Nhân dịp Diễn đàn Tương lai ASEAN 2026 sắp diễn ra, Đại sứ Tôn Thị Ngọc Hương, Trưởng Phái đoàn đại diện thường trực Việt Nam tại ASEAN, đã có cuộc trao đổi với phóng viên TTXVN tại Jakarta về ý nghĩa của sự kiện cũng như những đóng góp của diễn đàn đối với tương lai của ASEAN.
Ý nghĩa của chủ đề Diễn đàn Tương lai ASEAN 2026
Diễn đàn Tương lai ASEAN là một sáng kiến do Chính phủ Việt Nam đề xuất và triển khai từ năm 2024. Với chủ đề “Cùng định hình tương lai chung: Hòa bình, Thịnh vượng, Lấy người dân làm trung tâm”, Diễn đàn năm nay nhằm đóng góp các góc nhìn mới và đưa ra các khuyến nghị chính sách, biện pháp cụ thể để thực hiện Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045. Chủ đề này gắn chặt với tầm nhìn cộng đồng và phản ánh ưu tiên hợp tác trên ba trụ cột: chính trị - an ninh, kinh tế và văn hóa - xã hội.
Các nội dung thảo luận tại diễn đàn mang tính bao trùm và hợp tác thực chất, thông qua các phiên thảo luận về tự cường, ngăn ngừa xung đột, trí tuệ nhân tạo, an ninh năng lượng và mô hình phát triển mới. Ngoài ra, còn có các hoạt động như tọa đàm giữa chính đảng các nước Đông Nam Á, hội nghị lãnh đạo các thành phố ASEAN, tọa đàm bàn tròn về tiểu vùng Mekong và bàn tròn thanh niên Đông Nam Á về quản trị trí tuệ nhân tạo. Những hoạt động này bám sát tinh thần chủ đề và phản ánh nhu cầu hợp tác thiết thực nhằm hỗ trợ triển khai Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045.
Mục tiêu của chương trình nghị sự AFF 2026
Mục tiêu của chương trình nghị sự AFF 2026 là nâng cao chất lượng thảo luận, trao đổi, không chỉ dừng lại ở việc nhận diện vấn đề mà còn tìm ra cách thức để ASEAN tăng cường khả năng chống chịu, đổi mới mô hình tăng trưởng; khai thác cơ hội từ công nghệ mới nổi; và đảm bảo rằng bên cạnh chính phủ, doanh nghiệp, giới chuyên gia, cộng đồng và thế hệ trẻ cùng tham gia kiến tạo tương lai của ASEAN.
Đóng góp vào củng cố vai trò trung tâm của ASEAN
Trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược và bất ổn địa chính trị gia tăng, Diễn đàn Tương lai ASEAN có thể đóng góp vào việc củng cố vai trò trung tâm, đoàn kết và khả năng tự cường của ASEAN. Chương trình nghị sự năm nay bao gồm các nội dung: tự cường và đoàn kết trong thế giới đang thay đổi; thúc đẩy các sáng kiến ASEAN về phòng ngừa xung đột; các mô hình phát triển trong bối cảnh chuyển đổi toàn cầu; tăng cường an ninh năng lượng; tận dụng AI.
Với tư cách là diễn đàn mở, toàn diện, AFF 2026 hướng đến tạo ra những ý tưởng đổi mới và khuyến nghị chính sách từ nhiều góc nhìn khác nhau. Các đại biểu tham dự gồm nhà lãnh đạo, nhà hoạch định chính sách, chuyên gia và lãnh đạo doanh nghiệp, kỳ vọng đề xuất biện pháp cụ thể giúp ASEAN củng cố tự cường, nhất là trong lĩnh vực an ninh năng lượng; giữ vững đoàn kết; xây dựng công cụ, cơ chế, khuôn khổ hợp tác mới nhằm chuyển từ quản lý xung đột thụ động sang giải quyết xung đột chủ động; đánh giá các mô hình phát triển truyền thống và cách tiếp cận mới để các nền kinh tế ASEAN bứt phá.
Khuyến nghị của Diễn đàn sẽ được trình lên các cấp cao ASEAN
Các khuyến nghị của Diễn đàn Tương lai ASEAN 2026 sẽ được trình lên Hội đồng Điều phối ASEAN, Hội nghị Bộ trưởng ASEAN lần thứ 59 và Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 49 để tham khảo và ghi nhận, đề xuất khuyến nghị chính sách khả thi, phù hợp với mục tiêu tương lai của ASEAN và bổ sung cho quy trình hoạch định chính sách chính thức.
Đánh giá của các nước về sáng kiến và vai trò của Việt Nam
Qua hai lần tổ chức trước, Diễn đàn đã nhận được nhiều ý kiến tích cực. AFF được đánh giá là diễn đàn “do ASEAN và vì ASEAN”, tạo ra không gian đối thoại mới, mở, linh hoạt, thúc đẩy tương tác đa chiều, tập trung vào thảo luận các vấn đề tương lai và định hướng phát triển của tổ chức. Với thành phần tham gia đa dạng, AFF tạo thêm cơ hội để người dân tham gia sâu rộng hơn vào tiến trình của ASEAN; bạn bè, đối tác hiểu hơn về ASEAN và thúc đẩy hợp tác, gắn kết toàn diện.
Các nước ASEAN và đối tác quốc tế đánh giá tích cực và coi trọng vai trò của Diễn đàn. Nhiều nhà lãnh đạo ASEAN như Thủ tướng Lào, Thủ tướng Malaysia; lãnh đạo các nước đối tác như Thủ tướng New Zealand; Tổng thư ký Liên hợp quốc đã tham dự và có bài phát biểu quan trọng. Dự kiến Diễn đàn năm nay có sự tham dự của Thủ tướng Lào, Campuchia, Timor Leste cùng nhiều nhà lãnh đạo và quan chức cấp cao khác.
Diễn đàn AFF được đánh giá là sáng kiến ngoại giao đáng chú ý, phản ánh vai trò tích cực của Việt Nam, chuyển từ tham gia sang định hình chương trình nghị sự chiến lược của ASEAN, góp phần củng cố vai trò trung tâm của tổ chức và thúc đẩy đối thoại khu vực. Tổng thư ký ASEAN từng cho rằng diễn đàn đang dần tạo dựng được uy tín, thương hiệu và là kênh trao đổi hữu ích, thiết thực đóng góp cho các tiến trình hoạch định chính sách và thúc đẩy hợp tác, tăng cường vai trò trung tâm của ASEAN. Qua đó, hình ảnh, vị thế và đóng góp của Việt Nam sau 30 năm tham gia ASEAN càng được ghi nhận và đề cao.
