Bộ Chính trị định hướng phát triển kinh tế nhà nước với tầm nhìn chiến lược mới
Ngày 6 tháng 1 vừa qua, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 79-NQ/TW (gọi tắt là Nghị quyết số 79) về phát triển kinh tế nhà nước, đánh dấu một bước ngoặt trong cách tiếp cận ở tầm chiến lược. Theo đó, kinh tế nhà nước không chỉ được đánh giá qua khu vực doanh nghiệp nhà nước, mà được nhận diện như toàn bộ hệ thống nguồn lực quốc gia do Nhà nước nắm giữ, quản lý và chi phối. Trong đó, các yếu tố như vùng trời, vùng biển, đất đai, tài nguyên, kết cấu hạ tầng và các nguồn lực trọng yếu khác được đặt trong cùng một chỉnh thể quản trị quốc gia.
Vùng trời: Từ không gian kỹ thuật đến nguồn lực phát triển quốc gia
Theo tinh thần của Nghị quyết số 79, vùng trời không chỉ là không gian kỹ thuật phục vụ hoạt động bay, mà còn là nguồn lực phát triển quan trọng, một bộ phận của chủ quyền quốc gia và cấu phần thiết yếu của năng lực cạnh tranh quốc gia. Đây là sự dịch chuyển nhận thức sâu sắc, từ tư duy "quản lý kỹ thuật" sang tư duy "kiến tạo nguồn lực bầu trời quốc gia".
Nghị quyết đã đưa ra các yêu cầu cụ thể cho lĩnh vực bảo đảm hoạt động bay, bao gồm hoàn thiện cơ chế quản lý, khai thác và bảo vệ vùng trời; hiện đại hóa hệ thống quản lý bay; bảo đảm an toàn và an ninh vùng trời; đồng thời thúc đẩy các cơ chế thử nghiệm có kiểm soát để mở đường cho kinh tế tầm thấp, công nghiệp hàng không và các mô hình khai thác mới.
VATM: Đơn vị trực tiếp thực thi với trách nhiệm nặng nề
Trong bối cảnh này, Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam (VATM), doanh nghiệp 100% vốn nhà nước, đang đảm nhiệm vai trò then chốt trong cung ứng dịch vụ bảo đảm hoạt động bay, gắn liền với nhiệm vụ quốc phòng, an ninh và chủ quyền vùng trời. VATM hiện cung cấp dịch vụ tại hai Vùng thông báo bay (FIR) Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh, với phạm vi trách nhiệm rộng hơn 1 triệu km2.
Năm 2025, VATM đã bảo đảm an toàn tuyệt đối cho tất cả các chuyến bay trong vùng trời trách nhiệm, điều hành hơn 930.000 lần-chuyến. Lũy kế đến hết năm 2025, tổng số chuyến bay được điều hành an toàn đã vượt mốc 13,5 triệu lần-chuyến, thể hiện năng lực vận hành ổn định và hiệu quả.
Áp lực và thách thức từ đường bay nhộn nhịp hàng đầu thế giới
Trục Hà Nội-Thành phố Hồ Chí Minh tiếp tục nằm trong nhóm đường bay nội địa nhộn nhịp hàng đầu thế giới, phản ánh nhu cầu vận chuyển lớn và áp lực ngày càng tăng đối với hạ tầng sân bay, tổ chức vùng trời và năng lực điều hành bay của quốc gia. Điều này đòi hỏi VATM phải không ngừng nâng cao hiệu quả quản trị và đầu tư hiện đại hóa.
Việc quán triệt Nghị quyết số 79 tại VATM được xác định phải chuyển hóa thành tư duy quản trị mới, với chương trình hành động cụ thể, có mục tiêu rõ ràng, thứ tự ưu tiên, chỉ tiêu đo lường và cơ chế kiểm tra, giám sát thực chất. Cốt lõi của sự chuyển đổi này là chuyển từ tư duy "quản lý kỹ thuật" sang tư duy "kiến tạo nguồn lực bầu trời quốc gia", từ cách làm thiên về vận hành từng phần sang quản trị tổng thể, liên ngành, dựa trên dữ liệu và chuẩn mực quốc tế.
Ý nghĩa sâu sắc của thay đổi nhận thức trong ngành quản lý bay
Vùng trời không chỉ là "không gian điều hành" mà là "hạ tầng vô hình" của nền kinh tế, chi phối trực tiếp năng lực kết nối hàng không, logistics, thương mại, du lịch, đầu tư và hội nhập quốc tế. Do đó, quản lý bay không thuần túy là tác nghiệp kỹ thuật, mà là hoạt động quản trị nguồn lực nhà nước, gắn liền với chủ quyền, đối ngoại, quốc phòng, an ninh và uy tín quốc gia.
Để hiện đại hóa quản lý bay, không chỉ cần tăng đầu tư thiết bị hay mở rộng hạ tầng theo lối tuyến tính, mà quan trọng hơn là đồng thời đổi mới tư duy điều hành, hoàn thiện cơ chế phối hợp liên ngành, chuẩn hóa trách nhiệm giải trình, nâng cao năng lực tổ chức thực thi và thiết lập hệ thống đo lường hiệu quả bằng cả chỉ số tài chính lẫn phi tài chính.
Mục tiêu và định hướng hành động cụ thể cho VATM
Một trong những nội dung trực tiếp nhất đối với VATM là Nghị quyết số 79 nêu rõ yêu cầu hoàn thiện cơ chế quản lý, khai thác và bảo vệ vùng trời, khu nhận diện phòng không; hiện đại hóa hệ thống quản lý bay, bảo đảm an toàn, an ninh vùng trời; triển khai cơ chế thử nghiệm có kiểm soát để thúc đẩy kinh tế không gian vũ trụ, kinh tế tầm thấp và công nghiệp hàng không.
VATM phấn đấu đạt mục tiêu "100% chuyến bay an toàn tuyệt đối" trong nhiệm kỳ 2025-2030, đồng thời hướng tới hiện thực hóa mô hình "bầu trời thông minh" với các trụ cột như cơ sở hạ tầng kỹ thuật/quản lý không lưu hiện đại, tổ chức vùng trời tối ưu và quản lý luồng không lưu tiên tiến. Mục tiêu sâu hơn là hình thành "bầu trời số", nơi dữ liệu, tiêu chuẩn, nền tảng số và khả năng kết nối quyết định chất lượng điều hành bay và quản trị doanh nghiệp.
Kết luận: Tầm quan trọng của việc quán triệt và thực thi Nghị quyết
Việc quán triệt Nghị quyết số 79 tại VATM chỉ thật sự đi vào chiều sâu khi gắn chặt với trách nhiệm người đứng đầu, chế độ báo cáo định kỳ, kiểm tra đột xuất và đánh giá kết quả theo đầu ra. Chương trình hành động cấp Tổng công ty cần sớm được hoàn thiện, ban hành với các yếu tố rõ ràng về mục tiêu, nhiệm vụ, mốc thời gian, đơn vị đầu mối, cơ chế phối hợp, nguồn lực bảo đảm và chỉ số đánh giá kết quả.
LÊ HOÀNG MINH, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Hội đồng thành viên Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam (VATM)
