Chính sách bảo hiểm thất nghiệp hiện nay đã mở rộng đáng kể về quyền lợi cho người lao động, đồng thời nới lỏng một số điều kiện thụ hưởng và bổ sung nhiều chế độ hỗ trợ. Theo Luật Việc làm, khi tham gia bảo hiểm thất nghiệp, người lao động được hưởng nhiều quyền lợi. Trước hết là trợ cấp thất nghiệp hằng tháng. Bên cạnh đó, trong thời gian hưởng trợ cấp, người lao động còn được cấp thẻ bảo hiểm y tế. Đáng chú ý, người lao động còn được hưởng các chính sách hỗ trợ khác như tư vấn, giới thiệu việc làm miễn phí; hỗ trợ đào tạo, đào tạo lại; hỗ trợ học nghề.
Hoạt động tư vấn và giới thiệu việc làm
Hiện nay, các trung tâm dịch vụ việc làm trên toàn quốc đang triển khai hiệu quả hoạt động tư vấn, giới thiệu việc làm. Các phiên giao dịch việc làm được tổ chức thường xuyên, bao gồm cả phiên hằng ngày, phiên lưu động và phiên chuyên đề, tạo điều kiện để người lao động tiếp cận trực tiếp với doanh nghiệp. Trung tâm đóng vai trò kết nối cung – cầu lao động, cung cấp thông tin về vị trí tuyển dụng, mức lương, yêu cầu công việc, giúp người lao động lựa chọn phù hợp.
Hỗ trợ đào tạo và học nghề
Bên cạnh đó, người lao động còn được hỗ trợ đào tạo, đào tạo lại nhằm đáp ứng yêu cầu của thị trường lao động, qua đó duy trì hoặc tìm kiếm việc làm mới. Các cơ sở đào tạo nghề cũng tích cực tham gia, mở rộng ngành nghề đào tạo, tạo thêm lựa chọn cho người lao động. Nhiều trường hợp sau khi học nghề đã tìm được việc làm mới, hoặc tự mở cơ sở kinh doanh, tạo việc làm cho bản thân và cả những người xung quanh.
Qua đó có thể thấy, bảo hiểm thất nghiệp không chỉ là chính sách hỗ trợ tài chính khi người lao động mất việc, mà còn là công cụ giúp họ nâng cao kỹ năng, sớm quay trở lại thị trường lao động, góp phần điều tiết cung – cầu lao động và đảm bảo an sinh xã hội.
Trách nhiệm và xử lý vi phạm
Đại diện Cục Việc làm cho biết, chính sách bảo hiểm thất nghiệp hiện nay đã mở rộng đáng kể về quyền lợi cho người lao động, đồng thời nới lỏng một số điều kiện thụ hưởng và bổ sung nhiều chế độ hỗ trợ. Tuy nhiên, song song với việc mở rộng đó, pháp luật cũng quy định rất rõ trách nhiệm của các bên liên quan, từ người lao động, người sử dụng lao động đến các cơ quan, tổ chức trong quá trình thực hiện chính sách.
Đối với các hành vi vi phạm, nếu ở mức độ nhẹ sẽ bị xử phạt hành chính theo quy định, trong đó có Nghị định số 12/2022/NĐ-CP của Chính phủ. Hiện nay, Bộ Nội vụ đang xây dựng, trình Chính phủ sửa đổi nghị định này để bổ sung các hành vi vi phạm liên quan đến các quy định mới của Luật Việc làm năm 2025 và Nghị định số 374/2025/NĐ-CP.
Quyền lợi và khởi kiện
Một số nội dung đáng chú ý đã được quy định rõ. Chẳng hạn, trong trường hợp người lao động chấm dứt hợp đồng nhưng người sử dụng lao động không chốt sổ, không đóng hoặc chậm đóng bảo hiểm thất nghiệp, dẫn đến việc người lao động không được ghi nhận thời gian tham gia và không được giải quyết quyền lợi, thì người sử dụng lao động phải chịu trách nhiệm bồi hoàn toàn bộ quyền lợi liên quan. Đồng thời, người lao động có quyền khởi kiện để bảo vệ quyền lợi của mình nếu doanh nghiệp không thực hiện nghĩa vụ đóng bảo hiểm. Trên thực tế, người lao động đã hoàn thành trách nhiệm đóng góp thông qua tiền lương hằng tháng, nhưng nếu người sử dụng lao động không thực hiện phần nghĩa vụ của mình mà còn chiếm dụng khoản này, sẽ trực tiếp ảnh hưởng đến quyền lợi của người lao động.
Chế tài hình sự
Ngoài xử phạt hành chính, pháp luật cũng đã quy định các chế tài hình sự. Bộ luật Hình sự năm 2015 đã có các điều khoản liên quan đến tội danh vi phạm quy định về bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm y tế. Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao cũng đã ban hành nghị quyết hướng dẫn áp dụng. Gần đây, Bộ Công an đã có hướng dẫn về việc khởi tố đối với các hành vi gian lận, chậm đóng, trốn đóng bảo hiểm, cũng như hành vi giả mạo hồ sơ để trục lợi chế độ.
Như vậy, hành lang pháp lý hiện nay đã tương đối đầy đủ, bao gồm cả quy định hành chính và hình sự, nhằm kiểm soát việc thực hiện chính sách, tránh tình trạng lạm dụng hoặc vi phạm. Do đó, trong quá trình tham gia và thụ hưởng chính sách, các bên cần tuân thủ đúng quy định pháp luật để đảm bảo quyền lợi chính đáng, đồng thời tránh các rủi ro pháp lý có thể phát sinh.
