Công tác chính trị, tư tưởng: Trụ cột then chốt sau 40 năm đổi mới của Đảng
Trải qua 40 năm thực hiện công cuộc đổi mới dưới sự lãnh đạo của Đảng, công tác chính trị, tư tưởng đã và đang giữ vai trò then chốt trong việc nâng cao bản lĩnh, tính tiền phong, năng lực lãnh đạo và cầm quyền của Đảng. Đây là yếu tố quan trọng giúp hoạch định chủ trương, đường lối phù hợp với quy luật khách quan, thực tiễn Việt Nam và xu thế thời đại, tạo nên quyết tâm chính trị mạnh mẽ, thống nhất tư tưởng và hành động quyết liệt của toàn Đảng, toàn dân và lực lượng vũ trang cả nước để thực hiện thắng lợi những mục tiêu, nhiệm vụ chiến lược đã đề ra.
Vấn đề có tính quy luật của Đảng cầm quyền
Thực tiễn một số quốc gia từng phát triển theo định hướng xã hội chủ nghĩa cho thấy, những biến động lớn về chính trị-xã hội không chỉ xuất phát từ khó khăn kinh tế hay hạn chế trong quản trị nhà nước, mà sâu xa hơn là từ những sai lầm, yếu kém trong công tác chính trị, tư tưởng. Có thể khái quát một số phương diện chủ yếu sau:
- Dao động về nền tảng chính trị, tư tưởng và lý luận: Sự giảm sút niềm tin vào hệ tư tưởng nền tảng dẫn đến việc xa rời những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa xã hội khoa học. Một số lực lượng đã tuyệt đối hóa các mô hình phát triển bên ngoài, coi đó là “khuôn mẫu phổ quát”, thay vì vận dụng sáng tạo phù hợp với điều kiện cụ thể của quốc gia mình, gây ra mất phương hướng chiến lược và khoảng trống chính trị, tư tưởng.
- Buông lỏng trận địa chính trị, tư tưởng trong điều kiện mở cửa, hội nhập: Trong quá trình hội nhập quốc tế, nếu không có cơ chế định hướng kịp thời và hiệu quả, thông tin đa chiều có thể bị lợi dụng để lan truyền các quan điểm sai trái, xuyên tạc, gây nhiễu loạn nhận thức xã hội. Khi công tác chính trị, tư tưởng không theo kịp sự phát triển của khoa học-công nghệ, xã hội dễ bị dẫn dắt theo những khuynh hướng chính trị tiêu cực, phản động, làm suy giảm niềm tin vào Đảng và chế độ.
- Tách rời công tác tư tưởng với đời sống thực tiễn của nhân dân: Một số nơi đã mắc phải tình trạng tuyên truyền mang tính hình thức, xa rời thực tế, không gắn với việc giải quyết các vấn đề thiết thực của đời sống xã hội. Khi lời nói không đi đôi với việc làm, công tác tư tưởng mất dần sức thuyết phục và niềm tin xã hội bị xói mòn.
- Suy thoái tư tưởng chính trị trong nội bộ Đảng: Biểu hiện ở sự dao động về lý tưởng, suy giảm ý chí chính trị, thiếu niềm tin vào con đường phát triển đã lựa chọn, thậm chí xuất hiện tình trạng mất đoàn kết nội bộ. Đây là nguy cơ trực tiếp và nguy hiểm nhất, bởi khi nội bộ Đảng không còn thống nhất về tư tưởng và hành động, vai trò lãnh đạo tất yếu bị suy yếu.
- Chậm đổi mới phương thức công tác tư tưởng: Việc duy trì phương thức tuyên truyền một chiều, nội dung giáo điều, thiếu hấp dẫn, không phù hợp với trình độ dân trí và nhu cầu thông tin ngày càng cao của xã hội khiến công tác tư tưởng mất dần ảnh hưởng, nhất là đối với thế hệ trẻ, làm gia tăng khoảng cách giữa Đảng và xã hội.
Thực tiễn 40 năm đổi mới ở Việt Nam: Bài học kinh nghiệm
Từ thực tiễn 40 năm đổi mới, có thể khái quát một số bài học kinh nghiệm về công tác chính trị, tư tưởng như sau:
—
- Kiên định, vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh: Đây là nguyên tắc bất biến trong mọi hoàn cảnh. Sự kiên định này không mang tính giáo điều, mà luôn gắn liền với quá trình phát triển sáng tạo, phù hợp với điều kiện cụ thể của đất nước trong từng giai đoạn phát triển.
- Giữ vững và tăng cường vai trò lãnh đạo trực tiếp, toàn diện của Đảng: Chính trị, tư tưởng là nhiệm vụ quan trọng hàng đầu trong công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng, góp phần nâng cao năng lực lãnh đạo, cầm quyền và sức chiến đấu của Đảng.
- Đổi mới tư duy lý luận gắn với thực tiễn phát triển đất nước: Công cuộc đổi mới ở Việt Nam trước hết là đổi mới tư duy. Đảng ta đã từng bước xây dựng và hoàn thiện lý luận về đường lối đổi mới, phù hợp với các quy luật khách quan và xu thế thời đại.
- Gắn công tác chính trị, tư tưởng với phát triển kinh tế-xã hội và nâng cao đời sống nhân dân: Khi nhân dân được thụ hưởng thành quả phát triển, niềm tin đối với Đảng và chế độ được củng cố một cách bền vững và sâu sắc.
- Chủ động đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng: Trong bối cảnh toàn cầu hóa, Đảng ta đã chủ động xây dựng lực lượng và cơ chế để đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng, phản bác các quan điểm sai trái, thù địch.
- Đổi mới phương thức công tác tư tưởng phù hợp với xu thế thời đại: Công tác chính trị, tư tưởng hiện nay đã có sự chuyển biến rõ nét về phương thức, từ truyền đạt một chiều sang đối thoại, tương tác đa chiều, ứng dụng khoa học-công nghệ để nâng cao hiệu quả.
- Xây dựng hệ thống cơ quan và đội ngũ cán bộ tham mưu vững mạnh: Đội ngũ cán bộ làm công tác chính trị, tư tưởng ngày càng được quan tâm xây dựng, bồi dưỡng về bản lĩnh chính trị, trình độ lý luận và kỹ năng thực tiễn, đảm bảo chất lượng và hiệu quả công tác.
Yêu cầu đặt ra trong giai đoạn phát triển mới
Trong giai đoạn phát triển mới, công tác chính trị, tư tưởng cần đáp ứng các yêu cầu sau:
- Kiên định vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng: Thực hiện nghiêm túc 4 kiên định, trọng tâm là kiên định chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đồng thời chủ động đổi mới, phát triển thích ứng với những biến đổi nhanh chóng của thời đại.
- Nâng cao nhận thức và tăng cường sự lãnh đạo toàn diện, trực tiếp của Đảng: Tổ chức đảng, cấp ủy cần đặt công tác chính trị, tư tưởng thành nhiệm vụ trọng tâm, thường xuyên lãnh đạo, chỉ đạo để nâng cao chất lượng hiệu quả.
- Gắn chặt công tác chính trị, tư tưởng với thực tiễn phát triển đất nước và lợi ích thiết thực của nhân dân: Công tác chính trị, tư tưởng cần đi trước mở đường, dẫn dắt và đóng vai trò chủ công trong việc xây dựng quyết tâm chính trị, thống nhất tư tưởng, hành động quyết liệt.
- Đổi mới mạnh mẽ nội dung và phương thức công tác tư tưởng: Chuyển mạnh từ truyền thông một chiều sang tương tác đa chiều, phát triển hệ sinh thái truyền thông đa nền tảng, nâng cao tính hấp dẫn và định hướng của nội dung.
- Tích cực, chủ động đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng: Nâng cao cảnh giác cách mạng, chủ động nắm bắt nhanh, kịp thời phản bác các luận điệu sai trái, bảo vệ vững chắc trận địa chính trị, tư tưởng của Đảng.
- Đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ, tăng cường chuyển đổi số: Xây dựng hệ thống dữ liệu số về dư luận xã hội, ứng dụng trí tuệ nhân tạo và phân tích dữ liệu lớn để nắm bắt xu hướng tư tưởng, tâm trạng xã hội.
- Xây dựng đội ngũ cán bộ làm công tác tư tưởng ngang tầm nhiệm vụ: Chú trọng xây dựng, đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ về bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức, tư duy khoa học, kỹ năng sử dụng công nghệ số.
- Hoàn thiện cơ chế lãnh đạo, chỉ đạo, phối hợp, kiểm tra, đánh giá: Xây dựng hệ thống tiêu chí, chỉ số đánh giá cụ thể, định lượng, tăng cường kiểm tra, giám sát để kịp thời chấn chỉnh những biểu hiện hình thức, kém hiệu quả.
Những yêu cầu trên không chỉ là nhiệm vụ trước mắt, mà còn là định hướng chiến lược lâu dài. Trong điều kiện mới, công tác chính trị, tư tưởng phải thật sự trở thành “trụ cột tinh thần”, “động lực nội sinh” và “lá chắn bảo vệ” vững chắc cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.
