Chiều nay, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh tổ chức hội thảo về chủ đề “Xây dựng xã, phường xã hội chủ nghĩa trong kỷ nguyên phát triển mới - Những vấn đề lý luận và thực tiễn”. Tại hội thảo, Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Đại Thắng đã trình bày những nội dung chính của đề án xây dựng mô hình xã, phường xã hội chủ nghĩa trên địa bàn Thủ đô.
Định hướng xây dựng mô hình quản trị hiện đại từ cơ sở
Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Đại Thắng nhấn mạnh, thành phố hướng tới xây dựng mô hình quản trị hiện đại từ cấp cơ sở, đảm bảo hiệu lực, hiệu quả, nâng cao chất lượng sống của người dân, tạo môi trường sống văn minh, an toàn và thuận tiện. Theo ông, cấp xã, phường không chỉ đơn thuần là cấp thực thi mà phải trở thành không gian tổ chức phát triển, nơi trực tiếp chuyển hóa các chủ trương, chính sách thành những kết quả cụ thể trong đời sống hàng ngày của nhân dân.
Ngay từ quý 1 vừa qua, Hà Nội đã thành lập ban chỉ đạo và tổ công tác để xây dựng đề án này. Ông Thắng khẳng định, mọi chính sách và hoạt động đều hướng tới người dân, vì hạnh phúc của người dân, bảo đảm công bằng, tiến bộ và không để ai bị bỏ lại phía sau. Đề án cũng góp phần xây dựng Hà Nội trở thành hình mẫu tiêu biểu về phát triển toàn diện, văn minh, hiện đại, nơi các giá trị văn hiến được gìn giữ và phát huy trong điều kiện mới.
Mục tiêu và phạm vi triển khai
Về mục tiêu chung, đề án xác định toàn bộ các xã, phường của thành phố sẽ áp dụng các tiêu chí phù hợp với địa phương để triển khai. Thành phố sẽ lựa chọn địa bàn thí điểm để làm cơ sở thực tiễn, từ đó tổng kết, rút kinh nghiệm, hoàn thiện tiêu chí trước khi nhân rộng ra toàn thành phố. Mục tiêu tổng quát là xây dựng Thủ đô văn hiến, văn minh, hiện đại, hạnh phúc trên cơ sở lựa chọn các địa bàn để tổ chức xây dựng, thí điểm mô hình xã, phường xã hội chủ nghĩa nhằm kiểm nghiệm, sơ kết, tổng kết thực tiễn và hoàn thiện chế độ chính sách, từ đó từng bước nhân rộng trong toàn thành phố.
Khái niệm xã, phường xã hội chủ nghĩa
Chủ tịch UBND TP Hà Nội cho biết, xã, phường xã hội chủ nghĩa được xác định là mô hình tổ chức phát triển và quản trị tích hợp ở cấp cơ sở. Xã, phường không chỉ thực hiện chức năng hành chính đơn thuần mà trực tiếp chuyển hóa các mục tiêu, giá trị đặc trưng của chủ nghĩa xã hội thành kết quả phát triển cụ thể. Hà Nội cụ thể hóa 8 đặc trưng của xã hội chủ nghĩa Việt Nam vào điều kiện thực tiễn cấp cơ sở của Thủ đô. Mỗi nội dung không tách rời mà gắn kết hữu cơ, bổ sung cho nhau, tạo thành một chỉnh thể phát triển thống nhất.
8 nội dung cốt lõi
- Xây dựng hệ thống chính trị cơ sở vững mạnh, quản trị phục vụ và phát huy quyền làm chủ của nhân dân
- Phát triển hạ tầng hiện đại, đồng bộ và không gian thông minh
- Phát triển kinh tế trên địa bàn xã, phường gắn với lực lượng sản xuất hiện đại
- Bảo đảm an sinh xã hội công bằng và phát triển bao trùm
- Phát triển văn hóa, con người Hà Nội thanh lịch, văn minh
- Xây dựng môi trường xanh, an toàn và bền vững
- Bảo đảm quốc phòng, an ninh, an toàn xã hội và mở rộng đối ngoại nhân dân
- Thúc đẩy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số
“Trong đó, phát triển kinh tế, quản trị văn hóa, con người, an sinh xã hội, môi trường, quốc phòng, an ninh, đối ngoại nhân dân và chuyển đổi số cùng hướng tới mục tiêu nâng cao chất lượng sống và hạnh phúc của nhân dân”, Chủ tịch Hà Nội phân tích.
Hệ thống tiêu chí cụ thể
Về hệ thống tiêu chí, ông Thắng cho biết đề án được xây dựng cụ thể để có thể lượng hóa và đánh giá được. Đề án xác định rõ các nhóm tiêu chí chủ yếu: phát triển kinh tế; việc làm, thu nhập, sinh kế bền vững của người dân; quy hoạch, kiến trúc, hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội; y tế, giáo dục, văn hóa, an sinh xã hội, môi trường; quốc phòng, an ninh, trật tự, an toàn xã hội; khoa học, công nghệ, đổi mới, sáng tạo, chuyển đổi số; mức độ hạnh phúc, hài lòng và sự tham gia của người dân; đời sống cộng đồng; quản trị xã hội.
Tổng số dự kiến có 54 tiêu chí, bao gồm 52 tiêu chí chính và 2 tiêu chí tổng hợp là chỉ số hạnh phúc của người dân và mức độ hài lòng chung. Các tiêu chí này được phân theo 8 nội dung cốt lõi như trên. Dựa trên bộ tiêu chí này, tất cả các xã, phường khác đều có thể triển khai ngay chứ không chỉ riêng địa bàn được lựa chọn.
Lựa chọn địa bàn thí điểm
Về lựa chọn địa bàn thí điểm, ông Vũ Đại Thắng nêu rõ, việc lựa chọn dựa trên nguyên tắc bảo đảm sự cân đối giữa tính đại diện và tính khả thi. Thành phố không chọn địa bàn quá đặc thù hoặc quá khó khăn để triển khai mà ưu tiên nơi có điều kiện triển khai đồng bộ tất cả nội dung của đề án, đặc biệt là 8 nội dung cốt lõi và phường, xã phải có sự cam kết chính trị cao trong tổ chức thực hiện.
Địa bàn thí điểm cần có điều kiện để tổ chức không gian và còn nhiều dư địa phát triển; vị trí phải khá độc lập, thuận lợi cho việc kết nối các trục giao thông chính, hành lang xanh, hệ thống sông hồ và các không gian chức năng khác để đảm bảo khả năng nhân rộng. Ngoài điều kiện hiện có, thành phố chú trọng đến năng lực lãnh đạo và mức độ sẵn sàng đổi mới của hệ thống chính trị cơ sở.
“Dự kiến, thành phố sẽ lựa chọn hai xã cạnh nhau để đồng thời triển khai nhằm đảm bảo quy mô dân số hai xã cộng lại khoảng 700.000 dân”, ông Thắng thông tin.
Nguồn lực và tiến độ triển khai
Nguồn lực được xác định rõ gồm nguồn ngân sách nhà nước, nguồn xã hội hóa và các cơ chế thu hút nhà đầu tư đặc thù. Thành phố cũng nghiên cứu mô hình tổ chức điều hành phù hợp để đảm bảo sự tập trung, thống nhất và sát cơ sở.
Chủ tịch Vũ Đại Thắng cho biết, đề án đã được Ban Thường vụ Thành ủy cho ý kiến lần thứ 3 và đang tiếp tục hoàn thiện thông qua các hội thảo khoa học và lấy ý kiến các bộ, ngành Trung ương. Dự kiến đề án sẽ hoàn thành trong tháng 5, trước khi trình cấp có thẩm quyền xem xét.
3 giai đoạn triển khai đề án
- Năm 2026: Thành phố hoàn thiện đề án, chọn địa bàn thí điểm và bố trí nguồn lực. Dự kiến tháng 9/2026 sẽ hoàn tất việc lựa chọn địa điểm và bắt đầu triển khai.
- Giai đoạn 2027-2030: Thành phố triển khai đồng bộ các nhiệm vụ tại địa bàn thí điểm. Đến năm 2030, thành phố sẽ sơ kết và hoàn thiện bộ tiêu chí.
- Giai đoạn 2031-2035: Thành phố sẽ tiếp tục thực hiện và tổng kết toàn diện đề án.
Xây dựng phường xã hội chủ nghĩa là khi lý tưởng trở thành chỉ số hạnh phúc. Một phường quản trị hiệu quả, an ninh tuyệt đối, người dân được chăm lo y tế, giáo dục chu đáo, doanh nghiệp cạnh tranh công bằng, phát triển kinh tế xanh, bền vững - đó chính là biểu hiện sinh động nhất của chủ nghĩa xã hội trong thế kỷ 21.
