Ngày 12/7, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố phong tỏa tạm thời Eo biển Hormuz cho đến khi có thông báo mới, với lý do sự can thiệp của nước ngoài và các tuyến đường vận chuyển trái phép đe dọa an ninh hàng hải. IRGC xác nhận đã bắn cảnh cáo vào một tàu phớt lờ chỉ thị và tắt hệ thống định vị trước khi chặn tàu này.
IRGC cảnh báo phản ứng mạnh
IRGC cảnh báo không tàu nào được phép đi qua tuyến đường biển chiến lược này cho đến khi sự can thiệp của Mỹ chấm dứt. Bất kỳ cuộc tấn công hoặc vi phạm nào nữa sẽ dẫn đến phản ứng mạnh mẽ của Iran, bao gồm các cuộc tấn công vào các căn cứ của đối phương trong khu vực. Tuyên bố của IRGC nêu rõ một số tàu đã cố gắng di chuyển qua eo biển theo lộ trình trái phép và phớt lờ các cảnh báo yêu cầu điều chỉnh hướng đi.
Mỹ phát động chiến dịch tấn công
Tuyên bố của Iran được đưa ra trong bối cảnh quân đội Mỹ phát động chiến dịch tấn công tăng cường nhằm vào Iran, ngay sau khi cáo buộc IRGC tấn công tàu container M/V GFS Galaxy treo cờ Cyprus trên Eo biển Hormuz ngày 11/7. Theo Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM), tàu M/V GFS Galaxy bị hư hại nghiêm trọng ở khoang máy và một thành viên thủy thủ đoàn dân sự mất tích. Các cuộc tấn công được tiến hành theo chỉ đạo của Tổng thống Donald Trump nhằm làm suy yếu năng lực của Iran và bảo vệ tàu dân sự, tàu thương mại qua Hormuz.
Phản ứng từ Washington và Tehran
Nhà Trắng chưa chính thức xác nhận, nhưng giới chức Washington yêu cầu Tehran công khai tuyên bố ngừng các cuộc tấn công vào tàu thuyền tại Hormuz và mở lại các tuyến hàng hải mà không thu phí. Trong khi đó, truyền thông Iran đưa tin hàng loạt vụ nổ xảy ra tại nhiều thành phố miền nam như Bandar Abbas, Asaluyeh, Konarak, Sirik, Chabahar và đảo Qeshm ở Eo biển Hormuz. Iran tiến hành các cuộc tấn công đáp trả nhằm vào mục tiêu Mỹ ở Trung Đông. Hãng thông tấn Press TV dẫn tuyên bố của IRGC cho biết lực lượng này đã phá hủy một trung tâm chỉ huy và kiểm soát cùng các kho chứa máy bay không người lái tại một căn cứ ở Jordan.
Căng thẳng lan rộng trong khu vực
Còi báo động tên lửa vang lên ở Bahrain và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE). Bộ Quốc phòng UAE sáng 12/7 cho biết hệ thống phòng không nước này tiếp tục phải đối phó tên lửa và máy bay không người lái từ Iran. Qatar tuyên bố đã đánh chặn một cuộc tấn công bằng tên lửa và tiếng nổ được nghe thấy ở Doha. Bộ Nội vụ Bahrain kêu gọi người dân bình tĩnh và di chuyển đến nơi an toàn gần nhất.
Mỹ chấm dứt thỏa thuận ngừng bắn
Các cuộc tấn công và đáp trả gia tăng khiến Tổng thống Donald Trump tuyên bố chấm dứt thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ và Iran, theo Bản ghi nhớ nhằm chấm dứt xung đột ký ngày 17/6. Đầu tuần trước, Mỹ thu hồi quyết định miễn trừ trừng phạt cho phép một số nước mua dầu thô của Iran, sau vụ tàu chở dầu của Qatar và Saudi Arabia bị tấn công ở Eo biển Hormuz. Các vụ tấn công này khiến Mỹ quyết định tấn công Iran và Tehran đáp trả bằng đợt tấn công các mục tiêu quân sự Mỹ ở các quốc gia vùng Vịnh.
Trừng phạt tài chính mới
Bộ Tài chính Mỹ công bố gói trừng phạt mới nhằm vào các cá nhân và tổ chức bị cáo buộc hỗ trợ mạng lưới tài chính của Iran. Các biện pháp mới nhắm vào một doanh nhân Iran sinh sống tại Dubai (UAE), cùng nhiều công ty, cơ sở đổi ngoại tệ và doanh nghiệp bị Mỹ cáo buộc tham gia quản lý tài sản và luân chuyển hàng tỷ USD cho các ngân hàng Iran thuộc diện bị trừng phạt. Mỹ tuyên bố tiếp tục sử dụng các công cụ tài chính để loại bỏ Iran khỏi hệ thống tài chính quốc tế, gia tăng sức ép đối với Tehran.
Nỗ lực ngoại giao
Nguồn tin ngoại giao cho biết Oman và Iran nhất trí tiếp tục đàm phán về vấn đề bảo đảm an ninh và tự do hàng hải qua Eo biển Hormuz. Tại cuộc đàm phán ở Thủ đô Muscat của Oman ngày 11/7, hai bên nhất trí tiếp tục tiến trình đàm phán kỹ thuật và chính trị nhằm đạt được sự hiểu biết cần thiết, phù hợp luật pháp quốc tế. Truyền thông khu vực đưa tin Iran, Mỹ và Pakistan có kế hoạch tổ chức điện đàm cấp cao nhằm tìm cách hạ nhiệt căng thẳng, khôi phục đối thoại.
