Sáng 29.7, tại Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết Hội nghị Trung ương 3 khóa XIV, Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương Trần Sỹ Thanh đã trình bày Quy định về 19 điều đảng viên không được làm, với nhiều điểm bổ sung quan trọng. Theo ông Trần Sỹ Thanh, quy định này là một trong những văn bản có ý nghĩa rất quan trọng trong công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng, xây dựng hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh toàn diện theo Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng.
19 điều chia làm 3 nhóm
Quy định vẫn giữ kết cấu 19 điều, chia thành 3 nhóm. Nhóm thứ nhất về tư tưởng chính trị (từ điều 1 đến điều 8); nhóm thứ hai về thực hiện chức trách, nhiệm vụ được giao gắn với đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực (từ điều 9 đến điều 17); nhóm thứ ba về giữ gìn phẩm chất, đạo đức, lối sống (điều 18, 19). Việc sửa đổi, bổ sung lần này kế thừa kết cấu cũ nhưng cập nhật nhiều hành vi mới để đáp ứng yêu cầu tình hình mới và đồng bộ với các quy định khác của Đảng.
Bổ sung hành vi xuyên tạc lịch sử, lợi dụng công nghệ
Đáng chú ý, tại điều 5, quy định mới bổ sung việc đảng viên không được “trực tiếp hoặc cổ xúy cho tổ chức, cá nhân sáng tác, sản xuất, xuất bản, tàng trữ, phát hành, phát tán các sản phẩm văn hóa, tác phẩm văn học, nghệ thuật... xuyên tạc lịch sử, bôi nhọ lãnh tụ, lãnh đạo Đảng, Nhà nước, chống phá Đảng, Nhà nước và chế độ”. Điều này nhằm điều chỉnh hành vi trong bối cảnh các vụ việc gần đây trong lĩnh vực xuất bản. Quy định cũng bổ sung “sử dụng hạ tầng internet, mạng xã hội, nền tảng số, trí tuệ nhân tạo để tạo lập, phát tán thông tin sai sự thật”. Theo ông Trần Sỹ Thanh, đây vừa là công cụ cảnh báo, phòng ngừa, vừa là cơ sở xử lý hành vi sử dụng công nghệ mới.
Tại điều 6, bổ sung hành vi “mua chuộc, đe dọa, trù dập, trả thù người khiếu nại, tố cáo...”, mở rộng phạm vi bảo vệ không chỉ người tố cáo mà còn bao gồm người đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực và người thân của họ. Việc này đồng bộ với Quy định số 231-QĐ/TW của Bộ Chính trị về bảo vệ người đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.
Cấm lợi dụng sắp xếp bộ máy, né tránh trách nhiệm
Điều 10 bổ sung nội dung đảng viên không được “thực hiện huy động, phân bổ, sử dụng nguồn lực thiếu minh bạch, không đúng với chủ trương, quy định của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước” và đặc biệt là hành vi “thiết kế tiêu chí, điều kiện mang tính riêng biệt nhằm tạo lợi thế cho một hoặc một số tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân tiếp cận nguồn lực gây ra sự cạnh tranh bất bình đẳng”. Điều này nhằm kiểm soát tiêu cực trong phân bổ nguồn lực nhà nước.
Điều 11 bổ sung các hành vi như “nhũng nhiễu, gây khó khăn trong giải quyết thủ tục hành chính”; “né tránh, đùn đẩy, sợ trách nhiệm, nói không đi đôi với làm, không làm, làm việc cầm chừng, chậm trễ trong tham mưu, đề xuất và thực hiện nhiệm vụ được giao”. Quy định này nhằm khắc phục tình trạng “trên nóng, dưới lạnh”, cán bộ sợ trách nhiệm, không dám làm, cản trở sự phát triển. Quy định mới cũng rõ đảng viên không được “biết mà không báo cáo, không xử lý hoặc không chỉ đạo xử lý các hành vi tham nhũng, lãng phí, tiêu cực”; “can thiệp, tác động hoặc để người thân thích, người khác lợi dụng chức vụ, quyền hạn, ảnh hưởng của mình để trục lợi”.
Khuyến khích dám nghĩ dám làm nhưng không dung túng trục lợi
Ông Trần Sỹ Thanh nhấn mạnh quy định bổ sung một nội dung kết hợp giữa “xây và chống” rất quan trọng: vừa khuyến khích, bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung; đồng thời, đảng viên không được “lợi dụng cơ chế, chính sách thí điểm, đặc thù; chủ trương khuyến khích và bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung để thực hiện hoặc bao che hành vi vụ lợi, tham nhũng, lãng phí, tiêu cực”. Đây là ranh giới quan trọng, thể hiện tư duy biện chứng của Đảng: khuyến khích đổi mới sáng tạo nhưng không dung túng cho việc lợi dụng danh nghĩa đổi mới để trục lợi.
Cấm lợi dụng sắp xếp bộ máy để bố trí người không đủ năng lực
Điều 12 bổ sung hành vi “lợi dụng việc sắp xếp tổ chức bộ máy để bố trí người không đủ năng lực, uy tín vào vị trí có quyền phân bổ nguồn lực”. Trong bối cảnh cả nước đang thực hiện cuộc cách mạng tinh gọn tổ chức bộ máy, sắp xếp đơn vị hành chính, đây là quy định cần thiết và kịp thời để phòng ngừa, ngăn chặn nguy cơ lợi dụng quá trình sắp xếp nhằm “cài cắm” người thân tín, không đủ năng lực, uy tín vào những vị trí then chốt.
Ngoài ra, quy định mới bổ sung nhiều nội dung khác như “giải trình nguồn gốc của tài sản, thu nhập có biến động không trung thực” (điều 9); “trốn thuế”, “lừa đảo” (điều 13); “tẩu tán tài sản, hợp thức hóa sai phạm” (điều 15); “không chấp hành kết luận, quyết định của cơ quan có thẩm quyền” (điều 17) để phù hợp với các quy định của Bộ Chính trị về kiểm soát quyền lực, phòng, chống tham nhũng, tiêu cực và các quy định của Luật Tiết kiệm, chống lãng phí. Quy định cũng bổ sung nội dung đảng viên không được “thờ ơ, vô cảm” với các hành vi sai trái trong xã hội (điều 18); không được lợi dụng “cơ chế, chính sách dân tộc” để trục lợi cũng như “thực hiện hành vi trái đạo đức xã hội, vi phạm pháp luật” (điều 19).
