Doanh nghiệp Việt tự tin chinh phục mọi lĩnh vực công nghệ
Từ một quốc gia bị gắn mác gia công, lắp ráp giá rẻ, Việt Nam đã vươn lên mạnh mẽ: hơn 1/3 kim ngạch xuất khẩu hiện nay đến từ các sản phẩm công nghệ cao như điện tử, viễn thông, máy tính và linh kiện. Sự chuyển mình này có được nhờ các quyết sách chiến lược và làn sóng đầu tư của doanh nghiệp nội địa vào những lĩnh vực khó nhất.
Đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam: Hòa Phát và Thaco dẫn đầu
Dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam từng gây lo ngại về phụ thuộc công nghệ nước ngoài. Tuy nhiên, Tập đoàn Hòa Phát đã đầu tư mạnh vào chuỗi sản xuất thép ray chất lượng cao tại Khu liên hợp Dung Quất 2, với dây chuyền đúc và cán hiện đại, dự kiến cho ra sản phẩm đầu tiên vào đầu năm tới. Hòa Phát không chỉ cung ứng thép xây dựng thông thường mà đã làm chủ công nghệ luyện kim siêu trường, siêu trọng để sản xuất đường ray chịu tải lớn cho tàu siêu tốc.
Song hành cùng Hòa Phát, Tập đoàn Thaco đã ký hợp đồng cung cấp chuỗi đầu máy, toa xe và nội địa hóa sản xuất xe metro thông qua chuyển giao công nghệ sâu với Hyundai Rotem. Từ một doanh nghiệp lắp ráp ô tô, Thaco đang từng bước làm chủ chuỗi cung ứng cơ khí chế tạo chính xác, hướng tới những đoàn tàu "Made in Vietnam" trên đường sắt đô thị và quốc gia.
VinFast và Vingroup: Cách mạng xanh và thông minh
VinFast không chỉ xuất khẩu xe điện ra toàn cầu mà còn làm chủ các cấu phần cốt lõi: hệ thống quản lý pin (BMS), nền tảng phần mềm tự lái và giải pháp hỗ trợ lái nâng cao (ADAS). Năng lực tự động hóa được nâng tầm qua VinAI và VinBrain với các hệ thống robot thông minh, robot kho vận tự hành (AMR) trong nhà máy. Sự kết hợp giữa cơ khí chính xác và trí tuệ nhân tạo (AI) biến xe điện thành cỗ máy thông minh do kỹ sư Việt định hình.
Viettel và FPT: Bộ não và mạch máu số
Viettel đã tự chủ hoàn toàn hệ sinh thái thiết bị mạng 5G từ trạm gNodeB, mạng lõi đến chip xử lý tín hiệu hiệu năng cao. Đầu năm nay, Viettel khởi công nhà máy chế tạo chip bán dẫn đầu tiên tại Việt Nam, đánh dấu lần đầu tiên hình thành năng lực chế tạo chip trong nước. Trong khi đó, FPT Semiconductor đã thiết kế và xuất khẩu hàng triệu vi mạch thương mại sang Nhật Bản và Mỹ.
Chinh phục bầu trời và đại dương: Drone "Made in Vietnam"
Các dòng UAV/drone như RAV-80, DIS-18 do Viettel chế tạo đã chứng minh tính năng tác chiến, trinh sát và cứu hộ đạt tiêu chuẩn quốc tế. CT UAV và RTR Vietnam cũng nhận đơn hàng xuất khẩu hàng ngàn drone thương mại và cứu hộ sang Mỹ và châu Âu.
Tiềm năng con người và doanh nghiệp Việt
Ông Vũ Hoàng Liên, Chủ tịch Hiệp hội Internet Việt Nam, nhận định: "Tiềm năng con người Việt Nam rất lớn, hoàn toàn có thể nghiên cứu, làm chủ công nghệ mới nhất không thua kém bất kỳ nước nào. Doanh nghiệp trong nước hoàn toàn có thể làm ra sản phẩm công nghệ cao. Với sự thúc đẩy của Chính phủ, sẽ có kết quả vượt trội. Tuy nhiên, cần có kế hoạch thực thi quốc gia cụ thể để tập hợp nguồn lực, liên kết chuỗi giá trị, tạo sản phẩm chiến lược."
Chính sách tạo môi trường, doanh nghiệp bứt phá
Việt Nam đang tăng tốc chuyển đổi sang IPv6, với tỷ lệ sử dụng đạt khoảng 70%, đứng thứ 7 thế giới và thứ 2 ASEAN, khoảng 95 triệu thuê bao băng rộng hoạt động trên nền tảng này. Tại Mobile World Congress 2026, Việt Nam xuất hiện với chiến lược 6G bài bản, lộ trình thử nghiệm từ năm 2030. Từ năm 2022, Bộ TT-TT (nay là Bộ KH-CN) đã thành lập Ban Chỉ đạo nghiên cứu và phát triển 6G do Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng dẫn đầu, một trong số ít quốc gia có cơ quan chỉ đạo chuyên biệt cho 6G cấp chính phủ.
Ông Vũ Hoàng Liên đánh giá: "Đây là tín hiệu lạc quan, cho thấy doanh nghiệp Việt có khát vọng và năng lực vươn tầm thế giới trong công nghệ cao. Sau Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị, các doanh nghiệp mạnh dạn hơn, tích cực hơn. Việt Nam đã xác định KH-CN là chiến lược quốc gia, thúc đẩy đầu tư nghiên cứu. Cần khuyến khích từ những ý tưởng sơ khai. Thời điểm này là cơ hội cho cả doanh nghiệp lớn và startup."
Chuyển hóa từ quốc gia gia công sang quốc gia sáng tạo
TS Nguyễn Sĩ Dũng, thành viên Hội đồng tư vấn chính sách của Thủ tướng, nhận xét: "Sản phẩm công nghệ cao đã phá vỡ định kiến về giới hạn nền công nghiệp Việt Nam. Trước đây, sản xuất ô tô, chip là điều không tưởng, nay chúng ta đã có thương hiệu ô tô cạnh tranh toàn cầu, làm chủ công nghệ tiên tiến. Những sản phẩm này hội tụ trí tuệ, bản lĩnh và khát vọng Việt."
TS Nguyễn Sĩ Dũng cho rằng Việt Nam đang đứng trước cuộc cách mạng kép: thể chế và công nghệ. Doanh nghiệp công nghệ có sứ mệnh kép: tiên phong trong nền kinh tế tri thức và hạt nhân của chủ quyền công nghệ quốc gia. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã hiệu triệu tinh thần đổi mới như "lý tưởng quốc gia mới", cụ thể hóa bằng "bộ tứ nghị quyết", trong đó Nghị quyết 57 và Nghị quyết 68 đưa khối tư nhân thành trung tâm nghiên cứu và ứng dụng công nghệ.
Các doanh nghiệp như FPT, Viettel, Vingroup, Phenikaa, MISA, TMA giữ vai trò tiên phong. TS Nguyễn Sĩ Dũng nhấn mạnh tinh thần doanh nhân Việt đang tiến hóa từ "làm giàu cho mình" sang "làm giàu cho quốc gia". Để thực hiện sứ mệnh kép, doanh nghiệp cần tập trung vào 4 hướng: làm chủ công nghệ lõi (AI, bán dẫn, dữ liệu lớn, an ninh mạng, năng lượng mới); phát triển nền tảng số mở; đầu tư cho tri thức Việt; hội nhập chủ động, đưa sản phẩm "Made by Vietnam" ra thế giới.
Giải thưởng Make in Viet Nam 2025
Cuối năm 2025, Bộ KH-CN tổ chức Diễn đàn Quốc gia phát triển doanh nghiệp công nghệ Việt Nam và trao 6 giải Vàng sản phẩm công nghệ số Make in Viet Nam. Các sản phẩm tiêu biểu: Hệ thống hỗ trợ vận hành hồ chứa HNT (WeatherPlus), UAV Hera (Real-time Robotics), bộ giải pháp chuyển đổi số VTI, VietCredit (Tín Việt), Vuihoc (đại diện Đông Nam Á trong bảng xếp hạng Edtech thế giới 2024), giải pháp ERP Smartlog.
