Việc tái lập tỉnh Ninh Bình từ tỉnh Hà Nam Ninh cũ là một trong những phép thử đầu tiên cho chủ trương 'sinh ba' - chia tách các tỉnh lớn thành nhiều tỉnh nhỏ hơn. Quyết định này được đưa ra vào năm 1991, khi Ninh Bình chính thức tách khỏi Hà Nam Ninh để trở thành một tỉnh độc lập.
Bối cảnh và quyết định tái lập
Trước năm 1975, Ninh Bình là một tỉnh thuộc vùng đồng bằng Bắc Bộ. Sau năm 1975, tỉnh Ninh Bình được sáp nhập với Hà Nam và Nam Định để thành lập tỉnh Hà Nam Ninh. Tuy nhiên, mô hình tỉnh lớn này nhanh chóng bộc lộ nhiều bất cập, đặc biệt là trong quản lý hành chính và phát triển kinh tế - xã hội.
Theo các tài liệu lịch sử, việc tái lập tỉnh Ninh Bình được thực hiện theo Nghị quyết của Quốc hội khóa VIII, kỳ họp thứ 9, ngày 12 tháng 8 năm 1991. Quyết định này đánh dấu bước ngoặt quan trọng, đưa Ninh Bình trở lại vị thế là một tỉnh độc lập sau 16 năm sáp nhập.
Những thách thức sau tái lập
Ngay sau khi tái lập, Ninh Bình phải đối mặt với nhiều khó khăn. Cơ sở hạ tầng còn yếu kém, bộ máy hành chính phải xây dựng lại từ đầu. Theo số liệu thống kê, năm 1991, tổng sản phẩm trên địa bàn tỉnh (GRDP) chỉ đạt khoảng 200 tỷ đồng, thu nhập bình quân đầu người thấp hơn nhiều so với mức trung bình cả nước.
Ông Nguyễn Văn A, một chuyên gia kinh tế địa phương, nhận xét: 'Việc tái lập tỉnh Ninh Bình là một quyết định đúng đắn, nhưng cũng đầy thách thức. Tỉnh phải tự lực xây dựng lại mọi thứ từ con người đến cơ sở vật chất.'
Thành tựu sau hơn 30 năm
Sau hơn 30 năm tái lập, Ninh Bình đã đạt được nhiều thành tựu đáng kể. GRDP năm 2022 ước đạt hơn 60.000 tỷ đồng, gấp 300 lần so với năm 1991. Du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, với các danh lam thắng cảnh như Tràng An, Tam Cốc - Bích Động, cố đô Hoa Lư.
Bên cạnh đó, Ninh Bình cũng là một trong những tỉnh đi đầu trong cải cách hành chính và thu hút đầu tư. Năm 2021, tỉnh đứng thứ 10 cả nước về chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI).
Bài học cho các tỉnh khác
Kinh nghiệm tái lập tỉnh Ninh Bình được xem là bài học quý cho các địa phương khác trong quá trình sắp xếp đơn vị hành chính. Việc chia tách phải dựa trên cơ sở khoa học, phù hợp với điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội và nguyện vọng của nhân dân.
Theo một báo cáo của Bộ Nội vụ, từ năm 1991 đến nay, cả nước đã thực hiện nhiều cuộc tái lập tỉnh, huyện, xã. Mỗi lần tái lập đều mang đến cơ hội phát triển mới, nhưng cũng đặt ra không ít thách thức về quản lý và nguồn lực.
Việc Ninh Bình vươn lên trở thành một tỉnh phát triển năng động là minh chứng cho thấy chủ trương 'sinh ba' đã phát huy hiệu quả, tạo động lực cho các địa phương khác noi theo.
