Theo Thông tấn xã Philippines (PIA), Viện Núi lửa và Địa chấn Philippines (PHIVOLCS) sáng 10/6 đã phát thông tin về trận động đất mạnh 5,2 độ richter xảy ra ở độ sâu 10 km, với tâm chấn nằm cách 11 km về phía tây bắc bờ biển Sarangani. Cảnh báo được đưa ra trong bối cảnh các lực lượng cứu hộ đang chạy đua với thời gian để tìm kiếm thêm nạn nhân hoặc người sống sót sau trận động đất ngày 8/6.
Công tác cứu hộ khẩn trương
Công tác cứu hộ diễn ra gấp rút trong điều kiện vẫn còn ghi nhận nhiều dư chấn, nhiều người có thể đang bị kẹt trong đống đổ nát. Các nhân viên cứu hộ cũng đồng thời tổ chức tìm kiếm nạn nhân đuối nước và mất tích. Giới chức Philippines ước tính sơ bộ trận động đất đã khiến khoảng 20.000 người mất nhà cửa hoặc phải rời bỏ nơi cư trú, chuyển đến tạm trú tại các trung tâm hỗ trợ khẩn cấp. Khoảng 2.000 ngôi nhà cùng 117 công trình và cơ sở công cộng đã bị hư hại tại nhiều địa phương.
Chỉ đạo của Tổng thống
Tổng thống Ferdinand Marcos Jr. đã cử các quan chức cấp cao tới khu vực bị ảnh hưởng để chỉ đạo công tác cứu hộ, đánh giá thiệt hại cơ sở hạ tầng và hỗ trợ người dân khắc phục hậu quả. Đặc biệt, nhà chức trách nhấn mạnh yêu cầu kiểm tra độ an toàn của khoảng 6.000 trường học trước khi cho phép học sinh trở lại lớp, do lo ngại các công trình bị nứt gãy, sụt lún có thể không chịu được các dư chấn tiếp theo. Các nhà trường được yêu cầu bảo đảm an toàn cho giáo viên và học sinh, đồng thời lên kế hoạch triển khai lịch học mới trong khi tiếp tục đánh giá an toàn xây dựng.
Ảnh hưởng đến giáo dục
Theo Bộ Giáo dục Philippines, trận động đất xảy ra vào đúng ngày đầu tiên của năm học mới tại Philippines sau kỳ nghỉ kéo dài 2 tháng, khiến nhiều học sinh đang tập trung dự lễ chào cờ buổi sáng bị thương. Sự cố đã ảnh hưởng đến hơn 8.600 trường học, làm gián đoạn hoạt động học tập của hơn 4 triệu học sinh và hơn 150.000 giáo viên, nhân viên trường học. Cảnh báo vẫn tiếp tục được đưa ra đối với một số công trình có nguy cơ sụp đổ trong các dư chấn kéo theo.
Dư chấn và thiệt hại
Ngày 9/6, một báo cáo khảo sát địa chất cho hay đã ghi nhận hơn 10 dư chấn kể từ sau trận động đất hôm 8/6, trong đó một số trận mạnh trên 5 độ richter. Bộ Công trình Công cộng và Đường cao tốc Philippines cho biết, thiệt hại về tài sản do trận động đất gây ra đã lên tới 1 tỷ peso (khoảng 16,2 triệu USD) tại thành phố cảng General Santos, nơi có dân số hơn 700.000 người. Theo các cơ quan hàng không dân dụng, hoạt động hạ cánh và cất cánh tại sân bay quốc tế General Santos hiện chỉ giới hạn cho các chuyến bay của chính phủ, quân đội và nhân đạo cho đến 18 giờ ngày 11/6.
Cảnh báo sóng thần
Trận động đất đồng thời kích hoạt cảnh báo sóng thần tại một số tỉnh ven biển, dù đã được dỡ bỏ vài giờ sau đó song vẫn gây quan ngại. Cơ quan Khí tượng, Khí hậu và Địa vật lý Indonesia (BMKG) cảnh báo tình trạng mực nước biển dâng cao được ghi nhận tại khu vực quần đảo Sangihe và Talaud, trong khi nhiều địa phương khác ở Bắc Sulawesi và Bắc Maluku cũng xuất hiện dao động mực nước biển bất thường. BMKG đã chính thức dỡ bỏ cảnh báo sóng thần khi các số liệu quan trắc cho thấy mực nước biển trở lại trạng thái bình thường và không còn nguy cơ xuất hiện sóng thần nguy hiểm. Tuy nhiên, cơ quan này vẫn khuyến cáo người dân cảnh giác với các dư chấn có thể tiếp tục xảy ra. Trước đó, Cơ quan Khí tượng Nhật Bản (JMA) cũng dỡ bỏ cảnh báo sóng thần trên diện rộng dọc bờ biển Thái Bình Dương, từ khu vực Kanto đến Okinawa và quần đảo Amami, do ảnh hưởng từ trận động đất gần Philippines, với chiều cao sóng thần dự kiến ban đầu là khoảng 1m.
Thách thức về điện và giao thông
Hiện nay, nỗ lực ổn định lại tình hình và sơ tán người dân cũng đối mặt nhiều thách thức khi Bộ Năng lượng Philippines cho biết, khoảng 864.000 hộ gia đình bị mất điện. Về giao thông và sinh hoạt, một số khu vực ven biển đã áp dụng biện pháp hạn chế tiếp cận hoặc phải đóng cửa các bãi tắm, bãi đỗ xe ven biển và cơ sở gần bờ để bảo đảm an toàn.
Bối cảnh địa chất
Đây là trận động đất mạnh nhất ở Philippines kể từ năm 1976. Quốc đảo này nằm hoàn toàn trong “vành đai lửa” Thái Bình Dương, là một trong những khu vực có hoạt động địa chất và núi lửa mạnh nhất trên thế giới. Do vị trí địa lý này, họ thường xuyên phải đối mặt với các nguy cơ tự nhiên như phun trào núi lửa, động đất, sóng thần và thiên tai đi kèm.
