Việc phân cấp, phân quyền cho cấp xã trong lĩnh vực đất đai đang tạo ra những chuyển biến rõ rệt tại Nghệ An. Ngày 17/7, 51 hộ dân ở bản Cao Vều 1, xã Anh Sơn lần đầu tiên được cầm trên tay Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (sổ đỏ) sau hàng chục năm chờ đợi. Đây là kết quả cụ thể của quá trình đẩy mạnh đăng ký đất đai, cấp giấy chứng nhận cho các trường hợp tồn đọng trên địa bàn, theo Phó Chủ tịch UBND xã Anh Sơn Nguyễn Trần Chương.
Ông Phạm Thanh Tâm (sinh năm 1940), một trong những hộ dân được nhận sổ đỏ, xúc động chia sẻ: “Sống gần hết đời người nhưng đến hôm nay tôi mới lần đầu được cầm tờ giấy màu hồng đặc biệt này. Từ hôm nay, con cháu trong gia đình hoàn toàn yên tâm đầu tư sản xuất, xây dựng cuộc sống ổn định trên chính mảnh đất quê hương mình. Cảm ơn chính quyền địa phương đã kịp thời tháo gỡ khó khăn, giải quyết những vướng mắc trong việc này”.
Chủ động từ cơ sở
Trước đây, cấp xã chỉ xác nhận hồ sơ liên quan đến nguồn gốc, ranh giới và quá trình sử dụng đất. Nay, với việc thực hiện chính quyền địa phương hai cấp gắn với Luật Đất đai 2024, cấp xã được phân cấp thẩm quyền thực hiện nhiều khâu trong quy trình cấp giấy chứng nhận. Phương châm “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm” đã giúp cán bộ chủ động, chuyên nghiệp và gần dân hơn. Thay vì chờ người dân đến cơ quan hành chính, xã đã thành lập các tổ công tác trực tiếp về các nhà văn hóa thôn để làm việc và tháo gỡ vướng mắc ngay tại cơ sở, tiết kiệm thời gian đi lại cho người dân, nhất là ở vùng sâu, vùng xa.
Dự án đường bộ cao tốc Vinh - Thanh Thủy tại xã Nam Đàn là minh chứng rõ nét cho hiệu quả phân cấp, phân quyền. Dự án đi qua hơn 10 km địa bàn xã, ảnh hưởng đến đất ở của 127 hộ, đất nông lâm nghiệp của 564 hộ, và có 75 hộ phải tái định cư. Trước đây, xã chỉ tham gia phối hợp; nay, xã được giao chủ động toàn bộ quy trình bồi thường, giải phóng mặt bằng, từ công bố thông tin, tuyên truyền, kiểm kê, xác nhận nguồn gốc đất, đến lập phương án bồi thường, hỗ trợ tái định cư. Ông Nguyễn Văn Dương, Phó Chủ tịch UBND xã, cho rằng việc trao quyền chủ động giúp địa phương nắm chắc tình hình, trực tiếp đối thoại, tháo gỡ vướng mắc từ đầu, tăng sự đồng thuận và rút ngắn thời gian kiểm kê, xác nhận, lập phương án. Hiện địa phương phấn đấu hoàn thành giải phóng mặt bằng trước ngày 15/8.
Khơi thông “điểm nghẽn”
Theo lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường Nghệ An, việc mở rộng thẩm quyền cho cấp xã không chỉ là điều chỉnh tổ chức hành chính mà còn thể hiện bước chuyển tư duy quản trị theo hướng lấy người dân làm trung tâm. Tuy nhiên, thực tế triển khai cho thấy một số xã miền núi vẫn thiếu cán bộ địa chính, năng lực chuyên môn hạn chế trong khi khối lượng công việc ngày càng tăng. Do đó, các địa phương đề xuất điều chuyển nhân lực, trang thiết bị từ Văn phòng Đăng ký đất đai về cơ sở để đảm bảo phân cấp đồng bộ.
Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Hoàng Quốc Việt cho biết, theo Quyết định số 30/2026/QĐ-UBND ngày 1/6/2026, UBND tỉnh đã ủy quyền cho cấp xã thực hiện 32 nhiệm vụ và chuyển 11 nhiệm vụ sang Chủ tịch UBND cấp xã. Ban đầu, một số địa phương còn lúng túng, Sở đã thành lập bảy tổ công tác hướng dẫn, ban hành sổ tay nghiệp vụ và hồ sơ mẫu để thống nhất quy trình. Các địa phương cũng đề xuất mở rộng phân cấp các nhiệm vụ như đo đạc địa chính phục vụ cấp giấy lần đầu, đăng ký biến động đất đai, khai thác cơ sở dữ liệu địa chính, và xây dựng cơ chế liên thông dữ liệu giữa cấp xã với cơ quan đăng ký.
Phó Chủ tịch UBND tỉnh Phùng Thành Vinh nhấn mạnh, phân cấp, phân quyền là xu hướng tất yếu để tháo gỡ vướng mắc, tạo linh hoạt cho cấp xã, nâng cao hiệu quả quản lý đất đai. Thời gian tới, các địa phương cần tăng cường kỷ luật, kỷ cương hành chính, đề cao trách nhiệm người đứng đầu. Chủ tịch UBND cấp xã phải chịu trách nhiệm toàn diện trước pháp luật và trước Chủ tịch UBND tỉnh nếu để xảy ra bất cập trong lĩnh vực đất đai mà không xử lý kịp thời.
