Trong giai đoạn hiện nay, việc vận dụng sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh về tiêu chuẩn cán bộ sẽ giúp Đảng ta nâng cao chất lượng công tác cán bộ, bố trí đúng người, đúng việc; xây dựng đội ngũ đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế.
Tầm quan trọng của tư tưởng Hồ Chí Minh về cán bộ
Chủ tịch Hồ Chí Minh, người sáng lập Đảng Cộng sản Việt Nam, đã dày công xây dựng Đảng trở thành một đảng cách mạng chân chính. Trong di sản tư tưởng của Người, những luận điểm về Đảng và công tác cán bộ giữ vị trí đặc biệt quan trọng. Người khẳng định: “cán bộ là cái gốc của mọi công việc”, “công việc thành công hoặc thất bại đều do cán bộ tốt hay kém”, “vấn đề cán bộ là một vấn đề rất trọng yếu, rất cần kíp”. Cán bộ như dây chuyền của bộ máy; nếu dây chuyền không tốt thì dù động cơ tốt đến đâu, bộ máy cũng không vận hành. Cán bộ là người đưa chính sách của Đảng và Nhà nước vào cuộc sống; nếu cán bộ yếu kém thì chính sách đúng đắn cũng không thể thực hiện hiệu quả.
Quán triệt và vận dụng đúng đắn, sáng tạo các quan điểm của Hồ Chí Minh về cán bộ là nhiệm vụ then chốt để xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp đổi mới và phát triển đất nước. Những yêu cầu cơ bản về phẩm chất, năng lực để mỗi cán bộ hoàn thành tốt nhiệm vụ được thể hiện qua các khía cạnh sau.
Đạo đức cách mạng là gốc của người cán bộ
Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn coi đạo đức là cái gốc quan trọng nhất của người cách mạng: “Người cách mạng phải có đạo đức, không có đạo đức thì dù tài giỏi mấy cũng không lãnh đạo được nhân dân”. Cán bộ thiếu đạo đức cách mạng không thể hoàn thành nhiệm vụ. Người chỉ rõ, muốn giải phóng dân tộc và loài người, cán bộ trước hết phải giữ mình trong sạch, nếu “tự mình đã hủ hoá, xấu xa thì còn làm nổi việc gì?”.
Nội dung đạo đức cách mạng trong tư tưởng Hồ Chí Minh bao gồm nhân, nghĩa, trí, dũng, liêm; đặc biệt là bốn đức cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư. Cán bộ phải giữ trọn bốn đức tính ấy để không sa vào hủ bại, không trở thành “sâu mọt của nhân dân”, mà là “công bộc” trung thành. Người cũng nhấn mạnh, đạo đức cách mạng đòi hỏi cán bộ tuyệt đối trung thành với Đảng, với Tổ quốc; kiên quyết chống chủ nghĩa cá nhân – căn bệnh của những kẻ “chỉ muốn mọi người vì mình”. Muốn giữ vững đạo đức cách mạng, cán bộ phải rèn luyện tinh thần đoàn kết, đề cao tổ chức, kỷ luật. Đây là nền tảng để người cán bộ đủ bản lĩnh, năng lực, uy tín, hoàn thành trọng trách được giao.
Năng lực toàn diện của người cán bộ
Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh, người cán bộ chỉ có đạo đức trong sáng cùng lòng nhiệt tình thôi chưa đủ, mà còn phải có năng lực, trí tuệ, biết nhận thức và vận dụng đúng đắn các quy luật của tự nhiên và xã hội vào hoạt động thực tiễn. Năng lực đầu tiên là năng lực lãnh đạo, quản lý, tức khả năng tổ chức và động viên quần chúng thực hiện tốt đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách và pháp luật của Nhà nước. Người yêu cầu cán bộ phải có năng lực thực hành dân chủ, xây dựng mối liên hệ mật thiết với quần chúng, tin ở quần chúng và học hỏi từ quần chúng. “Không học hỏi dân thì không lãnh đạo được dân”; đồng thời, cán bộ phải biết dựa vào dân, vì “dân chúng đồng lòng, việc gì cũng làm được”.
Về mối quan hệ giữa đức và tài, Chủ tịch Hồ Chí Minh nhấn mạnh tiêu chuẩn đạo đức là gốc, nhưng luôn đề cao tiêu chuẩn tài năng. Người đòi hỏi cán bộ phải có gan phụ trách, có trí tuệ và tài năng để lĩnh hội chủ trương, đường lối, đồng thời có trình độ, năng lực cần thiết để đảm đương trọng trách. Người yêu cầu kết hợp hài hòa cả đức và tài, bởi “cán bộ có tài mà không có đức thì không làm được việc gì, thậm chí có thể gây tác hại cho đất nước; ngược lại, nếu chỉ có đức mà không có tài thì làm việc gì cũng khó”.
Trình độ lý luận của người cán bộ
Chủ tịch Hồ Chí Minh coi lý luận là sự tổng kết những kinh nghiệm của loài người, là kim chỉ nam soi đường cho hoạt động thực tiễn. Người chỉ rõ, nếu kém lý luận thì khi gặp công việc sẽ lúng túng, không biết phân tích thấu đáo, dễ hành động theo cảm tính, dẫn đến thất bại. Vì vậy, người cán bộ muốn hoàn thành tốt nhiệm vụ phải kiên trì học tập, rèn luyện để nâng cao trình độ lý luận. Tuy nhiên, Người cũng cảnh báo về căn bệnh “lý luận suông”, tức là học lý luận nhưng không biết vận dụng vào công việc cụ thể. Lý luận chỉ có giá trị khi gắn chặt với thực tiễn, được kiểm nghiệm và phát triển thông qua thực tiễn.
Đối với cán bộ lãnh đạo, quản lý, việc nắm vững lý luận Mác – Lê-nin là điều kiện tiên quyết. Chủ tịch Hồ Chí Minh coi lý luận Mác – Lê-nin là “mặt trời soi sáng”, là “cẩm nang thần kỳ” dẫn dắt cách mạng Việt Nam. Người cũng chỉ rõ, cán bộ không nắm được lý luận chẳng khác nào “người mù đi trong đêm” – sẽ lạc lối, mắc sai lầm. Do vậy, cán bộ, đảng viên phải kiên trì học tập và nắm vững chủ nghĩa Mác – Lê-nin, đồng thời biết vận dụng sáng tạo vào thực tiễn.
Phong cách làm việc của người cán bộ
Phong cách làm việc là sự tổng hợp những phương pháp, biện pháp và cách thức ổn định mà cán bộ vận dụng để hoàn thành nhiệm vụ. Chủ tịch Hồ Chí Minh căn dặn người cán bộ “lý luận và thực hành phải luôn luôn đi đôi với nhau”; làm việc theo phong cách kết hợp hài hòa giữa tính đảng và tính khoa học; phải có phong cách làm việc dân chủ, tập thể. Sức mạnh và trí tuệ của cán bộ luôn gắn liền với tập thể; chỉ khi có phong cách dân chủ, tập thể mới phát huy được sức mạnh chung. Người cũng yêu cầu cán bộ phải có tính quyết đoán, tinh thần trách nhiệm cao, phong cách làm việc sâu sát, gắn bó mật thiết với quần chúng. Bên cạnh đó, cán bộ phải giữ sự nhất quán giữa lời nói và việc làm, giữa lý luận và thực tiễn. Nói phải đi đôi với làm – đó là gốc rễ mọi thành công.
Tư tưởng Hồ Chí Minh về tiêu chuẩn cán bộ luôn là bài học quý báu, là cẩm nang cho công tác cán bộ của Đảng qua các thời kỳ. Thực tiễn thắng lợi của cách mạng Việt Nam hơn 95 năm qua, đặc biệt là thành tựu 40 năm đổi mới, đã minh chứng giá trị bền vững của những quan điểm đó.
Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh trong giai đoạn hiện nay
Trong giai đoạn hiện nay, bên cạnh những thuận lợi, mặt trái của kinh tế thị trường, những tiêu cực trong quá trình hội nhập, toàn cầu hóa đã tác động không nhỏ đến công tác cán bộ. Công tác cán bộ vẫn còn những hạn chế, như: đánh giá cán bộ thiếu công tâm, thiếu chính xác, nặng tính vụ lợi cá nhân; nhiều người giữ vai trò quyết định điều động, bổ nhiệm đặt lợi ích cá nhân lên trên lợi ích tập thể. Trước yêu cầu của kỷ nguyên mới, việc quán triệt và vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về tiêu chuẩn cán bộ là vấn đề vừa cấp bách, vừa có ý nghĩa chiến lược lâu dài. Cần thực hiện tốt một số nội dung sau.
Quán triệt quan điểm của Đảng về xây dựng đội ngũ cán bộ
Đường lối chính trị của Đảng quyết định đường lối công tác tổ chức, cán bộ. Đại hội XIII của Đảng xác định: “Tập trung xây dựng đội ngũ cán bộ các cấp, nhất là cấp chiến lược đủ phẩm chất, năng lực và uy tín, ngang tầm nhiệm vụ”. Các cấp ủy và tổ chức đảng cần nhận thức sâu sắc và thực hiện nghiêm túc quan điểm này, đáp ứng yêu cầu xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong giai đoạn mới.
Nâng cao chất lượng quy hoạch, tạo nguồn cán bộ
Quy hoạch đội ngũ cán bộ bảo đảm công tác này đi vào nền nếp, đáp ứng yêu cầu trước mắt và lâu dài. Cấp ủy đảng, cán bộ chủ trì, cơ quan chức năng các cấp phải thường xuyên quan tâm, làm tốt công tác quy hoạch. Cần xác định rõ mục tiêu, yêu cầu, căn cứ vào nhiệm vụ chính trị và thực trạng đội ngũ cán bộ. Quá trình lựa chọn phải nắm vững tiêu chuẩn, bảo đảm công khai, dân chủ.
Đổi mới công tác quản lý, đánh giá cán bộ
Quản lý tốt đội ngũ cán bộ giúp cấp ủy nắm rõ ưu, khuyết điểm, làm cơ sở xây dựng quy hoạch, đào tạo, bố trí phù hợp. Các cấp ủy cần quản lý chặt chẽ đội ngũ cán bộ, tuân thủ Điều lệ Đảng, nguyên tắc, quy trình công tác cán bộ. Trong đánh giá, cần quán triệt quan điểm khách quan, toàn diện, lịch sử, cụ thể và phát triển. Việc đánh giá phải dựa trên cả đức và tài, coi trọng phẩm chất đạo đức, lấy kết quả hoàn thành nhiệm vụ làm thước đo chủ yếu. Kiên quyết khắc phục tình trạng đánh giá chung chung, chủ quan, đồng nhất bằng cấp với phẩm chất, năng lực.
Bố trí, sử dụng đội ngũ cán bộ đúng người, đúng việc
Bố trí, sử dụng cán bộ bao gồm điều động, sắp xếp, bổ nhiệm, đề bạt. Việc này phải căn cứ vào quy hoạch đã được phê duyệt, xuất phát từ yêu cầu nhiệm vụ chính trị. Nguyên tắc nhất quán là xuất phát từ yêu cầu công việc để lựa chọn cán bộ, không phải vì cá nhân mà tạo ra công việc. Cần bảo đảm đúng người, đúng việc, phù hợp với năng lực, sở trường, phẩm chất và uy tín. Khắc phục biểu hiện tùy tiện, cảm tính, bị chi phối bởi quan hệ cá nhân, lợi ích nhóm. Gắn bố trí, sử dụng với yêu cầu trẻ hóa đội ngũ, tăng cường cán bộ nữ, cán bộ người dân tộc thiểu số và luân chuyển để rèn luyện qua thực tiễn.
Làm tốt công tác chính sách đối với cán bộ
Chính sách đối với cán bộ là bộ phận quan trọng trong hệ thống chính sách của Đảng và Nhà nước, giữ vai trò đặc biệt trong xây dựng đội ngũ cán bộ. Cần thường xuyên tuyên truyền, giáo dục để các tổ chức, cán bộ, đảng viên và nhân dân nhận thức rõ vị trí, vai trò của chính sách cán bộ. Thực hiện nghiêm túc, đồng bộ các chế độ, chính sách về đãi ngộ, khen thưởng, kỷ luật, đào tạo, bồi dưỡng, luân chuyển. Tạo điều kiện thuận lợi để cán bộ học tập, rèn luyện, phấn đấu vươn lên, hoàn thành tốt nhiệm vụ, góp phần nâng cao chất lượng đội ngũ và củng cố niềm tin của nhân dân đối với Đảng và Nhà nước.
