Hà Nội đã quyết định chưa thông qua Đề án Vùng phát thải thấp trong khu vực Vành đai 1 tại Kỳ họp thứ ba Hội đồng nhân dân thành phố khóa 17 diễn ra vào đầu tháng 6 năm 2026. Lý do chính là những tác động phức tạp đến sinh kế, việc làm, hoạt động kinh doanh và nhu cầu đi lại của người dân, đòi hỏi chính sách phải được chuẩn bị kỹ lưỡng, có lộ trình phù hợp và các giải pháp hỗ trợ đồng bộ.
Phạm vi áp dụng và giai đoạn đầu
Đề án dự kiến áp dụng tại 9 phường thuộc khu vực Vành đai 1, bao gồm: Hoàn Kiếm, Cửa Nam, Ba Đình, Giảng Võ, Ngọc Hà, Hai Bà Trưng, Ô Chợ Dừa, Tây Hồ và Văn Miếu-Quốc Tử Giám. Trong giai đoạn đầu từ ngày 1/7 đến 31/12/2026, thành phố tập trung vào việc nâng cao nhận thức, tạo sự đồng thuận và chuẩn bị mức độ sẵn sàng tham gia của người dân, tổ chức, doanh nghiệp. Mục tiêu là xây dựng mô hình tổ chức một vùng phát thải thấp lần đầu tại Hà Nội, đồng thời đánh giá bước đầu mức độ tuân thủ, tác động đến kinh tế, xã hội, chất lượng không khí, giao thông đô thị và đời sống dân sinh để làm cơ sở điều chỉnh, hoàn thiện giải pháp cho các giai đoạn tiếp theo.
Quyết định chưa thông qua
Mặc dù Thường trực Hội đồng nhân dân thành phố và các ban đã tham vấn nhiều ý kiến chuyên gia, nhà khoa học, tổ chức hội thảo, họp thẩm tra và đánh giá để xây dựng nội dung Tờ trình, dự thảo Nghị quyết, nhưng tại Kỳ họp thứ ba, các đại biểu quyết định chưa thông qua. Hội đồng nhân dân thành phố đề nghị Ủy ban nhân dân thành phố chỉ đạo các cơ quan liên quan tiếp tục nghiên cứu hoàn thiện, tiếp thu ý kiến thảo luận và trình lại tại Kỳ họp thứ tư dự kiến vào giữa tháng 6.
Những lo ngại về tác động kinh tế-xã hội
Nhiều ý kiến nhận định tác động của Đề án là rất phức tạp và đa chiều. Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hà Nội Trần Thanh Hà cho rằng cần nghiên cứu kỹ giải pháp cho nhóm xe máy xăng tham gia vận chuyển công nghệ. Đây là nhóm lao động dễ bị tổn thương, việc chuyển đổi phương tiện gặp nhiều khó khăn. Bên cạnh đó, cần tính toán nguy cơ phát sinh áp lực cho các khu vực lân cận khi dòng phương tiện dịch chuyển từ vùng phát thải thấp sang khu vực khác, gây áp lực lên hạ tầng giao thông và môi trường. Nguyên tắc đặt ra là “hỗ trợ phải đi trước hoặc đồng thời với biện pháp hạn chế”.
Không chỉ nhóm lao động dễ tổn thương như lái xe ôm công nghệ hay người lao động ngoại thành vào nội đô bằng xe máy xăng, những người kinh doanh và có nhà cho thuê trong khu vực Vành đai 1 cũng đối diện khó khăn. Anh Nguyễn Thắng, cho thuê nhà tại mặt phố Trần Khát Chân, cho biết người thuê đã dừng hợp đồng sau hơn 10 năm do e ngại sụt giảm lượng khách khi cấm xe máy xăng.
Hạ tầng chưa sẵn sàng
Ông Trần Hợp Dũng, Trưởng ban Đô thị, Hội đồng nhân dân thành phố Hà Nội, lo ngại về việc hạ tầng phục vụ chuyển đổi xanh chưa đáp ứng được. Nhiều báo cáo thẩm tra của Ban Đô thị cho thấy thành phố chưa bố trí vị trí lắp đặt trạm sạc điện, chỗ trung chuyển rác, tập kết rác, hay các đảo cho xe buýt tấp vào để tránh ùn tắc khi đầu tư xây dựng tuyến đường mới.
Tác động đến du lịch và thương mại
Một vấn đề khác được quan tâm là tác động của Đề án đến du lịch và thương mại – hai ngành trụ cột của khu vực nội đô, đặc biệt là phường Hoàn Kiếm. Nếu thực hiện thành công, Đề án sẽ nâng tầm giá trị du lịch bền vững, thu hút khách du lịch “khó tính” ưa chuộng điểm đến trong lành, ít phát thải. Phát triển giao thông công cộng, hạn chế phương tiện cá nhân cũng giúp mở rộng không gian đi bộ. Tuy nhiên, khi giao thông công cộng và phương tiện thay thế chưa sẵn sàng, cùng nỗi lo về sinh kế và gia tăng chi phí, nhiều người trong khu vực vẫn băn khoăn.
Giải pháp và lộ trình ưu tiên
Các chuyên gia cho rằng cần ưu tiên hoàn thiện chính sách hỗ trợ tài chính hấp dẫn, đặc biệt cho hộ nghèo, cận nghèo, lao động vận tải công nghệ và hộ kinh doanh trong vùng lõi. Thành phố cũng cần đẩy nhanh hạ tầng như phủ rộng trạm sạc, phát triển giao thông công cộng kết nối đa phương thức, và trước mắt bố trí các bãi đỗ trung chuyển tại cửa ngõ. Đồng thời tăng cường truyền thông và giám sát độc lập tác động xã hội-môi trường.
Với tinh thần “vì hạnh phúc của người dân”, sự thận trọng của Hội đồng nhân dân thành phố là cần thiết. Thay vì chạy theo tiến độ, thành phố cần nhận diện thách thức, khó khăn và đưa ra giải pháp hiệu quả cho những tác động đa chiều từ Đề án, nhất là sinh kế người dân. Một chính sách khả thi, giải quyết được các vấn đề cốt lõi sẽ tạo đồng thuận và góp phần vào sự phát triển bền vững của Thủ đô.
