Sáng 5/8, tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI đã nghe trình bày Tờ trình và báo cáo thẩm tra về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản (dự án Luật). Đáng chú ý, dự án Luật đề xuất bổ sung mô hình cơ quan xuất bản, truyền thông chủ lực quốc gia, đồng thời bãi bỏ 16/30 thủ tục hành chính trong lĩnh vực xuất bản.
Nội dung chính của dự án Luật
Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh trình bày Tờ trình, nêu rõ dự án Luật sửa đổi, bổ sung 27/54 điều của Luật Xuất bản 2012. Trong đó, 17 điều liên quan đến cải cách thủ tục hành chính, phân cấp, phân quyền; 10 điều còn lại thể chế hóa chủ trương của Đảng và giải quyết bất cập trong hoạt động xuất bản.
Điểm nhấn là sửa đổi Điều 12 về mô hình tổ chức nhà xuất bản (NXB). Dự án Luật khẳng định nguyên tắc Nhà nước giữ vai trò chủ đạo, duy trì NXB là đơn vị sự nghiệp công lập hoặc doanh nghiệp 100% vốn nhà nước. Đồng thời, bổ sung cơ sở pháp lý để NXB đủ điều kiện được tổ chức theo mô hình cơ quan xuất bản, truyền thông chủ lực quốc gia – hoạt động đa nền tảng, đa sản phẩm, có cơ chế tài chính đặc thù.
Cải cách thủ tục hành chính mạnh mẽ
Dự án Luật sửa đổi Điều 22 về đăng ký kế hoạch xuất bản theo hướng tăng chủ động cho NXB, chuyển từ đăng ký từng tác phẩm sang đăng ký kế hoạch xuất bản gồm nhiều tác phẩm dự kiến. Điều 23 về liên kết xuất bản được bổ sung để doanh nghiệp công nghệ, nền tảng số tham gia hệ sinh thái xuất bản.
Đáng chú ý, dự án Luật bãi bỏ thủ tục đăng ký hoạt động phát hành xuất bản phẩm, chuyển sang cơ chế thông báo (Điều 26). Hoạt động nhập khẩu xuất bản phẩm cũng chuyển từ cấp phép từng lần sang thông báo, giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp. Tổng cộng, dự án Luật bãi bỏ 16/30 thủ tục hành chính, đưa phát hành xuất bản phẩm ra khỏi danh mục ngành nghề kinh doanh có điều kiện.
Quản lý chặt chẽ trên môi trường số
Dự án Luật quy định rõ hơn về xuất bản, phát hành trên môi trường số, bổ sung quy định điều chỉnh nền tảng số, nền tảng xuyên biên giới, sàn thương mại điện tử. Trách nhiệm của tổ chức trung gian trong quản lý nội dung, truy xuất nguồn gốc, bảo vệ bản quyền và xử lý vi phạm được xác định cụ thể.
Về hành vi bị nghiêm cấm, dự án Luật bổ sung trách nhiệm của nền tảng thương mại điện tử trong việc ngăn chặn, gỡ bỏ xuất bản phẩm vi phạm; xử lý hành vi cản trở, xâm phạm biên tập viên; và phổ biến trái phép nội dung xuất bản trên không gian mạng.
Đánh giá của cơ quan thẩm tra
Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội Nguyễn Đắc Vinh nhận định hồ sơ dự án Luật được chuẩn bị đầy đủ, bám sát thực tiễn, thể hiện tinh thần đổi mới tư duy xây dựng pháp luật. Các quy định bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp, thống nhất với hệ thống pháp luật và tương thích với điều ước quốc tế mà Việt Nam tham gia.
Sau phiên trình bày, các đại biểu thảo luận ở tổ để góp ý. Theo nghị trình, Quốc hội sẽ biểu quyết thông qua dự án Luật vào cuối Kỳ họp không thường lệ thứ nhất.
