TP.HCM vừa ghi nhận bước tiến vượt bậc khi Chỉ số các trung tâm tài chính toàn cầu (GFCI 39) công bố thành phố tăng 11 bậc, vươn lên vị trí thứ 84 trên tổng số 121 trung tâm tài chính toàn cầu. Với kết quả này, đô thị lớn nhất Việt Nam đã vượt qua Bangkok (Thái Lan) và Jakarta (Indonesia), lọt vào top 3 trung tâm tài chính lớn nhất Đông Nam Á, đồng thời nằm trong nhóm có tiềm năng tăng trưởng mạnh nhất trong 2-3 năm tới.
Động lực từ Trung tâm Tài chính quốc tế và siêu cảng Cần Giờ
Thành tích này được xem là kết quả từ sự vận hành của Trung tâm Tài chính quốc tế tại TP.HCM (VIFC - HCM). Chỉ trong thời gian ngắn, bán đảo Thủ Thiêm đã thu hút nhiều định chế tài chính, quỹ quản lý tài sản lớn từ Mỹ, châu Âu và Singapore. Khu công nghiệp tài chính VIFC rộng khoảng 898 ha, với vùng lõi 9,2 ha tại Thủ Thiêm, đã thu hút hơn 9 tỉ USD vốn đăng ký từ 13 thành viên sáng lập và chiến lược. Hơn 500 công ty đã đăng ký làm thành viên, thể hiện niềm tin của nhà đầu tư vào tham vọng trở thành trung tâm tài chính khu vực của Việt Nam.
Song song đó, siêu cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ sắp hình thành, được kỳ vọng đưa TP.HCM vào bản đồ hàng hải toàn cầu, cạnh tranh với các trung tâm hàng hải lớn trong khu vực. Kết hợp với khu đô thị lấn biển, hành lang kinh tế dọc sông và hệ thống giao thông hiện đại, thành phố đang chuyển mình từ đô thị sông nước thành đô thị biển tầm khu vực.
Chuyển dịch mô hình tăng trưởng: Từ gia công sang công nghệ cao
Lãnh đạo TP.HCM đã tuyên bố chấm dứt kỷ nguyên gia công, lắp ráp giá rẻ. Làn sóng chuyển dịch chuỗi cung ứng công nghệ toàn cầu đang đổ về thành phố, mang theo các dự án nghiên cứu phát triển (R&D), trí tuệ nhân tạo (AI) và trung tâm dữ liệu đạt chuẩn quốc tế. Đặc biệt, ngành công nghiệp vi mạch bán dẫn được đầu tư trọng điểm, với mục tiêu đưa TP.HCM tham gia sâu vào khâu thiết kế và làm chủ chuỗi giá trị công nghệ toàn cầu.
Khu vực Thủ Đức (cũ) được định hướng trở thành hạt nhân kinh tế tri thức, với Đại học Quốc gia cung ứng nhân lực chất lượng cao, Khu Công nghệ cao đảm nhiệm nghiên cứu và sản xuất, còn Trung tâm tài chính Thủ Thiêm cấp vốn cho các hoạt động này.
Thể chế đặc thù: Chìa khóa tháo gỡ điểm nghẽn
PGS-TS Trần Hoàng Ngân, đại biểu Quốc hội, Trường ĐH Sài Gòn, chia sẻ: "Hồi mới thống nhất đất nước, TP.HCM có khoảng 3 triệu dân, trong đó dân nhập cư rất lớn. Khi ấy, Việt Nam vẫn còn bị cấm vận, TP.HCM cũng bị ảnh hưởng bởi cơ chế quản lý kinh tế hóa tập trung, ngăn sông cấm chợ. Dù có vị trí địa chính trị chiến lược nhưng do thiếu nguyên vật liệu, các nhà máy đóng cửa, người dân thiếu ăn, điều quan tâm nhất chỉ là lo đảm bảo an ninh lương thực cho người dân. Nhìn lại chặng đường đã qua, trong tôi vẫn luôn vẹn nguyên một niềm tự hào sâu sắc về một TP kiên cường, luôn chủ động vươn mình, sẵn sàng đi đầu và chấp nhận thử thách".
Ông nhấn mạnh: "Chúng ta đang có đầy đủ không gian, động lực và cơ hội lịch sử để thực sự bứt phá, vươn lên xứng tầm là một đô thị đặc biệt, dẫn dắt nền kinh tế cả nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới".
Từ Nghị quyết 54 đến Nghị quyết 98, Nghị quyết 09 và dự thảo luật Đô thị đặc biệt, TP.HCM đang nỗ lực xây dựng hành lang pháp lý tương xứng với quy mô kinh tế và dân số. Việc tháo gỡ điểm nghẽn thể chế được xem là chìa khóa để khơi thông mọi nguồn lực, đưa thành phố bước vào vận hội mới.
TP.HCM hiện hội tụ ba nguồn sức mạnh chiến lược: tài chính (trung tâm tài chính quốc tế), kinh tế (chiến lược hướng biển, cảng biển, logistics) và công nghệ (trung tâm khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo). Công nghiệp chiếm 33% GRDP đang tái cơ cấu theo hướng công nghệ cao và thông minh. Với lợi thế cảng biển nước sâu như Thị Vải - Cái Mép, Cát Lái và sắp tới là Cần Giờ, thành phố có tiềm năng trở thành đối thủ cạnh tranh lớn với Singapore và Hồng Kông trong khu vực châu Á.
