Trong lần đầu tiên thực hiện giải phóng mặt bằng các dự án trọng điểm theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp, phường Hải An (Hải Phòng) đã đạt được nhiều kết quả tích cực. Bí thư Đảng ủy phường, bà Nguyễn Thị Thu, đã chia sẻ bốn kinh nghiệm quan trọng giúp đẩy nhanh tiến độ và tạo sự đồng thuận trong nhân dân.
Dự án trọng điểm giải tỏa 1.365 hộ dân
Sau một năm triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp, phường Hải An (Hải Phòng) ghi nhận nhiều kết quả nổi bật trong công tác giải phóng mặt bằng các dự án trọng điểm. Bà Nguyễn Thị Thu, Bí thư phường Hải An, cho biết từ ngày 1/7/2025 đến nay, địa phương đã triển khai công tác giải phóng mặt bằng cho 14 dự án với tổng diện tích 346,53 ha, liên quan đến 48 tổ chức và 1.365 hộ gia đình, cá nhân.
Theo quy định mới về phân cấp thực hiện một số nhiệm vụ trong lĩnh vực đất đai, cấp xã/phường được giao nhiều nội dung trước đây chủ yếu do cấp trên đảm nhiệm. Cụ thể, cấp xã được quyết định thu hồi đất đối với một số trường hợp theo quy định của Luật Đất đai; ban hành thông báo thu hồi đất; đồng thời tổ chức thực hiện các bước tiếp theo trong quy trình thu hồi. Cùng với đó, cấp xã được giao phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; quyết định thành lập Hội đồng bồi thường, hỗ trợ, tái định cư đối với từng dự án. Trường hợp cần thiết, Chủ tịch UBND cấp xã có thể ban hành quyết định cưỡng chế thực hiện quyết định thu hồi đất; phê duyệt phương án cưỡng chế và tổ chức thực hiện theo quy định.
Trong số này có nhiều dự án quy mô lớn, giữ vai trò quan trọng đối với sự phát triển của thành phố. Tuy nhiên, đây là nhiệm vụ đặc biệt khó khăn bởi liên quan trực tiếp đến quyền và lợi ích của người dân. Quá trình thực hiện việc thu hồi đất, giải phóng mặt bằng phát sinh nhiều vướng mắc về nguồn gốc sử dụng đất như đất quốc phòng, đất lấn chiếm, đất giao trái thẩm quyền hoặc thiếu hồ sơ pháp lý. Bên cạnh đó, nhận thức của một bộ phận người dân về chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư còn hạn chế, trong khi áp lực tiến độ từ các dự án trọng điểm rất lớn.
Theo Bí thư phường Hải An, điểm khác biệt khi triển khai công tác giải phóng mặt bằng trong mô hình mới là toàn bộ nhiệm vụ trước đây thuộc cấp quận nay tập trung về một đầu mối là phường. Phường vừa trực tiếp nhận sự lãnh đạo, chỉ đạo từ thành phố, vừa trực tiếp tổ chức thực hiện giải tỏa đối với các tổ chức, cá nhân có đất bị thu hồi. Cùng với đó, chủ trương đẩy mạnh phân cấp, phân quyền giúp địa phương được trao thêm thẩm quyền trong nhiều nội dung. Những vấn đề trước đây phải xin ý kiến qua nhiều cấp nay có thể được xem xét, giải quyết ngay tại cơ sở. Nhờ đó, quy trình được rút ngắn, thời gian xử lý giảm đáng kể và tiến độ các dự án được đẩy nhanh hơn.
Đến nay, Hải An đã hoàn thành giải phóng mặt bằng 9 trong tổng số 14 dự án. Tổng diện tích hoàn thành đạt 346,53 ha, liên quan đến 39 tổ chức và 898 hộ gia đình, cá nhân. Nhiều dự án trọng điểm của thành phố đã hoàn tất việc giải phóng mặt bằng như đường Vành đai 2, đường bao phía Đông Nam, Khu công nghiệp Nam Tràng Cát, tuyến đường sắt tốc độ cao Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng và các dự án tại Cảng hàng không quốc tế Cát Bi.
Bốn kinh nghiệm tạo đồng thuận trong nhân dân
Từ thực tiễn triển khai nhiệm vụ lần đầu thực hiện tại cấp phường, bà Nguyễn Thị Thu cho biết địa phương đã rút ra bốn kinh nghiệm quan trọng trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo giải phóng mặt bằng.
Kinh nghiệm đầu tiên là luôn bám sát sự lãnh đạo, chỉ đạo của thành phố. Những khó khăn, vướng mắc vượt thẩm quyền đều được địa phương kịp thời báo cáo để nhận được sự chỉ đạo trực tiếp từ lãnh đạo thành phố và sự hỗ trợ của các sở, ngành liên quan.
Kinh nghiệm thứ hai là thực hiện công tác giải phóng mặt bằng chặt chẽ, đúng quy định pháp luật, đồng thời bảo đảm tối đa quyền và lợi ích chính đáng của người dân. Theo bà Thu, công khai, minh bạch là yếu tố quan trọng để tạo dựng niềm tin. Công tác đối thoại, tiếp nhận và giải quyết kiến nghị của người dân được duy trì thường xuyên. Đối với các trường hợp cố tình không chấp hành quy định pháp luật, địa phương kiên quyết xử lý nhằm bảo đảm công bằng và tiến độ chung của dự án.
Kinh nghiệm thứ ba là phát huy vai trò lãnh đạo toàn diện của cấp ủy. Ngay từ đầu, Ban Thường vụ Đảng ủy phường đã xây dựng lộ trình thực hiện cho từng dự án theo phương châm “6 rõ”, gồm rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền, rõ thời gian và rõ kết quả. Hàng tuần, Thường trực Đảng ủy tổ chức kiểm điểm tiến độ, xem kết quả giải phóng mặt bằng là một trong những tiêu chí quan trọng để đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của tập thể, cá nhân và người đứng đầu. Đối với những dự án lớn, phức tạp, từng thành viên trong Ban Thường vụ Đảng ủy được phân công trực tiếp phụ trách các tổ công tác. Các thành viên cùng lực lượng công an nắm chắc tình hình từng hộ dân, phân loại từng nhóm đối tượng và từng dạng vướng mắc để xây dựng phương án tuyên truyền, vận động phù hợp. Nhờ cách làm này, trong tổng số 898 hộ dân thuộc diện thu hồi đất, địa phương chỉ phải thực hiện cưỡng chế đối với một trường hợp không có nhà trên đất. Toàn bộ 897 hộ còn lại đã tự nguyện bàn giao mặt bằng. Nhiều dự án vì thế được hoàn thành sớm hơn kế hoạch đề ra.
Kinh nghiệm thứ tư là phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức đoàn thể và hệ thống chi bộ tại khu dân cư. Phường thực hiện phương châm “đi từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng đối tượng”, chủ động nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của người dân để kịp thời giải quyết những vấn đề phát sinh. Theo bà Thu, công tác tư tưởng, vận động và đối thoại luôn được xác định là giải pháp trọng tâm nhằm tạo sự đồng thuận trong nhân dân, hạn chế khiếu kiện và góp phần đẩy nhanh tiến độ các dự án.
Tại hội nghị, Đảng ủy phường Hải An cũng kiến nghị thành phố sớm hoàn thiện cơ sở dữ liệu đất đai; tiếp tục hỗ trợ các địa phương xử lý những dự án tồn tại, phức tạp; ưu tiên giải quyết các đề xuất liên quan đến giải phóng mặt bằng các dự án trọng điểm và điều chỉnh phần mềm IOC (Trung tâm điều hành thông minh) để việc đánh giá tiến độ bảo đảm khách quan, phù hợp thực tế.
Hồ sơ tăng nhiều lần, vận hành vẫn thông suốt
Không chỉ đạt kết quả trong công tác giải phóng mặt bằng, sau một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, phường Hải An còn ghi nhận nhiều chuyển biến tích cực trong cải cách hành chính và chuyển đổi số.
Ông Nguyễn Đức Dũng, người dân phường Hải An, cho biết ông thường xuyên đến Trung tâm Phục vụ hành chính công để giải quyết các thủ tục hành chính. Theo ông Dũng, đội ngũ cán bộ, công chức luôn hướng dẫn người dân tận tình, chu đáo. Thời gian giải quyết hồ sơ hiện nay được rút ngắn đáng kể so với trước đây. “Nay tôi có thể theo dõi hồ sơ đang được xử lý ở bước nào, tiến độ ra sao trên môi trường số. Điều này thuận tiện và minh bạch hơn rất nhiều”, ông Dũng nói.
Chị Bùi Phương Anh cũng đánh giá việc thực hiện thủ tục hành chính trực tuyến giúp tiết kiệm thời gian đi lại và giảm nhiều công đoạn so với trước đây.
Ở phía cơ quan thực hiện nhiệm vụ, bà Đào Thị Ngọc Dung, công chức Tư pháp - Hộ tịch thuộc Văn phòng HĐND - UBND phường Hải An, cho biết khối lượng công việc đã tăng từ ba đến bốn lần kể từ khi sắp xếp bộ máy, vận hành mô hình mới. Trước đây mỗi ngày bà xử lý khoảng 10-15 hồ sơ, nay con số tăng lên 30-40 hồ sơ, rải trên nhiều lĩnh vực khác nhau.
Trong khi khối lượng công việc tăng vọt, thời hạn giải quyết nhiều thủ tục tiếp tục được rút ngắn. Thủ tục xác nhận tình trạng hôn nhân giảm từ ba ngày xuống còn một ngày rưỡi đối với trường hợp không cần xác minh. Thời gian đăng ký kết hôn cũng giảm từ năm ngày xuống còn hai ngày rưỡi.
Tuy nhiên, quá trình vận hành mô hình mới vẫn phát sinh nhiều khó khăn. Hệ thống phần mềm phục vụ giải quyết thủ tục hành chính được thay đổi, trong khi nhiều nền tảng hiện do các bộ, ngành quản lý. Một số thời điểm phần mềm phát sinh lỗi hoặc treo dữ liệu, gây khó khăn cho việc tiếp nhận và xử lý hồ sơ. Hạ tầng kỹ thuật và đường truyền mạng cũng chưa thực sự ổn định.
Để bảo đảm quyền lợi của người dân, cán bộ phường đã chủ động triển khai nhiều giải pháp khắc phục. Những trường hợp xác minh kéo dài được cán bộ trực tiếp xuống địa bàn kiểm tra hoặc liên hệ các đơn vị liên quan nhằm đẩy nhanh tiến độ xử lý.
Theo ông Nguyễn Việt Anh, Phó Giám đốc Trung tâm Phục vụ hành chính công phường Hải An, phần lớn khó khăn ban đầu về cơ sở vật chất, nhân lực và hạ tầng kỹ thuật đã từng bước được khắc phục. Song song với việc bảo đảm hoạt động của bộ máy hành chính, địa phương triển khai nhiều mô hình sáng tạo như “Group cộng đồng mạng Zalo hỗ trợ thủ tục hành chính”, “Ngày Thứ Năm không hẹn”, “Phục vụ công xác thực, chứng thực cho người yếu thế tại cộng đồng”. Các tổ công nghệ số cộng đồng và đội hỗ trợ phản ứng nhanh cũng được thành lập nhằm hỗ trợ người dân tiếp cận dịch vụ công trực tuyến và các nền tảng số.
Theo đánh giá của Đảng ủy phường Hải An, sau một năm triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp, bộ máy hệ thống chính trị từng bước được kiện toàn theo hướng tinh gọn, hoạt động ổn định và không để gián đoạn công việc sau sắp xếp. Hiện 100% văn bản không thuộc danh mục mật được xử lý trên môi trường điện tử. Toàn bộ cán bộ, công chức sử dụng chữ ký số và hòm thư công vụ trong thực hiện nhiệm vụ.
Dù vẫn còn những khó khăn về khối lượng công việc, hạ tầng kỹ thuật và tính đồng bộ của các hệ thống phần mềm, lãnh đạo phường Hải An cho rằng mô hình chính quyền địa phương hai cấp đã tạo điều kiện để địa phương chủ động hơn trong điều hành, nâng cao hiệu quả phục vụ người dân và doanh nghiệp, đồng thời đẩy nhanh tiến độ thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn.
