Vào lúc 7 giờ 37 phút sáng ngày 8 tháng 6, một trận động đất mạnh 6,7 độ richter đã xảy ra ngoài khơi đảo Mindanao, Philippines, cách bờ biển phía tây Maasim thuộc tỉnh Sarangani khoảng 32 km. Trận động đất đã kích hoạt cảnh báo sóng thần tại nhiều khu vực của Philippines và các nước láng giềng, buộc người dân ven biển phải sơ tán trước khi cảnh báo được dỡ bỏ vào cuối ngày.
Một ngày sau trận động đất chính, mặt đất vẫn chưa ngừng chấn động. Theo Viện Núi lửa và Địa chấn học Philippines (PHIVOLCS), tính đến 8 giờ sáng ngày 9 tháng 6, số dư chấn đã tăng lên khoảng 1.100 trận, với cường độ dao động từ 1,3 đến 6,7 độ richter. Trong số đó, 313 dư chấn đã được xác định vị trí và 23 trận được người dân cảm nhận rõ rệt. Các nhà địa chấn học cảnh báo rằng hoạt động địa chấn quanh tâm chấn vẫn rất mạnh và có thể kéo dài trong nhiều tuần, thậm chí hơn một tháng.
Tác động rộng khắp và thiệt hại nghiêm trọng
Mindanao, hòn đảo lớn thứ hai và đông dân thứ hai của Philippines với khoảng 26 triệu người sinh sống, đã hứng chịu thiệt hại nặng nề. Các báo cáo ban đầu cho thấy nhiều trường học, bệnh viện, tòa nhà chính phủ và các công trình khác bị hư hại trên diện rộng. Tình trạng mất điện và gián đoạn liên lạc viễn thông đã được ghi nhận ở một số khu vực, trong khi đường sá và cầu cống bị hư hại cản trở việc tiếp cận các cộng đồng bị ảnh hưởng.
Đặc biệt, trận động đất xảy ra đúng vào ngày đầu tiên của năm học mới đối với hàng triệu học sinh đang trở lại trường sau kỳ nghỉ hè kéo dài hai tháng trên khắp Mindanao. Bộ Giáo dục Philippines cho biết trận động đất đã ảnh hưởng đến hơn 8.600 trường học, làm gián đoạn hoạt động học tập của hơn 4 triệu học sinh, cũng như công việc của hơn 150.000 cán bộ giáo dục.
Quan ngại đối với trẻ em
Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc (UNICEF) bày tỏ lo ngại đặc biệt về các tác động đối với trẻ em, bởi một số em đã bị thương trong khi đang làm lễ chào cờ. UNICEF khẳng định: “Sự an toàn của học sinh và giáo viên phải luôn là ưu tiên hàng đầu”, đồng thời cho biết họ đã chuẩn bị sẵn các vật tư khẩn cấp và hỗ trợ tiền mặt để triển khai nhanh chóng. Các đối tác nhân đạo cũng cảnh báo rằng tác động tâm lý đối với trẻ em từ trận động đất chính và các dư chấn sau đó có thể rất nghiêm trọng.
Phản ứng của chính phủ và cộng đồng quốc tế
Tổng thống Philippines Ferdinand Marcos Jr. đã yêu cầu các cơ quan ứng phó thảm họa triển khai tình trạng báo động cao nhất, đồng thời kêu gọi người dân tuân thủ các khuyến cáo sơ tán. Chính phủ Philippines đang huy động lực lượng cứu hộ, quân đội và các cơ quan dân sự để hỗ trợ các địa phương bị ảnh hưởng nặng nề nhất. Các hoạt động cứu hộ và cứu nạn đang được triển khai nhanh chóng.
Liên hợp quốc tại Philippines đã ra tuyên bố thể hiện sự đoàn kết, khen ngợi hành động nhanh chóng của chính quyền quốc gia và địa phương, đồng thời tái khẳng định sự sẵn sàng hỗ trợ phản ứng do chính phủ dẫn đầu. Chương trình Lương thực Thế giới của Liên hợp quốc (WFP) cũng đang triển khai nhân viên và thiết bị khẩn cấp để giúp thiết lập một kho chứa tạm thời cho hàng cứu trợ. Hội Chữ thập đỏ Philippines và các đối tác khác cũng bắt đầu huy động các đội ứng phó. Tuy nhiên, do vẫn có thể có những dư chấn tiếp nối, nên có lẽ vẫn cần nới rộng thêm nhiều vòng tay từ khắp nơi.
