Bộ Chính trị vừa ban hành Chỉ thị số 09-CT/TW về thực hiện dân chủ ở cơ sở trong giai đoạn mới, thay thế Chỉ thị 30-CT/TW năm 1998. Văn bản nhấn mạnh quan điểm 'Dân là gốc' và yêu cầu đổi mới mạnh mẽ phương thức thực hành dân chủ gắn với xây dựng Đảng, Nhà nước pháp quyền, chính quyền địa phương 2 cấp.
Nội dung chính của Chỉ thị
Theo Chỉ thị, các cấp ủy, tổ chức đảng phải quán triệt sâu sắc quan điểm dân chủ vừa là mục tiêu, vừa là động lực phát triển đất nước. Mọi chủ trương, chính sách phải xuất phát từ lợi ích và nguyện vọng chính đáng của nhân dân. Chỉ thị yêu cầu kết hợp dân chủ với kỷ cương, pháp quyền; gắn quyền lợi với trách nhiệm; đẩy mạnh đối thoại xã hội và tôn trọng sự khác biệt trong khuôn khổ pháp luật. Đồng thời, kiên quyết đấu tranh với các hành vi lợi dụng dân chủ để chống phá Đảng, Nhà nước.
Văn bản nêu rõ những tồn tại trong thực hiện dân chủ cơ sở thời gian qua: một số cấp ủy, cán bộ chưa nhận thức đầy đủ về tầm quan trọng; công tác cụ thể hóa chậm, đồng bộ; thực hiện còn hình thức, xuôi chiều; quan hệ giữa dân chủ và kỷ luật chưa đồng bộ; tình trạng lợi dụng dân chủ trên không gian mạng gây mất đoàn kết.
Đổi mới phương thức và ứng dụng công nghệ số
Chỉ thị yêu cầu đổi mới phương thức thực hiện dân chủ ở cơ sở thích ứng với không gian số và dữ liệu mở. Các nội dung cụ thể bao gồm: nghiên cứu ban hành Bộ tiêu chí '3 công khai - 3 giám sát' (công khai mục tiêu, nguồn lực, tiến độ; giám sát bởi nhân dân, Mặt trận, báo chí); đẩy mạnh số hóa văn bản liên quan đến Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở; xây dựng không gian dân chủ số quốc gia với nền tảng dữ liệu và quy trình số, tạo điều kiện để nhân dân tham gia góp ý, giám sát trực tuyến.
Cấp ủy các cấp cần đưa kết quả thực hiện dân chủ cơ sở thành tiêu chí đánh giá, xếp loại tổ chức đảng, cơ quan, đơn vị và cán bộ, đảng viên hằng năm. Người đứng đầu chịu trách nhiệm nếu để xảy ra vi phạm dân chủ hoặc lợi dụng dân chủ gây mất ổn định.
Kiện toàn tổ chức và nâng cao năng lực cán bộ
Chỉ thị quyết định kết thúc hoạt động của ban chỉ đạo thực hiện quy chế dân chủ các cấp; giao bí thư cấp ủy trực tiếp lãnh đạo việc thực hiện dân chủ cơ sở. Các địa phương cần hoàn thiện mô hình ban thanh tra nhân dân, ban giám sát đầu tư của cộng đồng, hình thành mô hình 'tự quản - tự chủ - tự giám sát' ở cộng đồng dân cư. Đồng thời, tăng cường tập huấn, bồi dưỡng kỹ năng thực hành dân chủ cho cán bộ, công chức; lấy sự hài lòng của người dân, doanh nghiệp làm tiêu chí đánh giá.
Tăng cường kiểm tra, giám sát và trách nhiệm nêu gương
Chỉ thị yêu cầu hoàn thiện cơ chế kiểm tra, giám sát; quy định rõ trách nhiệm, thời hạn giải quyết, chế tài xử lý vi phạm. Nội dung thực hiện dân chủ cơ sở phải được đưa vào chương trình kiểm tra định kỳ hoặc đột xuất. Cán bộ, đảng viên, nhất là người đứng đầu, phải nêu gương về thực hành dân chủ, tuân thủ pháp luật, kỷ luật phát ngôn và sử dụng mạng xã hội.
Chỉ thị giao nhiệm vụ cụ thể cho các cơ quan: Đảng ủy Quốc hội rà soát, hoàn thiện hệ thống pháp luật; Đảng ủy Chính phủ nghiên cứu sửa đổi Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở và xây dựng bộ tiêu chí đánh giá; Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương hướng dẫn, kiểm tra, định kỳ sơ kết, tổng kết việc thực hiện Chỉ thị. Chỉ thị này được phổ biến đến chi bộ và thay thế Chỉ thị 30-CT/TW ngày 18/2/1998.
