Văn phòng Ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ cho biết, trải qua hơn nửa thế kỷ đấu tranh giành độc lập dân tộc, bảo vệ Tổ quốc và làm nhiệm vụ quốc tế, đã có hơn 1,2 triệu cán bộ, chiến sĩ và đồng bào anh dũng hy sinh. Việc tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ là sự tri ân, ghi nhớ công lao của các anh hùng liệt sĩ, đồng thời là nhiệm vụ trọng tâm của công tác chính sách sau chiến tranh, góp phần xây dựng niềm tin của nhân dân vào Đảng, Nhà nước, xây dựng quân đội và ổn định tình hình chính trị - xã hội.
Kết quả đạt được và những khó khăn
Trong nhiều năm qua, Đảng và Nhà nước đã đặc biệt quan tâm, ban hành nhiều chủ trương, biện pháp chỉ đạo công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ. Đến nay, cả nước đã tìm kiếm, quy tập được hơn 1.075.000 mộ liệt sĩ. Tuy nhiên, công tác này vẫn còn nhiều khó khăn, phức tạp. Hiện còn khoảng hơn 175.000 hài cốt liệt sĩ cần tiếp tục tìm kiếm, quy tập và gần 300.000 mộ liệt sĩ trong nghĩa trang chưa xác định được thông tin. Nguyên nhân do chiến tranh ác liệt, hoàn cảnh hy sinh đa dạng, nhân chứng ngày càng ít, nhiều đơn vị giải thể, sáp nhập, địa hình thay đổi, quá trình đô thị hóa và bom mìn còn sót lại. Ngoài ra, thân nhân liệt sĩ tuổi cao, sức khỏe yếu, nhiều liệt sĩ không còn thân nhân; năng lực giám định ADN còn hạn chế.
Phát động Chiến dịch 500 ngày đêm
Ngày 2/4/2026, tại Di tích lịch sử Thành cổ Quảng Trị, Ban Chỉ đạo quốc gia đã chính thức phát động “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”. Chiến dịch có ý nghĩa chính trị, nhân văn sâu sắc, hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2027). Thời gian diễn ra từ ngày 15/3/2026 đến 27/7/2027, với 5 mục tiêu cơ bản: tìm kiếm, quy tập khoảng 7.000 hài cốt liệt sĩ; hoàn thành lấy mẫu hài cốt đối với khoảng 230.000 mộ chưa xác định danh tính; giám định ADN khoảng 18.000 mẫu; xây dựng cơ sở dữ liệu gene thân nhân liệt sĩ; đẩy mạnh rà phá bom mìn, tập trung tại các địa bàn trọng điểm như Tuyên Quang (Vị Xuyên), Lào Cai, Lạng Sơn.
Tiến độ triển khai
Đến nay, đã tìm kiếm, quy tập được 1.109 hài cốt liệt sĩ (trong nước 242, Lào 173, Campuchia 694) và 2 mộ liệt sĩ tập thể tại Tuyên Quang. Bộ Quốc phòng đã duy trì 24 đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ (trong nước 5 đội, Lào 8 đội, Campuchia 11 đội). Các quân khu đã thành lập 360 đội rà phá bom mìn với gần 5.000 người, sử dụng 1.311 thiết bị dò bom mìn, đã rà phá được 3.500 ha/22.725 ha (đạt 15,4%). Riêng tại vùng lõi Vị Xuyên (Tuyên Quang) đã rà phá được 1.795/4.460 ha (đạt 40,25%). Công tác lấy mẫu hài cốt liệt sĩ cũng được triển khai tích cực: 100% quân khu, tỉnh, thành phố đã xây dựng kế hoạch, thành lập 297 tổ, đội lấy mẫu với 3.615 người, đã lấy mẫu tại 3.651 mộ liệt sĩ. Tập đoàn Viettel đã hoàn thành phần mềm quản lý thông tin mẫu hài cốt liệt sĩ và phần mềm báo cáo tiến độ Chiến dịch.
Nhiệm vụ trọng tâm thời gian tới
Ban Chỉ đạo quốc gia xác định một số nhiệm vụ trọng tâm: Thứ nhất, nghiên cứu, hoàn thiện văn bản pháp luật về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, trọng tâm là Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng. Thứ hai, đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập, đặc biệt quan tâm đến việc ứng dụng khoa học công nghệ, trí tuệ nhân tạo, thành lập các tổ công tác xuống thôn bản để thu thập thông tin. Thứ ba, triển khai đồng bộ công tác lấy mẫu, bàn giao, bảo quản mẫu hài cốt liệt sĩ trên toàn quốc. Thứ tư, đẩy nhanh thu thập, phân tích ADN thân nhân liệt sĩ, với kế hoạch thu nhận khoảng 250.000 mẫu ADN từ ngày 20/6/2026 đến 20/7/2027. Thứ năm, tăng cường hợp tác quốc tế với Lào, Campuchia, Mỹ, Australia, Hàn Quốc, Trung Quốc. Thứ sáu, đẩy mạnh thông tin, tuyên truyền về Chiến dịch nhằm lan tỏa ý nghĩa nhân văn và thu thập thông tin có giá trị.
Chiến dịch 500 ngày đêm không chỉ là nhiệm vụ chính trị quan trọng mà còn là mệnh lệnh từ trái tim, trách nhiệm thiêng liêng của cả hệ thống chính trị và toàn dân đối với những người đã hy sinh vì đất nước, đồng thời giáo dục truyền thống yêu nước cho các thế hệ mai sau.
