Diễn đàn Tương lai ASEAN (AFF) 2026 diễn ra tại Hà Nội trong hai ngày 9-10/6, với chủ đề “Cùng định hình tương lai chung: Hòa bình, Thịnh vượng, lấy Người dân làm trung tâm”. Đây là sự kiện đối ngoại đa phương cấp cao lớn đầu tiên do Việt Nam chủ trì tổ chức sau thành công của Đại hội Đảng lần thứ XIV, cuộc bầu cử Quốc hội khóa XVI và quá trình kiện toàn các chức danh lãnh đạo chủ chốt của Đảng, Nhà nước.
Điểm nhấn của Diễn đàn năm nay
Tiến sỹ Nguyễn Hùng Sơn, Giám đốc Học viện Ngoại giao (Bộ Ngoại giao), cho biết diễn đàn năm nay có nhiều đổi mới so với các kỳ trước. Lần đầu tiên, các chính đảng ASEAN tham gia để thảo luận về thúc đẩy hợp tác giữa các chính đảng, góp phần hiện thực hóa Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045. Bên cạnh đó, lãnh đạo các thành phố lớn của ASEAN cũng tham dự, nhấn mạnh vai trò của các đô thị là trung tâm kinh tế, chính trị, văn hóa và khoa học công nghệ. Sự hiện diện của họ giúp tăng hiệu quả hợp tác và thúc đẩy ASEAN tiến nhanh hơn tới mục tiêu chung.
Không thể thiếu là lực lượng thanh niên trẻ - những nhà lãnh đạo ASEAN tương lai. Nhóm này mang đến tư duy cởi mở, sáng tạo và hướng tới tương lai, luôn tạo ra những bất ngờ cho diễn đàn.
Ưu tiên chính của Diễn đàn
Tiến sỹ Nguyễn Hùng Sơn nhấn mạnh thông điệp cốt lõi: Việt Nam chủ động đóng góp với tư cách thành viên có trách nhiệm vào tiến trình xây dựng Cộng đồng ASEAN. Hàng năm, Việt Nam chọn chủ đề diễn đàn hỗ trợ các ưu tiên của nước giữ vai trò Chủ tịch ASEAN. Năm nay, chủ đề tương đồng với chủ đề Năm Chủ tịch ASEAN của Philippines, nhằm hỗ trợ vai trò chủ tịch và đóng góp vào nỗ lực chung.
Ưu tiên thứ hai là xây dựng một diễn đàn mở, nơi các bên liên quan trao đổi cách hỗ trợ ASEAN và các ưu tiên của nước Chủ tịch theo hướng tiếp cận tương lai. Thứ ba, diễn đàn tập trung vào các vấn đề thiết thực như biến đổi khí hậu, an ninh năng lượng, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), tái cấu trúc nền kinh tế, năng lực tự cường của người dân và giải quyết xung đột.
Kỳ vọng về kết quả Diễn đàn
Ban Tổ chức AFF 2026 mong muốn tạo không gian mở để các bên liên quan tương tác, giúp nhà hoạch định chính sách lắng nghe tiếng nói của giới trẻ, doanh nghiệp và tổ chức nghiên cứu. Những tương tác này thúc đẩy ý tưởng mới và khuyến khích mọi người suy nghĩ xa hơn, đề xuất giải pháp hướng tới tương lai.
Tác động của Hội nghị Lãnh đạo các thành phố lớn ASEAN
Hội nghị lần đầu tiên được tổ chức nhằm huy động hợp tác giữa các thành phố lớn trong khu vực, trao đổi về xây dựng thành phố thông minh, huy động sức mạnh các thành phần kinh tế, kết nối giữa các đô thị. Hội nghị thúc đẩy đối thoại, chia sẻ kinh nghiệm giải quyết các vấn đề như ô nhiễm môi trường, tăng trưởng bền vững và bao trùm.
Nâng cao năng lực chống chịu của ASEAN
Một ưu tiên quan trọng của ASEAN và Việt Nam là tăng cường khả năng chống chịu trước biến động. ASEAN cần phối hợp chính sách chặt chẽ hơn, nâng cao năng lực sẵn sàng ứng phó với thách thức. AFF thúc đẩy các cách tiếp cận mới và sáng tạo để các quốc gia thành viên tăng cường hợp tác, củng cố khả năng chống chịu, thích ứng tốt hơn với thách thức hiện tại và tương lai.
Tiến sỹ Nguyễn Hùng Sơn nhận định ASEAN là “ngọn hải đăng của hy vọng” nhờ khả năng xây dựng và duy trì mạng lưới đối tác rộng khắp toàn cầu. Trong gần 60 năm, ASEAN đã thể chế hóa nhiều khuôn khổ hợp tác với các đối tác trong và ngoài khu vực, giúp ASEAN theo đuổi đường lối đối ngoại độc lập, trung lập, không phụ thuộc quá mức vào bất kỳ đối tác nào. Đây là nền tảng tạo nên vai trò trung tâm của ASEAN. Tuy nhiên, mạng lưới này cần được củng cố và mở rộng hơn nữa, và AFF mong muốn đóng góp thông qua thúc đẩy kết nối giữa nhiều nhóm chủ thể khác nhau.
Để giúp độc giả hiểu thêm về Đông Nam Á, Tri Thức - Znews giới thiệu ba cuốn sách của Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia: “Cạnh tranh Trung - Ấn tại Đông Nam Á”, “Gắn kết và chủ động thích ứng: Tầm nhìn và triển vọng của ASEAN sau năm 2025” và “Đông Nam Á học - Một số vấn đề về ngôn ngữ và văn hóa”.
