Trong các ngày 8 và 9 tháng 6, tại Manila, Philippines, Thứ trưởng Ngoại giao Đặng Hoàng Giang, Trưởng SOM ASEAN Việt Nam, đã dẫn đầu đoàn đại biểu Việt Nam tham dự chuỗi Hội nghị Quan chức cao cấp (SOM) trong khuôn khổ ASEAN, ASEAN+3, Diễn đàn Khu vực ASEAN (ARF) và Cấp cao Đông Á (EAS). Đây là các hội nghị cấp SOM quan trọng, với sự tham gia của đại diện 11 nước ASEAN và 17 đối tác.
Nhấn mạnh vai trò trung tâm của ASEAN
Tại các hội nghị, các nước đã dành nhiều thời gian trao đổi về tình hình thế giới và khu vực. Trong bối cảnh quốc tế biến động phức tạp, các nước đều nhấn mạnh tầm quan trọng của luật pháp quốc tế, Hiến chương Liên Hợp Quốc và các tổ chức đa phương, đồng thời tăng cường đối thoại để giải quyết khác biệt và hợp tác ứng phó với thách thức chung. Các nước khẳng định ASEAN và các cơ chế do ASEAN dẫn dắt tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong thúc đẩy đối thoại, hợp tác xây dựng lòng tin dựa trên các nguyên tắc và chuẩn mực ứng xử chung.
Rà soát hợp tác và định hướng tương lai
Các hội nghị đã rà soát toàn diện tình hình và nhất trí nhiều phương hướng, biện pháp hợp tác để báo cáo các Bộ trưởng Ngoại giao xem xét. Trong khuôn khổ ASEAN, các nước nhất trí tiếp tục triển khai hiệu quả Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045, các ưu tiên trong Năm Chủ tịch ASEAN 2026 và các cam kết tại Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 48, đặc biệt là các biện pháp ứng phó với hệ lụy từ khủng hoảng Trung Đông. Các nước cũng nhất trí đề cao vai trò của Hiệp ước Thân thiện và Hợp tác ở Đông Nam Á (TAC), triển khai các hoạt động kỷ niệm 50 năm ký kết Hiệp ước.
Hợp tác ASEAN+3 và EAS
ASEAN và các đối tác Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc tái khẳng định tầm quan trọng của hợp tác ASEAN+3 như phương tiện chính thúc đẩy hợp tác Đông Á, thống nhất tăng cường hợp tác về thương mại, đầu tư, tài chính, an ninh năng lượng, an ninh lương thực và giao lưu nhân dân, nhằm nâng cao sức chống chịu của khu vực. Trong khuôn khổ EAS, các nước nhấn mạnh phát huy vai trò của EAS như diễn đàn đối thoại cấp lãnh đạo về các vấn đề chiến lược, xây dựng lòng tin, thu hẹp khác biệt và tăng cường hợp tác xử lý các thách thức chung như an ninh năng lượng, tội phạm mạng, thiên tai và biến đổi khí hậu.
ARF và xây dựng lòng tin
Về ARF, các nước khẳng định diễn đàn này tiếp tục là diễn đàn quan trọng hàng đầu về đối thoại và hợp tác chính trị-an ninh khu vực. Các nước nhất trí ARF cần cải tiến, nâng cao hiệu quả, góp phần xây dựng lòng tin, tăng cường đối thoại và hợp tác ứng phó với thách thức an ninh mới. Các quan chức cao cấp đã nhất trí với dự thảo Kế hoạch hành động ARF giai đoạn mới.
Phát biểu của Thứ trưởng Đặng Hoàng Giang
Phát biểu tại các hội nghị, Thứ trưởng Đặng Hoàng Giang nhấn mạnh trong bối cảnh thế giới và khu vực biến động phức tạp, các nước cần phát huy vai trò trung tâm của ASEAN và các cơ chế do ASEAN dẫn dắt để thúc đẩy đối thoại, tuân thủ luật pháp quốc tế, Hiến chương Liên Hợp Quốc và Hiến chương ASEAN, tăng cường hợp tác xây dựng lòng tin và ứng phó với thách thức chung. Ông đề nghị các nước ASEAN nỗ lực triển khai quyết liệt các ưu tiên, cam kết, bao gồm khung chiến lược ứng phó với hệ lụy từ khủng hoảng Trung Đông như Thủ tướng Lê Minh Hưng đề xuất tại Hội nghị Cấp cao ASEAN 48.
Trong quan hệ đối ngoại, Thứ trưởng đề nghị ASEAN có cách tiếp cận chiến lược, vừa làm sâu sắc quan hệ đối tác hiện có, vừa chủ động mở rộng quan hệ mới trên cơ sở đáp ứng lợi ích của ASEAN. Với vai trò điều phối quan hệ ASEAN-Anh và ASEAN-New Zealand, ông đề nghị ASEAN cùng hai nước hoàn tất các tuyên bố, kế hoạch hợp tác trình các Bộ trưởng Ngoại giao thông qua vào tháng 7 năm 2026.
Nhấn mạnh hợp tác ASEAN+3 ngày càng hiệu quả, Thứ trưởng đề nghị ASEAN cùng ba đối tác Đông Bắc Á đẩy mạnh hợp tác ứng phó với thách thức, bất định, đặc biệt trong bảo đảm ổn định kinh tế, tài chính, an ninh năng lượng và lương thực. Về EAS, ông đề nghị các nước tận dụng hiệu quả vai trò của EAS trong thúc đẩy đối thoại cấp cao về các vấn đề chiến lược, củng cố lòng tin, thu hẹp khác biệt, không để khu vực trở thành địa bàn cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn, đồng thời tăng cường hợp tác trong các lĩnh vực cùng có lợi.
Về ARF, Thứ trưởng hoan nghênh các nước hoàn tất Kế hoạch hành động mới của ARF trên cơ sở kế thừa Kế hoạch hành động Hà Nội II (2020-2025), đề nghị các nước ưu tiên các hoạt động xây dựng lòng tin và thúc đẩy ngoại giao phòng ngừa.
Vấn đề Biển Đông
Về các vấn đề quốc tế và khu vực, Thứ trưởng nhấn mạnh yêu cầu hợp tác duy trì hòa bình, ổn định, tôn trọng luật pháp quốc tế và Hiến chương Liên Hợp Quốc, không sử dụng hoặc đe dọa sử dụng vũ lực, giải quyết hòa bình các tranh chấp. Khẳng định bảo đảm hòa bình, an ninh, an toàn, tự do hàng hải và hàng không ở Biển Đông là lợi ích và trách nhiệm chung, Thứ trưởng đề nghị các nước tiếp tục ủng hộ lập trường và nỗ lực của ASEAN về Biển Đông; khẳng định Việt Nam sẽ cùng ASEAN và Trung Quốc thực hiện đầy đủ, hiệu quả Tuyên bố về Ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC) và sớm đạt được Bộ Quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC) hiệu lực, thực chất, phù hợp với luật pháp quốc tế, đặc biệt là Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển (UNCLOS) 1982.
Nhân dịp này, Thứ trưởng Đặng Hoàng Giang đã có các cuộc gặp với Trưởng đoàn một số nước để trao đổi về hợp tác song phương và phối hợp tại các diễn đàn ASEAN.
