UBND thành phố Hà Nội đã cụ thể hóa Luật Thủ đô 2025 và Luật Thủ đô sửa đổi 2026 bằng hàng loạt nghị quyết quan trọng, trong đó có Nghị quyết 24/2025/NQ-HĐND quy định về tổ chức và hoạt động của Trung tâm công nghiệp văn hóa, Nghị quyết 25/2025/NQ-HĐND về Khu phát triển thương mại và văn hóa, cùng Nghị quyết 34/2026/NQ-HĐND về phát triển kinh tế ban đêm trên địa bàn.
Với chủ trương “trải thảm đỏ” cho các chủ thể văn hóa, thành phố đưa ra các chính sách ưu đãi về tiền sử dụng đất; thuế thu nhập; hỗ trợ kinh phí tham gia chương trình xúc tiến đầu tư, thương mại, du lịch; hỗ trợ quảng bá, truyền thông, đào tạo, bồi dưỡng nhân lực, cũng như kinh phí sản xuất các chương trình hoạt động có giá trị khi doanh nghiệp tham gia vào Trung tâm công nghiệp văn hóa hay Khu phát triển thương mại và văn hóa.
Nhờ cơ chế này, nhiều đơn vị trên địa bàn thành phố đang tích cực hình thành Khu phát triển thương mại và văn hóa, Trung tâm công nghiệp văn hóa. Bát Tràng được xem là địa phương tiên phong. Chủ tịch Hiệp hội Thủ công mỹ nghệ và làng nghề Hà Nội, nghệ nhân Hà Thị Vinh, cho biết: “Hai làng Bát Tràng và Giang Cao có khoảng 200 doanh nghiệp, hơn 1.000 hộ sản xuất, kinh doanh gốm sứ tạo việc làm cho hàng chục nghìn lao động. Tuy nhiên, hạn chế của làng nghề là hạ tầng giao thông, vệ sinh môi trường chưa bảo đảm. Nhiều doanh nghiệp, hộ sản xuất ở hai làng gốm sẵn sàng tham gia Khu phát triển thương mại và văn hóa. Chúng tôi rất mong mô hình này sớm được triển khai để tháo gỡ những điểm nghẽn trong hoạt động”.
Kinh tế đêm với “đòn bẩy” chính sách
Cụ thể hóa Nghị quyết 34/2026/NQ-HĐND, tháng 5/2026, UBND thành phố ban hành Quyết định số 2419/QĐ-UBND phê duyệt Đề án “Phát triển kinh tế đêm trên địa bàn thành phố Hà Nội giai đoạn 2026-2030, định hướng đến năm 2045”. Theo đó, thành phố sẽ hình thành từ 6-8 khu kinh tế đêm trọng điểm và 15-20 không gian, tuyến phố hoạt động sau 24 giờ. Đến năm 2030, Hà Nội phát triển dịch vụ du thuyền đêm trên sông Hồng, để du khách vừa ngắm cảnh thành phố về đêm, vừa thưởng thức nghệ thuật và ẩm thực trên thuyền.
Trục chính của kinh tế đêm được Hà Nội xác định là văn hóa, gắn với khai thác di sản và du lịch, biểu diễn nghệ thuật, ẩm thực truyền thống; thúc đẩy trình diễn ánh sáng, sự kiện văn hóa, lễ hội; phát triển các tổ hợp dịch vụ kinh tế đêm quy mô lớn, mô hình du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng qua đêm, trải nghiệm nghề thủ công và du lịch cộng đồng. Trong số các mô hình dự kiến có Trung tâm Văn hóa Nghệ thuật, Thương mại dịch vụ Hà Nội nằm trên trục cảnh quan sông Hồng (dự kiến hoàn thành năm 2030), được kỳ vọng trở thành điểm đến biểu tượng về đêm với hạ tầng văn hóa hiện đại cho các sự kiện nghệ thuật đỉnh cao. Chương trình nghệ thuật “Chuyện Hà Nội – Một ngày rất Hà Nội”, sản phẩm phục vụ du lịch do Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội chỉ đạo xây dựng, cũng chính thức ra mắt vào tối 30/7/2026.
Đánh giá cao nỗ lực của Hà Nội, Tiến sĩ Trần Việt Dũng, Trưởng khoa Quản trị và Kinh tế sáng tạo, Trường Khoa học liên ngành và Nghệ thuật – Đại học Quốc gia Hà Nội, nhấn mạnh: “Hà Nội phải gắn phát triển kinh tế đêm với mô hình đô thị tích hợp đa ngành, đa lĩnh vực, cốt lõi là lấy nền tảng trải nghiệm văn hóa và di sản làm trục định vị chiến lược. Việc khai thác và biến trục cảnh quan sông Hồng thành một tổng thể phát triển chung là cơ hội lớn để tạo bước đột phá cho kinh tế đêm”.
Tiếp sức cho nghệ nhân và không gian sáng tạo
Chính sách của Hà Nội không chỉ hướng tới doanh nghiệp lớn mà còn bao quát nghệ nhân, nghệ sĩ, nhà sáng tạo, kể cả những chủ thể trong khu vực kinh tế phi chính thức. Thành phố xây dựng Mạng lưới các Không gian sáng tạo, tổ chức các “chợ phiên”, trại sáng tác để nghệ nhân gặp gỡ, trao đổi với nghệ sĩ, nhà thiết kế, nhà sáng tạo, qua đó tìm kiếm cơ hội phát triển sản phẩm và doanh nghiệp.
Nghệ nhân Tạ Thu Hương, nghệ nhân làm nón làng Chuông, xã Thanh Oai, chia sẻ: “Chúng tôi được tạo điều kiện giới thiệu sản phẩm tại các cuộc trưng bày, triển lãm, được làm việc với các nhà thiết kế, nghệ sĩ và cả các bạn sinh viên. Những hoạt động này mở ra cơ hội mới, kích thích sự sáng tạo của chính bản thân chúng tôi”. Nếu các công trình văn hóa lớn là “hạ tầng cứng”, thì những hoạt động này chính là “hạ tầng mềm” cho văn hóa Thủ đô và công nghiệp văn hóa phát triển.
Bồi đắp di sản cho tầm nhìn trăm năm
Trong khuôn khổ Chương trình hành động số 08, Hà Nội đặt mục tiêu đến năm 2030 có 2 di sản văn hóa được UNESCO ghi danh, xây dựng 2 hồ sơ di tích quốc gia đặc biệt, hoàn thành không gian Điện Kính Thiên trong Khu di sản Hoàng thành Thăng Long. Ngay trong năm 2026, thành phố sẽ hoàn thành số hóa 100% Di tích quốc gia đặc biệt. Mới đây, tại Kỳ họp lần thứ 48 của Ủy ban Di sản Thế giới ở Busan (Hàn Quốc), Ủy ban đã thông qua Báo cáo bảo tồn Di sản thế giới Khu Trung tâm Hoàng thành Thăng Long – Hà Nội và Quyết định số 48 COM 7B.25, chính thức phê duyệt “Tầm nhìn về việc chỉnh trang, tôn tạo trục trung tâm của Hoàng thành Thăng Long”. Mô hình Điện Kính Thiên do Viện Nghiên cứu Kinh thành phục dựng là cơ sở bước đầu để hoàn thiện diện mạo Điện Kính Thiên tại Trung tâm Hoàng thành Thăng Long.
Hà Nội cũng chú trọng gìn giữ các “báu vật dân gian sống” bằng chế độ đãi ngộ nghệ nhân từ năm 2022. Nghệ nhân dân gian được hỗ trợ hằng tháng và có chế độ khi tổ chức lớp truyền dạy di sản, góp phần hồi sinh nhiều di sản như Ca trù. Trung tuần tháng 7/2026, HĐND thành phố Hà Nội khóa 17 ban hành Nghị quyết số 83/2026/NQ-HĐND sửa đổi, bổ sung các khoản hỗ trợ cho nghệ nhân và câu lạc bộ dân gian trong lĩnh vực di sản văn hóa phi vật thể. Theo đó, mỗi câu lạc bộ khi thành lập được hỗ trợ 50 triệu đồng và nhận 20 triệu đồng mỗi năm để hoạt động. Nghệ nhân Nhân dân Nguyễn Thị Lan, nghệ nhân nắm giữ tri thức hát Dô ở xã Kiều Phú, bày tỏ: “Hằng tháng chúng tôi nhận được hỗ trợ của chính quyền thành phố, chúng tôi vẫn gọi đó là ‘lương nghệ nhân’... Chưa bao giờ di sản được quan tâm như hôm nay”.
Dù thời gian triển khai Nghị quyết Đại hội Đảng bộ thành phố lần thứ 17, nhiệm kỳ 2025-2030 và Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị chưa dài, nhưng với nền tảng thành tựu từ những nhiệm kỳ trước cùng sự năng động, sáng tạo, văn hóa Thủ đô đang có những giải pháp “sâu gốc, bền rễ” để kế thừa, phát huy và sáng tạo di sản, hướng tới mục tiêu trở thành trung tâm văn hóa của châu lục và thế giới.
