Đại biểu Quốc hội chỉ ra điểm nghẽn, đề xuất giải pháp đột phá cho bình đẳng giới
Tại phiên thảo luận Quốc hội, nhiều đại biểu đã thẳng thắn chỉ ra những điểm nghẽn cản trở tiến trình bình đẳng giới thực chất và bền vững. Đại biểu Đỗ Đức Hồng Hà (Đoàn thành phố Hà Nội) đề nghị Chính phủ bổ sung nhiệm vụ số hóa và đồng bộ dữ liệu giới vào phương hướng năm 2026, đồng thời tích hợp ngay các thông tin tách biệt về giới vào Đề án 06. Ông nhấn mạnh mọi báo cáo chuyên ngành từ trung ương đến địa phương bắt buộc phải có phân tách số liệu nam nữ làm điều kiện tiên quyết để được nghiệm thu, phê duyệt.
Thách thức từ đội ngũ cán bộ và nguồn lực tài chính
Đại biểu Hồng Hà phân tích thực trạng đội ngũ cán bộ làm công tác bình đẳng giới có nhiều biến động, phần lớn là người mới kiêm nhiệm, thường xuyên luân chuyển, thiếu ổn định và kinh nghiệm thực tiễn. Ông đề nghị Bộ Nội vụ khẩn trương rà soát, quy định rõ vị trí việc làm chuyên trách hoặc có mô tả công việc cụ thể với trọng số thời gian bắt buộc dành cho công tác này, cùng giải pháp xây dựng cơ chế giữ chân cán bộ.
Về nguồn lực tài chính, đại biểu này chỉ ra nghịch lý phân bổ ngân sách và tình trạng thiếu vắng kinh phí tại cơ sở. Ông kiến nghị Quốc hội, Chính phủ trong quá trình xem xét phân bổ ngân sách hằng năm cần quy định rõ một tỷ lệ phân bổ tối thiểu, có mục tiêu cụ thể bắt buộc dành riêng cho công tác bình đẳng giới tại cơ sở, không gộp chung vào chi thường xuyên lồng ghép.
"Tôi đề xuất bổ sung vào phương hướng năm 2026 nhiệm vụ Thanh tra Chính phủ, Kiểm toán Nhà nước đưa việc bố trí và sử dụng ngân sách cho bình đẳng giới thành một chuyên đề kiểm toán, thanh tra; phát hiện, xử lý nghiêm các địa phương, người đứng đầu không quan tâm, không cấp kinh phí cho hoạt động này, coi đây là biểu hiện của việc thiếu trách nhiệm", đại biểu Hồng Hà nhấn mạnh.
Ưu tiên nguồn lực cho vùng sâu, vùng xa và sửa đổi luật
Đại biểu Chamaléa Thị Thủy (Đoàn Khánh Hòa) cho rằng tình trạng bất bình đẳng giới vẫn còn tồn tại ở nhiều nơi, đặc biệt là vùng sâu, vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn. Tỷ lệ lãnh đạo nữ ở cấp xã chỉ đạt 43,33%, thấp hơn nhiều so với mục tiêu 60%. Bạo lực gia đình, bạo lực giới và nạn mua bán người vẫn là vấn đề nhức nhối, trong khi các dịch vụ hỗ trợ chưa đến được với mọi người dân.
Tại các tỉnh miền núi, tỷ lệ trẻ em gái kết hôn sớm và sinh con khi chưa đủ tuổi vẫn còn cao, làm gián đoạn con đường học tập và tăng nguy cơ nghèo đói. Phụ nữ dân tộc thiểu số gặp khó khăn trong tiếp cận giáo dục, y tế và việc làm, mắc kẹt trong vòng luẩn quẩn của hộ nghèo.
Để giải quyết tình trạng này, đại biểu Thủy đề xuất Quốc hội, Chính phủ sớm sửa đổi, bổ sung Luật Bình đẳng giới năm 2026 để phù hợp hơn với tình hình thực tiễn, các cam kết quốc tế và mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Đồng thời, cần ban hành hướng dẫn cụ thể để bảo đảm việc lồng ghép giới trong xây dựng chính sách và pháp luật được thực hiện đầy đủ hơn.
Đại biểu kiến nghị ưu tiên nguồn lực cho các khu vực đặc biệt khó khăn, vùng sâu, vùng xa, vùng dân tộc thiểu số và miền núi; đầu tư vào cơ sở hạ tầng, y tế, giáo dục và các chương trình hỗ trợ sinh kế. Bên cạnh đó, cần mở rộng mạng lưới địa chỉ tin cậy tại cộng đồng và triển khai rộng rãi chương trình giáo dục giới tính, sức khỏe sinh sản tại các trường học.
Bình đẳng giới cần "đứng vững" từ cơ sở
Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn Đại biểu Quốc hội thành phố Hải Phòng) nhận định, nếu bình đẳng giới chưa đứng vững từ cơ sở, thì thành tựu ở cấp trên sẽ khó lan tỏa thành chuyển biến thực chất trong đời sống xã hội. Bà cho rằng bất bình đẳng giới hiện nay chưa được nhận diện đầy đủ từ góc độ nguyên nhân cấu trúc.
"Nếu phụ nữ vẫn phải gánh phần lớn công việc chăm sóc không được trả công, thì dù chính sách có mở rộng cơ hội đến đâu, khả năng tiếp cận cơ hội ấy trong thực tế vẫn bị thu hẹp. Bất bình đẳng giới không chỉ nằm ở thể chế hay ở khâu tổ chức thực hiện, mà còn nằm trong định kiến xã hội, trong nếp nghĩ, trong mô hình phân công vai trò đã ăn sâu trong đời sống", đại biểu Việt Nga phân tích.
Về dữ liệu giới, bà nhấn mạnh khi dữ liệu chưa đầy đủ, đồng bộ, việc xây dựng chính sách rất dễ đúng về chủ trương nhưng chưa trúng về đối tượng. Do đó, đại biểu đề xuất Chính phủ cần tiếp tục rà soát, phân công rõ trách nhiệm của từng bộ, ngành, địa phương đối với từng nhóm chỉ tiêu bình đẳng giới, đồng thời coi kết quả thực hiện là tiêu chí đánh giá chất lượng quản trị.
Bên cạnh đó, cần xây dựng hệ thống dữ liệu giới đồng bộ, hiện đại, liên thông, không chỉ đo tỷ lệ tham gia mà còn phản ánh chất lượng tham gia, tiếp cận và thụ hưởng. Dữ liệu phải thực sự trở thành nền tảng của hoạch định chính sách và giám sát thực thi.
Theo đại biểu Việt Nga, cần ưu tiên các giải pháp tác động vào cấp cơ sở và vào các nguyên nhân mang tính cấu trúc của bất bình đẳng giới, như tạo nguồn cán bộ nữ, hỗ trợ phụ nữ giảm gánh nặng chăm sóc không được trả công, thay đổi định kiến giới trong gia đình và cộng đồng.
