Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu tại Đại hội XIV của Đảng: "Xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh toàn diện, văn minh là điều kiện quyết định mọi thắng lợi". Đây là bài học xuyên suốt mà ngành ngoại giao Việt Nam đã đúc rút từ những chặng đường cách mạng, được các thế hệ cán bộ ngoại giao khắc cốt ghi tâm.
Công tác xây dựng Đảng - Nhân tố quyết định thành công của ngành ngoại giao
Trong tác phẩm "Đường cách mệnh", Chủ tịch Hồ Chí Minh - vị Bộ trưởng đầu tiên, người đặt nền móng và trực tiếp rèn luyện nền ngoại giao cách mạng Việt Nam - đã viết: "Đảng có vững cách mệnh mới thành công, cũng như người cầm lái có vững thuyền mới chạy". Dưới sự lãnh đạo của Đảng, các thế hệ cán bộ ngoại giao thời đại Hồ Chí Minh luôn quán triệt chỉ đạo đó, nhận thức sâu sắc xây dựng Đảng là kim chỉ nam, có vai trò quyết định đối với thành bại của cách mạng dân tộc, đặc biệt là trên mặt trận đối ngoại.
Từ những ngày đầu còn khó khăn, thiếu thốn về nguồn lực, thông tin, quan hệ, kinh nghiệm, dưới sự dìu dắt của Bác Hồ và Đảng, các thế hệ cán bộ Bộ Ngoại giao luôn coi trọng rèn luyện chính trị, tư tưởng, xây dựng đội ngũ chuyên môn, tuyên truyền giáo dục chủ trương, đường lối của Đảng về sứ mệnh vinh dự và trọng trách được giao phó. Nhờ đó, ngành ngoại giao đã đóng góp xứng đáng vào sự nghiệp giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước và bảo vệ biên giới Tổ quốc.
Bước vào thời kỳ đổi mới, Lê-nin từng nhấn mạnh rằng Bộ Ngoại giao là một "bộ máy cộng sản". Các cán bộ ngoại giao đã giữ vững lập trường chính trị, tư tưởng, kiên trì chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và đường lối đổi mới trong bối cảnh tình hình quốc tế biến động lớn như sự sụp đổ của hệ thống xã hội chủ nghĩa thế giới, cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn, cùng các biện pháp bao vây cấm vận kéo dài đến giữa thập niên 1990. Ban Cán sự đảng Bộ, Đảng ủy, lãnh đạo Bộ Ngoại giao đã chú trọng xây dựng ngành, tổ chức, đội ngũ toàn diện, góp phần cùng quân dân cả nước vượt qua khó khăn, phá thế bao vây, xây dựng môi trường hòa bình cho phát triển, tạo tiền đề đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ đối ngoại và hội nhập quốc tế.
Kỷ nguyên mới, yêu cầu mới đối với đối ngoại
Hội nghị Ngoại giao lần thứ 33 diễn ra từ ngày 1 đến 7 tháng 8 năm 2026 là hội nghị đầu tiên trong kỷ nguyên mới - kỷ nguyên vươn mình, phát triển thịnh vượng của dân tộc. Đại hội XIV của Đảng tháng 1 năm 2026 đã đề ra phương hướng lớn với mục tiêu chiến lược: phấn đấu đến năm 2030 trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao; đến năm 2045 trở thành nước phát triển, thu nhập cao. Hội nghị Trung ương 3 Khóa XIV tháng 7 năm 2026 đã thông qua Nghị quyết về đổi mới mô hình phát triển, cùng các nghị quyết chiến lược khác nhằm đạt tầm nhìn đó.
Đại hội XIV lần đầu tiên khẳng định đẩy mạnh đối ngoại, hội nhập quốc tế là nhiệm vụ "trọng yếu, thường xuyên" bên cạnh quốc phòng, an ninh. Ngày 19 tháng 5 năm 2026, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 06-NQ/TW về triển khai đường lối đối ngoại Đại hội XIV, với sứ mệnh mới đòi hỏi ngoại giao Việt Nam chuyển dịch mạnh mẽ: từ "ngoại giao bảo vệ không gian phát triển" sang "ngoại giao kiến tạo năng lực phát triển quốc gia"; từ "hội nhập thị trường" sang "kiến tạo thị trường"; từ "tham gia luật chơi" sang "góp phần định hình luật chơi". Trung ương yêu cầu đẩy mạnh ngoại giao toàn diện phục vụ phát triển, trọng tâm là ngoại giao kinh tế và ngoại giao công nghệ; đối ngoại phải đi trước mở đường, phát huy vai trò tiên phong trong nhận diện, hóa giải nguy cơ xung đột từ sớm, từ xa, kiến tạo cục diện quốc tế thuận lợi cho lợi ích quốc gia-dân tộc.
Tại Hội nghị toàn quốc quán triệt Nghị quyết 06 (tháng 6 năm 2026), Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh: "Việc thực hiện các mục tiêu chiến lược đến năm 2030 và năm 2045 với mô hình phát triển đất nước trong tình hình mới… có thành công hay không, một phần lớn và rất quan trọng phụ thuộc vào việc triển khai hiệu quả công tác đối ngoại, hội nhập quốc tế đồng bộ với phát triển bên trong".
Phát huy công tác xây dựng Đảng của ngành ngoại giao trong kỷ nguyên mới
Đảng ủy, lãnh đạo Bộ Ngoại giao xác định phương châm "định hướng đúng, chuyên môn giỏi, kỷ luật nghiêm", quán triệt tầm quan trọng của việc tích cực triển khai công tác xây dựng Đảng một cách chủ động, sáng tạo, sát yêu cầu tình hình mới, đồng thời quyết liệt triển khai các biện pháp, chương trình, kế hoạch cụ thể.
Thứ nhất, xây dựng Đảng về chính trị, tư tưởng được triển khai thực chất, hiệu quả, gắn với nhiệm vụ chính trị đối ngoại, gắn quán triệt với triển khai. Các chủ trương, đường lối của Đảng, Nhà nước, chỉ đạo của Chính phủ được tổ chức trực tiếp, cụ thể tới công tác, sinh hoạt của từng đơn vị, chi bộ, chú trọng các điểm mới, nội dung gắn với ngành ngoại giao, đi cùng với việc ban hành và triển khai các chương trình hành động cụ thể. Việc tham mưu, đề xuất chủ trương, chính sách về đối ngoại được đổi mới, vừa theo sát tình hình, không để bị động, bất ngờ, vừa gắn với triển khai các chủ trương lớn như đổi mới mô hình phát triển, đột phá khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số.
Thứ hai, xây dựng Đảng về cán bộ đối ngoại tiếp tục hướng tới đáp ứng tốt hơn yêu cầu của đất nước trong kỷ nguyên mới. Chiến lược phát triển ngành ngoại giao được Thủ tướng Chính phủ thông qua năm 2025 tiếp tục triển khai quyết liệt, nhất là sau Đại hội XIV và Nghị quyết 06. Cán bộ ngoại giao được trang bị kiến thức đầy đủ hơn về văn hóa, lịch sử, thành tựu phát triển kinh tế-xã hội, nắm sâu đường lối của Đảng, Nhà nước, có kỹ năng làm việc tốt hơn trong môi trường quốc tế, trình độ ngoại ngữ nâng cao và đa dạng hơn, với bản lĩnh chính trị vững vàng, tác phong chuyên nghiệp, hiện đại. Phát triển đội ngũ chuyên gia về đối ngoại, hội nhập quốc tế là trọng tâm, kỳ vọng có những đột phá nâng cao chất lượng công tác.
Thứ ba, tổ chức triển khai công tác đối ngoại quán triệt tinh thần "kỷ luật thực thi phải trở thành nguyên tắc hành động". Tại tất cả tổ chức đảng, đơn vị của Bộ Ngoại giao và các cơ quan đại diện ở nước ngoài, công tác chuyển mạnh từ "quản lý dựa trên mệnh lệnh hành chính" sang "quản trị dựa trên kết quả"; từ đánh giá "bằng báo cáo hình thức" sang đánh giá bằng sản phẩm cụ thể, kết quả đầu ra, tiến độ xử lý công việc, sự tín nhiệm của Nhân dân, trong đó có đánh giá dựa trên KPI từ tháng 7 năm 2026, đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo. Toàn ngành triển khai cơ chế, biện pháp phát huy tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm, không né tránh, đùn đẩy, chủ động sáng tạo trong nhiệm vụ. Bộ Ngoại giao tham mưu, phục vụ các cơ chế chỉ đạo về đối ngoại như Ban Chỉ đạo Trung ương về đối ngoại và hội nhập quốc tế theo tinh thần đó.
Hội nghị Ngoại giao lần thứ 33 là dịp để toàn thể cán bộ, đảng viên trong ngành quán triệt và triển khai chủ trương, đường lối chiến lược mới của Đảng, phát huy tâm thế mới, khí thế mới thôi thúc cả hệ thống chính trị quyết liệt triển khai Nghị quyết Đại hội XIV. Tâm thế đó sẽ động viên, thôi thúc toàn thể Đảng bộ đổi mới, nâng cao công tác xây dựng Đảng trong ngành ngoại giao, tạo nền tảng cho thắng lợi trong việc triển khai đường lối đối ngoại trong kỷ nguyên mới, nâng cao đóng góp của Việt Nam trong nền chính trị toàn cầu, nền kinh tế quốc tế và nền văn minh nhân loại.
