Việc sắp xếp 705 đơn vị hành chính cấp xã chưa đạt tiêu chuẩn sẽ không được thực hiện đồng loạt, mà dựa trên điều kiện và đặc thù của từng địa phương. Thông tin này được ông Phan Trung Tuấn, Vụ trưởng Vụ Chính quyền địa phương (Bộ Nội vụ), đưa ra tại Hội nghị sơ kết công tác 6 tháng đầu năm và triển khai nhiệm vụ trọng tâm 6 tháng cuối năm 2026 của ngành Nội vụ, sáng 9/7.
Không triển khai đồng loạt 705 xã, phường
Ông Phan Trung Tuấn cho biết, dư luận và các địa phương rất quan tâm đến việc có tiếp tục sắp xếp, điều chỉnh, tổ chức lại cấp xã, phường hay không. Theo ông, đây là vấn đề lớn, tác động đến toàn bộ hệ thống chính trị ở địa phương, nhất là cấp xã. Do đó, nội dung này sẽ được Trung ương trao đổi, thảo luận, nghiên cứu và cân nhắc kỹ lưỡng trước khi kết luận để triển khai thực hiện.
Sau khi có kết luận của Trung ương, Vụ trưởng Vụ Chính quyền địa phương sẽ tham mưu cho Bộ Nội vụ báo cáo Chính phủ, đưa ra hướng dẫn kịp thời về việc điều chỉnh, sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã.
Định hướng sắp xếp linh hoạt, có trọng tâm
Về định hướng sắp xếp, ông Phan Trung Tuấn cho biết, tại các cuộc họp của Ban Chỉ đạo và hội nghị sơ kết, Bộ Chính trị, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã định hướng sẽ điều chỉnh và có thể sắp xếp một số cấp xã có quy mô nhỏ, chưa đảm bảo tiêu chuẩn, tiêu chí theo Nghị quyết 112 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.
Trong danh sách 705 đơn vị hành chính cấp xã chưa đạt tiêu chuẩn, có những trường hợp đặc thù liên quan đến biên giới, vùng sâu vùng xa, địa hình phức tạp, yếu tố lịch sử, truyền thống, văn hóa. Ông Tuấn nhấn mạnh: “Có nhiều đơn vị trong danh sách trên có thể không thuộc trường hợp sắp xếp như giai đoạn 2023-2025. Với các đơn vị nhỏ lẻ, tiêu chuẩn diện tích tự nhiên, quy mô dân số chưa đạt theo yêu cầu, các địa phương có thể chủ động nghiên cứu điều chỉnh để tăng quy mô hơn so với quy định, tiêu chuẩn”.
Địa phương chủ động đề xuất phương án
Sau khi Trung ương có kết luận, Chính phủ hoặc Bộ Nội vụ sẽ có hướng dẫn triển khai, các địa phương sẽ chủ động đề xuất. “Tinh thần theo định hướng ban đầu của Trung ương thì sẽ không phải là một đợt sắp xếp đồng loạt, mà tùy vào điều kiện, đặc điểm cụ thể của từng địa bàn, từng địa phương có thể đề xuất cụ thể”, Vụ trưởng Vụ Chính quyền địa phương thông tin.
Bên cạnh đó, cấp có thẩm quyền đã định hướng xây dựng các xã, phường hạt nhân, trọng điểm để tạo cực tăng trưởng mới cho các tỉnh, thành. Ông Tuấn dẫn việc Tổng Bí thư, Chủ tịch nước từng đề cập đến việc thành lập các xã, phường xã hội chủ nghĩa. Do đó, các địa phương cần chủ động nghiên cứu thực tiễn để khi có chủ trương, hướng dẫn sẽ triển khai theo chỉ đạo của Trung ương.
Kết quả 1 năm vận hành mô hình chính quyền 2 cấp
Về kết quả 1 năm vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, ông Phan Trung Tuấn dẫn báo cáo từ các địa phương và cơ quan Trung ương cho thấy cơ bản đạt được các kết quả quan trọng. Tuy nhiên, mô hình chính quyền địa phương 3 cấp đã tồn tại và vận hành 80 năm, mới chuyển đổi sang 2 cấp hơn 1 năm nên không tránh khỏi một số vướng mắc, khó khăn phát sinh.
Quá trình sơ kết 1 năm, Ban Chỉ đạo Trung ương đã cân nhắc, đánh giá kỹ kết quả đạt được và nhận diện rõ một số khó khăn, bất cập khi triển khai mô hình tổng thể của hệ thống chính trị và chính quyền 3 cấp. Theo ông Tuấn, tại Hội nghị Trung ương 3 sắp tới sẽ xem xét, cho ý kiến và dự kiến ban hành kết luận để triển khai thực hiện, bao gồm các giải pháp căn cơ, toàn diện giải quyết vướng mắc, khó khăn, đặc biệt với cấp xã.
