Bộ Nội vụ đang nghiên cứu, đánh giá sự cần thiết của việc tiếp tục sắp xếp một số xã, phường trên cơ sở rà soát các tiêu chí về diện tích, dân số, hạ tầng, năng lực đội ngũ cán bộ và yêu cầu phát triển, nhằm phát huy hiệu quả quản lý nhà nước theo quy mô, đồng thời đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số.
Lãnh đạo cơ sở ủng hộ sáp nhập xã
Thanh Hóa là một trong những địa phương kiến nghị Trung ương cho phép tiếp tục sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã. Trao đổi với phóng viên Dân trí, nhiều lãnh đạo địa phương và cán bộ, công chức bày tỏ sự đồng tình với chủ trương này.
Ông Trương Công Tuấn, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy xã Nông Cống, cho rằng việc tiếp tục sáp nhập đơn vị hành chính cấp xã là rất cần thiết trong giai đoạn hiện nay. Theo ông Tuấn, việc sáp nhập sẽ tạo dư địa và không gian phát triển lớn hơn cho các xã có quy mô nhỏ. Ông dẫn chứng, khi một doanh nghiệp muốn đầu tư khu công nghiệp nhưng dự án trải dài trên địa bàn 3 xã sẽ gặp nhiều khó khăn trong quy hoạch, giải phóng mặt bằng, xúc tiến đầu tư.
Ngược lại, nếu địa bàn được hợp nhất thành một xã có quy mô lớn hơn, công tác quy hoạch sẽ đồng bộ, hạn chế tình trạng manh mún. "Nếu một xã có quy mô lớn hơn tiềm lực phát triển cũng sẽ lớn hơn", ông Tuấn nói.
Khối lượng công việc chênh lệch giữa các xã
Đề cập đến đội ngũ cán bộ, công chức, ông Tuấn cho rằng hiện nay có sự chênh lệch đáng kể về khối lượng công việc giữa các xã. "Ở xã lớn, có ngày giải quyết cả trăm thủ tục hành chính, trong khi ở xã nhỏ chỉ có 3-4 hồ sơ. Điều đó cho thấy khối lượng công việc giữa các địa phương chưa đồng đều, đặc biệt giữa các xã miền núi và đồng bằng", ông Tuấn nhận định.
Theo ông, những xã chưa đáp ứng tiêu chí về diện tích, quy mô dân số cần tiếp tục được sắp xếp để mở rộng không gian phát triển, tăng cường liên kết vùng và thu hút đầu tư. Đối với các xã đã đáp ứng tiêu chuẩn, cần tiếp tục khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế để tạo động lực phát triển.
Cần bổ sung biên chế khi mở rộng quy mô cấp xã
Ông Tuấn cũng cho rằng khi quy mô cấp xã được mở rộng, đội ngũ cán bộ phải được chuẩn hóa, nâng cao năng lực chuyên môn; việc bố trí, đào tạo và sử dụng cán bộ cần phù hợp với yêu cầu mới. "Hiện nay công việc đã rất áp lực. Nếu quy mô xã lớn hơn mà không tăng chỉ tiêu biên chế sẽ càng khó khăn. Vì vậy, cần bổ sung biên chế và tổ chức lại bộ máy cho phù hợp", ông Tuấn nói.
Dẫn chứng thực tế, ông cho biết hiện 2 phòng chuyên môn phải đảm nhiệm khối lượng công việc tương đương khoảng 14 sở, ngành trước đây. Do đó, nếu quy mô cấp xã tiếp tục được mở rộng, có thể cần thành lập thêm các phòng chuyên môn và bổ sung biên chế để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ.
"Mở rộng quy mô cấp xã phải đi đôi với kiện toàn tổ chức bộ máy và nguồn nhân lực mới đáp ứng được yêu cầu trong giai đoạn hiện nay", ông Tuấn nhấn mạnh.
Quan điểm từ các lãnh đạo xã khác
Chung quan điểm, bà Phan Thị Lan, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy xã Tống Sơn, cho rằng việc tiếp tục sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã là cần thiết để tạo dư địa phát triển. Theo bà Lan, để đạt mục tiêu tăng trưởng 2 con số theo định hướng của Đảng và Chính phủ, các địa phương phải đẩy mạnh thu hút đầu tư. Muốn vậy, cần có không gian phát triển đủ lớn, hạn chế những rào cản do địa giới hành chính nhỏ lẻ.
Bà Lan cũng cho rằng hiện nay nhiều xã, phường còn thiếu đội ngũ cán bộ có trình độ chuyên môn sâu. Khi quy mô đơn vị hành chính được mở rộng, địa phương sẽ có điều kiện bố trí, sử dụng nguồn nhân lực hiệu quả hơn.
Tương tự, một chủ tịch xã miền núi ở Thanh Hóa cũng nhận định việc tiếp tục sáp nhập đơn vị hành chính cấp xã là cần thiết. Theo vị này, sáp nhập sẽ tạo thêm dư địa phát triển, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức. Tuy nhiên, việc mở rộng địa bàn cũng khiến người dân, nhất là ở khu vực miền núi, phải di chuyển xa hơn khi thực hiện các thủ tục hành chính.
Vị lãnh đạo này cho rằng sau sáp nhập, số lượng cán bộ lãnh đạo cấp xã có thể dôi dư, nhưng đội ngũ cán bộ chuyên môn sẽ được sàng lọc, nâng cao chất lượng. "Những xã không còn dư địa phát triển nên tiếp tục sáp nhập để khắc phục tình trạng manh mún, tạo thuận lợi trong thu hút đầu tư và phát triển kinh tế. Khi hợp nhất, các địa phương sẽ có điều kiện liên kết, thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng", vị lãnh đạo nói.
Chỉ đạo từ Trung ương
Thực hiện chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, mới đây, Bộ trưởng Nội vụ Đỗ Thanh Bình đã giao Vụ Chính quyền địa phương xây dựng báo cáo đánh giá về việc tiếp tục nhập xã, phường. Mục tiêu là phát huy lợi thế quản lý nhà nước theo quy mô và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số vào quản trị cơ sở.
Đặc biệt, Bộ Nội vụ đang nghiên cứu khả năng hình thành các đơn vị hành chính đô thị mang tính "hạt nhân" để điều phối phát triển, kết nối hạ tầng và dịch vụ công tại các không gian kinh tế trọng điểm.
Trước đó, một số địa phương cũng đã chủ động đề xuất việc tinh gọn thêm bộ máy. Tỉnh ủy Thanh Hóa từng kiến nghị Trung ương xem xét cho tỉnh nghiên cứu tiếp tục sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã nhằm tạo thêm nguồn lực, dư địa phát triển và tiết kiệm ngân sách. Các nội dung đánh giá và định hướng mới về sắp xếp đơn vị hành chính dự kiến sẽ được trình Bộ Chính trị xem xét trước khi đưa ra thảo luận tại Hội nghị sơ kết toàn quốc vào đầu tháng 7.
