Theo thống kê từ Sở Nông nghiệp và Môi trường Đồng Nai, 16 hộ nuôi cá tại khu phố Vĩnh An 1, phường Trị An đã bị thiệt hại nặng nề khi tổng số cá chết lên tới hơn 254 tấn. Trong đó, hộ có số cá chết nhiều nhất là hơn 66 tấn, hộ thấp nhất là 1 tấn. Sự việc xảy ra trong hai ngày 30 và 31 tháng 5 vừa qua, khiến người dân vô cùng lo lắng.
Nguyên nhân cá chết hàng loạt
Kết quả kiểm tra oxy hòa tan tại các lồng bè cho thấy hàm lượng DO dao động từ 1,58 đến 2,4 mg/L, thấp hơn nhiều so với tiêu chuẩn cho phép (≥ 4 mg/L). Theo phân tích của Trung tâm Kỹ thuật tài nguyên và môi trường Đồng Nai, chất lượng nước mặt tại khu vực có hiện tượng nồng độ Amoni vượt ngưỡng quy chuẩn tối đa từ 1,2 đến 1,25 lần, kết hợp với sự suy giảm oxy hòa tan xuống mức rất xấu (mức D) tại 2/3 vị trí bè nuôi.
Mặc dù mật độ nuôi ban đầu theo khai báo của người dân phù hợp với định mức, nhưng thực tế khu vực có tổng cộng 36 hộ với 233 lồng, vượt quá quy hoạch được phê duyệt tới 137 lồng. Số lồng dôi dư gấp đôi so với quy hoạch, gây áp lực lớn lên môi trường nước.
Ảnh hưởng từ thị trường và thời tiết
Việc tiêu thụ cá nuôi bè bị chững lại, thương lái thu mua chậm, giá bán giảm. Nhu cầu tiêu dùng thấp khiến lượng cá thương phẩm (có con nặng 5-7 kg) tích tụ nhiều, làm tăng sinh khối và nhu cầu oxy trong lồng bè. Cá càng lớn càng nhạy cảm với thay đổi thời tiết, sức chống chịu giảm, khi oxy xuống thấp dễ dẫn đến chết hàng loạt.
Từ nửa cuối tháng 5, thời tiết giao mùa với nắng nóng gay gắt, mưa chuyển mùa làm nhiệt độ tăng giảm đột ngột gây sốc cho cá. Những cơn mưa đầu mùa cuốn trôi vật chất hữu cơ từ bờ xuống lưu vực sông, tích tụ lâu ngày trong mùa khô, kết hợp với nước lưu thông chậm khiến cá bị sốc môi trường.
Giải pháp hạn chế thiệt hại
Sở Nông nghiệp và Môi trường Đồng Nai đề nghị Khu Bảo tồn thiên nhiên-văn hóa Đồng Nai phối hợp với phường Trị An khẩn trương triển khai dự án sắp xếp lại vùng nuôi cá lồng bè, di dời và giải tỏa lồng bè dôi dư (giai đoạn 1) theo quyết định của UBND tỉnh. Cần tập trung rà soát, sắp xếp lại các vùng nuôi, giảm mật độ lồng bè đúng quy hoạch; di dời lồng bè không phù hợp và giải tỏa lồng dôi dư để tránh vượt sức tải môi trường.
Người nuôi tại khu phố Vĩnh An 1 phải ngưng thả giống cho đến khi sắp xếp xong. Đồng thời, rà soát quy trình, hoàn thiện kế hoạch và sớm triển khai giai đoạn 2 của dự án. Chính quyền địa phương tổ chức quản lý lồng bè, không để phát sinh lồng mới. Lực lượng chức năng hỗ trợ người dân vớt cá chết đưa vào bờ trong ngày 1/6.
Sở Nông nghiệp và Môi trường tiếp tục phối hợp với Khu Bảo tồn và các địa phương trong quá trình sắp xếp, di dời; đồng thời khuyến khích người dân chuyển đổi sang mô hình nuôi cá lồng bè công nghệ cao, an toàn sinh học, thân thiện môi trường.
Cảnh báo cho hộ nuôi cá bè
Hiện là thời điểm giao mùa, Sở Nông nghiệp và Môi trường đề nghị các hộ nuôi chủ động theo dõi cảnh báo, thực hiện nghiêm hướng dẫn kỹ thuật để bảo vệ sản xuất. Cần chuẩn bị nhân lực, vật lực và các giải pháp kỹ thuật nhằm hạn chế rủi ro khi thời tiết bất lợi.
Thường xuyên kiểm tra, gia cố hệ thống lồng bè, dây neo, phao nổi; chủ động san thưa hoặc thu tỉa lồng nuôi mật độ cao; thu hoạch cá đã đạt kích cỡ thương phẩm để giảm áp lực lên môi trường. Theo dõi hoạt động bắt mồi, sức khỏe cá; nếu thấy cá nổi đầu, bơi lờ đờ, giảm ăn thì xử lý kịp thời.
Trang bị và tăng cường sử dụng máy quạt nước, máy sục khí, máy bơm phun mưa để bổ sung oxy, đặc biệt từ nửa đêm đến sáng sớm. Vệ sinh lồng nuôi, loại bỏ rong rêu, sinh vật bám; thu gom, xử lý cá chết đúng quy định, không vứt xác cá xuống hồ. Khi phát hiện cá chết bất thường với số lượng lớn, cần báo ngay cho chính quyền hoặc cơ quan chuyên môn để được hướng dẫn xử lý.
