Công tác tuyên giáo luôn giữ vị trí then chốt trong toàn bộ hoạt động lãnh đạo của Đảng, với các nhiệm vụ tham mưu xây dựng đường lối, chủ trương, chính sách; củng cố nền tảng chính trị, tư tưởng, đạo đức; bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng; và bồi đắp đồng thuận xã hội, sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc. Đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu cao hơn, thực tiễn ngày càng phức tạp, đòi hỏi vai trò “đi trước, mở đường” của công tác tuyên giáo càng trở nên cấp thiết.
Nhiệm vụ tham mưu và định hướng chính sách
Một trong những nhiệm vụ trọng yếu là tham mưu xây dựng đường lối, chủ trương và chính sách của Đảng, làm sáng rõ cơ sở lý luận và thực tiễn. Trước mỗi quyết sách tác động sâu rộng đến đời sống xã hội, cần một quá trình chuẩn bị nhận thức: giải thích vấn đề mới, dự báo tác động, nhận diện tâm tư và tháo gỡ băn khoăn chính đáng của người dân. Công tác tuyên giáo phải “đi trước, mở đường”, phát hiện sớm vấn đề tư tưởng, tạo dựng niềm tin có cơ sở để chủ trương đúng trở thành kết quả cụ thể.
Thách thức từ quá trình chuyển đổi chiến lược
Yêu cầu này càng được đề cao khi đất nước đồng thời triển khai nhiều nhiệm vụ chiến lược: đổi mới mô hình tăng trưởng, hoàn thiện thể chế, sắp xếp tổ chức bộ máy, vận hành chính quyền địa phương hai cấp, thúc đẩy khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Những thay đổi này tác động đến cơ cấu kinh tế và ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi, thói quen, tâm lý của nhiều nhóm xã hội. Nếu thông tin không kịp thời, giải thích chính sách thiếu rõ ràng, hoặc thiếu cơ chế tiếp nhận phản hồi, khoảng trống nhận thức dễ bị lấp đầy bởi tin đồn, thông tin sai sự thật. Khi đó, khó khăn khách quan có thể biến thành điểm nóng dư luận, bị các thế lực thù địch khai thác chống phá.
Công tác tuyên giáo trong quản trị hiện đại
Công tác tuyên giáo là một bộ phận của năng lực quản trị hiện đại. Truyền thông đúng giúp dân hiểu chính sách; nắm chắc dư luận giúp lãnh đạo phát hiện bất cập để điều chỉnh; đối thoại hiệu quả góp phần tháo gỡ băn khoăn, hạn chế xung đột. Chính vì tác động trực tiếp đến nhận thức, niềm tin xã hội, công tác tuyên giáo trở thành mục tiêu tấn công của các thế lực thù địch, phản động, cơ hội. Chúng phủ nhận tính khách quan của nghiên cứu tư tưởng, xuyên tạc chức năng định hướng dư luận thành áp đặt tư duy, lợi dụng yêu cầu đấu tranh phản bác để quy kết cấm đoán phản biện, và khai thác hạn chế thực tiễn để suy diễn, phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng.
Kết hợp “xây” và “chống”, lấy “xây” làm chính
Việc tuyên truyền, giải thích chính sách, tạo đồng thuận được mọi quốc gia quan tâm. Không xã hội nào ổn định nếu nhận thức cộng đồng bị chi phối bởi tin giả hay thao túng có chủ đích. Điều khác biệt ở Việt Nam là cách tiếp cận: công tác tư tưởng được xác định là công tác đối với con người, kết hợp “xây” và “chống”, lấy “xây” làm chính, đặt con người ở vị trí trung tâm. Một chủ trương chỉ thuyết phục khi người dân hiểu rõ mục tiêu, thấy lợi ích chính đáng và được tham gia triển khai, giám sát.
Thách thức từ không gian mạng và yêu cầu đổi mới
Trong bối cảnh toàn cầu hóa và bùng nổ công nghệ số, không gian mạng làm thay đổi cấu trúc truyền thông. Thông tin được tạo lập bởi hàng triệu chủ thể, tin sai sự thật lan truyền với tốc độ và mức độ khuếch đại chưa từng có. Điều này đặt ra thách thức mới: công tác tuyên giáo không chỉ bảo đảm tính đúng đắn mà còn phải bảo đảm tính kịp thời, thuyết phục và khả năng lan tỏa. Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng là yêu cầu sống còn. Trước yêu cầu mới, công tác tuyên giáo phải chủ động nắm bắt dư luận, nâng cao chất lượng tham mưu; chuyển từ tư duy phản ứng sang chủ động, từ phương thức truyền thống sang ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số, từ truyền đạt một chiều sang giải thích chính sách, đối thoại xã hội và tổ chức dòng thông tin tích cực.
Hệ sinh thái truyền thông có trách nhiệm
Thông tin chính thống cần đi trước một bước, chủ động giải thích vấn đề xã hội quan tâm, không để khoảng trống bị tin giả chi phối. Cần xây dựng hệ sinh thái truyền thông có trách nhiệm, kết nối báo chí, đội ngũ chuyên gia, trí thức, văn nghệ sĩ, người có uy tín và những người có ảnh hưởng tích cực trên mạng để cùng lan tỏa giá trị đúng đắn. Bên cạnh kết quả tích cực, cần thẳng thắn nhìn nhận hạn chế: nội dung tuyên truyền đôi khi khô cứng, thiếu sức thuyết phục; phản ứng trước vấn đề mới chưa kịp thời; thông tin chưa bám sát mối quan tâm của người dân; hoạt động phản bác thiên về lý luận, chưa làm rõ vấn đề cụ thể. Những hạn chế này nếu không khắc phục sẽ giảm hiệu quả định hướng, tạo khoảng trống cho thông tin sai lệch.
Xây dựng đội ngũ làm công tác tuyên giáo
Điều này đặt ra yêu cầu xây dựng đội ngũ vừa vững bản lĩnh chính trị, vừa giỏi chuyên môn nghiệp vụ. Người làm công tác tuyên giáo không chỉ nắm chắc lý luận mà còn phải hiểu thực tiễn, có khả năng phân tích dữ liệu, dự báo xu hướng, xử lý tình huống truyền thông và đối thoại trên môi trường số. Ngôn ngữ truyền đạt phải phù hợp từng nhóm công chúng, tránh lối diễn đạt công thức, khô cứng. Công nghệ và trí tuệ nhân tạo dù phát triển đến đâu cũng không thể thay thế bản lĩnh, ý thức chính trị, trách nhiệm và khả năng thuyết phục của con người.
Đo lường hiệu quả bằng kết quả cụ thể
Hiệu quả công tác tuyên giáo cần đo bằng kết quả cụ thể: người dân hiểu đúng chính sách; băn khoăn được giải đáp kịp thời; thông tin được cung cấp nhanh chóng, chính xác; phản ánh từ cơ sở được tiếp nhận và xử lý; chủ trương đúng được triển khai hiệu quả. Đây không chỉ là trách nhiệm của riêng ngành tuyên giáo mà là kết quả tổng hợp của cả hệ thống chính trị, trong đó chất lượng thực thi, trách nhiệm nêu gương và thái độ phục vụ nhân dân của đội ngũ cán bộ, đảng viên giữ vai trò quyết định. Sức thuyết phục được khẳng định bằng sự thống nhất giữa lời nói và việc làm, giữa chủ trương và kết quả thực hiện, giữa mục tiêu phát triển và lợi ích thiết thực của nhân dân.
Khi thông tin chính thống được cung cấp kịp thời, chính sách được giải thích bằng ngôn ngữ đời sống, cán bộ sẵn sàng lắng nghe và đối thoại, những luận điệu xuyên tạc sẽ không còn đất sống. Và khi niềm tin của quần chúng được bồi đắp từ chính trải nghiệm thực tế, tạo sự đồng thuận, chuyển hóa nhận thức thành hành động, công tác tuyên giáo mới thật sự hoàn thành vai trò “đi trước, mở đường”, góp phần đưa đất nước vững bước trong giai đoạn phát triển mới.
