Trong những năm qua, nhờ sự quan tâm của Đảng và Nhà nước, nhiều chương trình, chính sách dân tộc đã được ban hành và triển khai, trong đó có Chiến lược công tác dân tộc giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2045 (Nghị quyết số 10/NQ-CP). Nhờ đó, bộ mặt vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi đã thay đổi đáng kể. Đời sống vật chất và tinh thần của đồng bào được cải thiện rõ rệt, tỷ lệ hộ nghèo giảm nhanh hơn mức bình quân cả nước. Các dân tộc bình đẳng, đoàn kết, tôn trọng và giúp đỡ nhau cùng phát triển; niềm tin vào sự lãnh đạo của Đảng và Nhà nước ngày càng được củng cố, góp phần bảo đảm an ninh chính trị và trật tự an toàn xã hội.
Những hạn chế còn tồn tại
Tuy nhiên, kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi phát triển còn chậm. Kết cấu hạ tầng chưa đáp ứng yêu cầu; chất lượng giáo dục và đào tạo nguồn nhân lực còn thấp. Năng lực của đội ngũ cán bộ cơ sở, nhất là cán bộ người dân tộc thiểu số, chưa đáp ứng yêu cầu; việc đào tạo, sử dụng cán bộ người dân tộc thiểu số chưa được quan tâm đúng mức. An ninh chính trị và trật tự an toàn xã hội ở một số nơi tiềm ẩn yếu tố phức tạp; người dân còn bức xúc về đất ở, nhà ở, đất sản xuất, nước sinh hoạt. Công tác quy hoạch, sắp xếp ổn định dân cư còn vướng mắc chưa được giải quyết dứt điểm.
Những hạn chế này, ngoài nguyên nhân khách quan, còn do nhận thức về vai trò công tác dân tộc chưa đầy đủ; việc tổ chức thực hiện Chiến lược có nơi chưa được quan tâm thỏa đáng. Một số bộ, ngành chưa xây dựng và trình phê duyệt các đề án đúng tiến độ. Xuất phát điểm kinh tế - xã hội của vùng thấp, chất lượng nguồn nhân lực hạn chế; hệ thống tổ chức bộ máy làm công tác dân tộc chưa hoàn chỉnh, thiếu đồng bộ.
Đẩy nhanh tiến độ thực hiện chính sách dân tộc
Để đẩy mạnh thực hiện Chiến lược công tác dân tộc, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu các bộ, ngành, địa phương tổ chức thực hiện các nhiệm vụ trọng tâm. Các cấp, các ngành tiếp tục quán triệt đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước về công tác dân tộc, trọng tâm là Nghị quyết số 24-NQ/TW, Kết luận số 65-KL/TW, Nghị quyết số 10/NQ-CP và Quyết định số 1657/QĐ-TTg. Cần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về công tác dân tộc, thể chế hóa quan điểm của Đảng thành cơ chế, chính sách cụ thể. Tăng cường kiểm tra, giám sát việc thực hiện chính sách dân tộc. Đẩy nhanh tiến độ thực hiện các chính sách, chương trình, dự án ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Chủ động huy động, lồng ghép các nguồn lực để thực hiện, nhất là vùng đặc biệt khó khăn. Tập trung nguồn lực và có chính sách phù hợp đối với các địa bàn đặc biệt khó khăn, vùng biên giới và các dân tộc thiểu số rất ít người. Gắn phát triển kinh tế - xã hội với bảo vệ môi trường, quản lý bền vững tài nguyên, giữ vững quốc phòng, an ninh. Xây dựng kế hoạch chi tiết cho từng năm, có giải pháp cụ thể để hoàn thành các chỉ tiêu; thực hiện nghiêm chế độ báo cáo hằng năm, sơ kết, tổng kết.
Nhiệm vụ cụ thể cho các bộ, ngành
Thủ tướng giao nhiệm vụ cụ thể cho các bộ, ngành và địa phương. Bộ Dân tộc và Tôn giáo chủ trì, phối hợp theo dõi, đôn đốc, tổng hợp báo cáo hằng năm; ban hành văn bản hướng dẫn thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia; ưu tiên nguồn lực giải quyết các vấn đề cấp thiết như đất ở, nhà ở, đất sản xuất, điện, nước sinh hoạt. Bộ Tài chính chủ trì bố trí ngân sách nhà nước và huy động các nguồn vốn hợp pháp hỗ trợ vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường nghiên cứu, xây dựng chính sách bố trí ổn định dân cư, phát triển cơ sở hạ tầng thiết yếu; chỉ đạo phát triển kinh tế gắn với bảo vệ rừng, nâng cao thu nhập cho người dân. Bộ Nội vụ tăng cường kiểm tra việc thực hiện chính sách ưu đãi trong đào tạo, quy hoạch, tuyển dụng cán bộ người dân tộc thiểu số, nhất là cán bộ nữ và dân tộc rất ít người. Bộ Giáo dục và Đào tạo nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực, nâng cao dân trí; nghiên cứu mở rộng quy mô trường THPT ở vùng dân tộc thiểu số, miền núi và biên giới; triển khai Đề án đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao người dân tộc thiểu số.
Bộ Y tế rà soát, bổ sung chính sách đào tạo nhân lực y tế cho vùng khó khăn; đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị cho y tế tuyến xã. Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch hoàn thiện cơ chế, chính sách ưu tiên bảo tồn văn hóa truyền thống các dân tộc thiểu số; phát triển du lịch văn hóa, du lịch cộng đồng. Bộ Công Thương chỉ đạo đầu tư phát triển hệ thống điện, phấn đấu đến năm 2030, 100% số hộ dân được sử dụng điện. Bộ Xây dựng tập trung phát triển đường giao thông nông thôn, cầu dân sinh; tiếp tục hỗ trợ nhà ở cho người nghèo, ưu tiên hộ dân tộc thiểu số.
Bộ Công an tăng cường biện pháp giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội; đấu tranh với các thế lực thù địch; xóa bỏ tệ nạn ma túy. Bộ Quốc phòng thực hiện tốt nhiệm vụ quân sự, quốc phòng gắn với phát triển kinh tế - xã hội; giúp dân giảm nghèo; xây dựng Khu kinh tế quốc phòng. Bộ Ngoại giao tăng cường quan hệ với các nước, vận động hỗ trợ các dự án liên quan đến dân tộc thiểu số; thông tin về chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước.
Địa phương xây dựng kế hoạch đào tạo cán bộ
Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố xây dựng và hoàn thiện kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng, sử dụng cán bộ người dân tộc thiểu số trong hệ thống chính trị; tăng cường kiểm tra, thanh tra, đánh giá kết quả thực hiện chính sách dân tộc. Các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan khẩn trương xây dựng, hoàn thiện trình Thủ tướng phê duyệt các đề án chưa hoàn thành; xây dựng kế hoạch thực hiện Chiến lược sau sắp xếp, sáp nhập. Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố, nhất là địa phương sáp nhập năm 2025, rà soát, ban hành Kế hoạch thực hiện Chiến lược phù hợp với chủ trương mới.
Thủ tướng đề nghị Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam phối hợp với Bộ Dân tộc và Tôn giáo tăng cường vận động đồng bào dân tộc thiểu số đẩy mạnh phong trào thi đua yêu nước, nêu cao ý thức tự lực, tự cường; chăm lo, phát huy vai trò của người có uy tín trong cộng đồng.
