Hà Nội triển khai lộ trình giải tỏa toàn bộ 231 chợ cóc và điểm kinh doanh tự phát
Thành phố Hà Nội đã đặt ra mục tiêu cụ thể: đến giữa năm 2027 sẽ giải tỏa hoàn toàn các chợ cóc và điểm kinh doanh tự phát trên địa bàn. Kế hoạch này được thực hiện theo một lộ trình tổng thể và chi tiết, dựa trên kết quả rà soát cho thấy hiện có 231 điểm được phân thành 4 nhóm tùy theo quy mô để xử lý.
Lộ trình 4 nhóm với thời hạn rõ ràng
Theo phân loại, Nhóm 1 gồm 75 chợ cóc lấn chiếm lòng đường, vỉa hè - những điểm nóng ảnh hưởng nghiêm trọng đến an toàn giao thông và trật tự đô thị. Nhóm này phải được giải tỏa trước ngày 30/1/2026.
Nhóm 2 bao gồm 118 chợ cóc với dưới 50 hộ kinh doanh, có thời hạn hoàn thành giải tỏa trước ngày 30/6/2026.
Nhóm 3 là 23 chợ cóc có từ 50 đến 100 hộ kinh doanh, cần giải tỏa trước ngày 30/12/2026.
Nhóm 4 gồm 15 chợ cóc trên 100 hộ kinh doanh, tồn tại lâu năm với tính chất phức tạp, phải hoàn thành giải tỏa trước ngày 30/6/2027.
Vai trò và thách thức của chợ cóc trong đời sống đô thị
Theo bà Nguyễn Kiều Oanh, Phó Giám đốc Sở Công thương Hà Nội, hệ thống chợ truyền thống hiện đảm nhận khoảng 40% nhu cầu mua sắm của người dân các quận nội thành và 70% ở khu vực ngoại thành. Tuy nhiên, tại nhiều địa phương vẫn thiếu chợ dân sinh, trong khi việc kêu gọi xã hội hóa đầu tư xây dựng chợ mới lại gặp nhiều khó khăn.
Đây chính là một trong những lý do khiến người dân, đặc biệt ở các khu đô thị mới, vẫn lựa chọn chợ cóc làm điểm mua sắm chính. Việc tạt qua chợ cóc trên đường đi làm về, mua đồ "không cần xuống xe" từ lâu đã trở thành thói quen, thậm chí là một nét văn hóa của người dân Thủ đô. Mớ rau, bìa đậu, con cá ở đây không chỉ có giá thành rẻ mà còn có thể mặc cả, khác hẳn với việc mua đúng giá niêm yết trong siêu thị.
Về phía người bán, chợ cóc là kế mưu sinh quan trọng cho nhiều gia đình từ những sản phẩm "cây nhà lá vườn". Tuy nhiên, mặt trái của loại hình này là tình trạng lấn chiếm vỉa hè, lòng đường gây cản trở giao thông, mất mỹ quan đô thị, ô nhiễm môi trường và tiềm ẩn nguy cơ về vệ sinh an toàn thực phẩm.
Những điểm mới trong kế hoạch lần này
Kế hoạch 373 lần này cho thấy một số điểm mới đáng chú ý so với các "chiến dịch" dẹp bỏ chợ cóc trong quá khứ:
- Trách nhiệm được giao rõ cho UBND xã, phường với yêu cầu "không để tái phát, không hình thành mới"
- Tiến độ xử lý được chia theo nhóm, tránh tâm lý "đánh trống bỏ dùi"
- Thành phố nhấn mạnh việc bố trí mặt bằng kinh doanh hợp pháp cho tiểu thương thay vì chỉ giải tỏa đơn thuần
Những yếu tố này cho thấy Hà Nội đang cố gắng tiếp cận vấn đề một cách căn cơ và toàn diện hơn.
Bối cảnh thuận lợi và thách thức thực tế
Cơ sở để chính quyền Thủ đô thực thi quyết tâm chính trị về việc dẹp chợ cóc còn nằm ở bối cảnh hiện nay. Đầu tiên, hệ thống camera giám sát dày đặc mới được lắp đặt cho phép kiểm soát thường xuyên, liên tục những hành vi vi phạm trật tự đô thị. Thứ hai, sau nhiều năm phát triển của các chuỗi cửa hàng tiện lợi và thương mại điện tử, sự phụ thuộc của người dân vào chợ cóc đã giảm dần.
Tuy nhiên, thực tế tại các địa phương cho thấy những thách thức không nhỏ. Ông Đoàn Văn Dương, Phó phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị phường Hồng Hà cho biết: "Với đặc thù địa bàn có nhu cầu buôn bán, giao thương luôn ở mức cao, việc xử lý không thể dừng ở các đợt ra quân mà cần giải pháp lâu dài."
Tại xã Suối Hai, ông Đỗ Mạnh Hưng, Bí thư Đảng ủy chia sẻ: "Nếu triển khai nóng vội sẽ dễ phát sinh hệ lụy xã hội, do đó địa phương lựa chọn cách làm có lộ trình, từng bước tạo sự đồng thuận." Xã đang chủ động bố trí quỹ đất, xây dựng chợ mới nhằm tạo điểm kinh doanh ổn định cho tiểu thương.
Giải pháp căn cơ: Xử lý sinh kế và phát triển chợ hợp pháp
Xác định vấn đề sinh kế của các tiểu thương là gốc rễ để xóa bỏ chợ tạm, UBND thành phố Hà Nội đã ban hành kế hoạch số 117/KH-UBND về Phát triển và Quản lý chợ trên địa bàn giai đoạn 2026-2030. Theo đó, từ nay đến hết năm 2030, thành phố sẽ xây 108 chợ (trong đó có 2 chợ đầu mối) và cải tạo, nâng cấp 118 chợ.
Ông Tô Anh Tuấn, Chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển đô thị Hà Nội nhận định: "Thay vì mệnh lệnh dẹp bỏ chợ cóc, Hà Nội cần xem xét sắp xếp, chỉnh đốn lại hoạt động của loại hình này. Dẹp chỗ này thì phải tạo cho người ta điều kiện buôn bán ở chỗ khác."
KTS Trần Huy Ánh, Ủy viên Thường vụ Hội Kiến trúc sư Hà Nội đề xuất: "Có một phương án khá tốt, đó là ngoài việc cải tạo chợ truyền thống, nên tìm cách hoán cải các trụ sở dôi dư (nếu hợp lý) để làm chợ."
Qua việc quản lý, xử lý chợ cóc, chợ tạm lần này, thành phố cũng nhằm bảo đảm an toàn thực phẩm, mua bán thực phẩm có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng, đồng thời nâng cao trách nhiệm của các tiểu thương và người phân phối thực phẩm.
