Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú vừa ký ban hành Chỉ thị số 11 của Bộ Chính trị về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng và phát huy vai trò của các hội quần chúng trong giai đoạn phát triển mới. Văn bản đặc biệt nhấn mạnh việc xử lý các hội hoạt động kém hiệu quả, sai tôn chỉ, không còn phù hợp với yêu cầu thực tiễn.
Theo đánh giá của Bộ Chính trị, thời gian qua, nhiều cấp ủy, tổ chức đảng và chính quyền chưa thường xuyên lãnh đạo, chỉ đạo công tác hội; phương thức hoạt động chậm đổi mới, còn tình trạng hành chính hóa, thụ động, phụ thuộc ngân sách nhà nước. Nguyên nhân chính được chỉ ra là nhận thức về vị trí, vai trò của hội chưa đầy đủ, thiếu cơ chế, chính sách phát huy thế mạnh, cùng với đó là chức năng, nhiệm vụ của một số hội còn chồng chéo, bất cập.
Giải thể hội kém hiệu quả
Chỉ thị nêu rõ: "Kịp thời chấn chỉnh, sắp xếp, củng cố hoặc đình chỉ hoạt động, giải thể hội, tổ chức trực thuộc hội hoạt động kém hiệu quả, không đúng tôn chỉ, mục đích, không còn phù hợp yêu cầu thực tiễn hoặc có vi phạm pháp luật". Đây được xem là một trong những nhiệm vụ trọng tâm nhằm lành mạnh hóa hệ thống hội quần chúng, tránh lãng phí nguồn lực.
Bộ Chính trị cũng yêu cầu tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, thanh tra, kiểm toán đối với tổ chức và hoạt động hội; xử lý nghiêm các vi phạm, nhất là tình trạng lợi dụng danh nghĩa hội để trục lợi, ảnh hưởng đến lợi ích quốc gia - dân tộc và uy tín của Đảng, Nhà nước.
Nguyên tắc hoạt động: lấy hội viên làm trung tâm
Theo định hướng của Bộ Chính trị, hoạt động hội quần chúng phải lấy hội viên, nhân dân và lợi ích quốc gia - dân tộc làm trung tâm; lấy hiệu quả đóng góp cho xã hội và mức độ hài lòng của hội viên, nhân dân làm thước đo. Các hội cần khắc phục tình trạng tổ chức phong trào hình thức, dàn trải, nâng cao năng lực tự chủ, tự quản, tự chịu trách nhiệm, bảo đảm công khai, minh bạch và trách nhiệm giải trình.
Việc thành lập, duy trì tổ chức và hoạt động của hội phải xuất phát từ nhu cầu thực tiễn, nhu cầu chính đáng của quần chúng, phù hợp chủ trương, đường lối của Đảng, pháp luật của Nhà nước cũng như khả năng tự chủ về tài chính. Bộ Chính trị cũng lưu ý không tổ chức hội theo hệ thống từ Trung ương đến cơ sở khi không cần thiết.
Phân định rõ vai trò lãnh đạo, quản lý
Chỉ thị phân định rõ chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền, trách nhiệm giữa Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tập hợp, định hướng, phối hợp hoạt động và hội tự chủ, tự quản theo pháp luật và điều lệ. Điều này nhằm khắc phục tình trạng buông lỏng quản lý nhà nước đối với hội.
Đối với các hội do Đảng, Nhà nước giao nhiệm vụ, Bộ Chính trị yêu cầu các hội này thể hiện rõ vai trò chủ động, thực hiện hiệu quả các nhiệm vụ chính trị, phong trào thi đua yêu nước, các cuộc vận động lớn do Thủ tướng và Mặt trận Tổ quốc Việt Nam phát động. Các hội cũng cần đổi mới phương thức hoạt động, tích cực cung cấp dịch vụ, tư vấn, phản biện chính sách, xây dựng và nhân rộng các mô hình hiệu quả.
Đổi mới cơ chế tài chính và phát triển đội ngũ cán bộ
Về cơ chế tài chính, Bộ Chính trị định hướng Nhà nước hỗ trợ kinh phí cho hội trên cơ sở nhiệm vụ cụ thể được giao; đồng thời mở rộng hình thức giao nhiệm vụ, đặt hàng, đấu thầu cung cấp dịch vụ công phục vụ lợi ích công. Các cấp ủy cũng được yêu cầu quan tâm xây dựng đội ngũ cán bộ hội có bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức, năng lực vận động quần chúng, trình độ chuyên môn, kỹ năng quản trị hiện đại và năng lực số.
Bộ Chính trị cũng nhấn mạnh việc củng cố, kiện toàn, nâng cao chất lượng tổ chức đảng trong các hội, phát huy vai trò hạt nhân chính trị của tổ chức đảng và tính tiên phong, gương mẫu của cán bộ, đảng viên, nhất là người đứng đầu. Chỉ thị đồng thời yêu cầu có cơ chế thu hút, trọng dụng những người có uy tín, tâm huyết, chuyên gia, trí thức, văn nghệ sĩ, doanh nhân và nhân lực trẻ tham gia công tác hội.
Theo Chỉ thị số 11, việc đổi mới mô hình tổ chức và hoạt động hội cần bảo đảm tôn trọng tính tự nguyện, tự quản, tự trang trải kinh phí và tự chịu trách nhiệm của hội, đúng quy định của Đảng, pháp luật của Nhà nước và điều lệ hội. Đây là cơ sở quan trọng để các hội quần chúng thực sự trở thành lực lượng nòng cốt trong khối đại đoàn kết toàn dân tộc, đóng góp thiết thực cho sự phát triển của đất nước.
