Thủ tướng yêu cầu giải ngân đầu tư công đạt 100% kế hoạch năm 2026
Sáng 24/4, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng chủ trì Hội nghị toàn quốc về đẩy mạnh phân bổ, giải ngân vốn đầu tư công năm 2026. Phát biểu chỉ đạo, Thủ tướng nhấn mạnh yêu cầu chống đầu tư dàn trải, gắn với đánh giá hiệu quả kinh tế-xã hội của dự án, nâng cao trách nhiệm người đứng đầu để giải ngân đầu tư công đạt 100% kế hoạch, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng 2 con số.
Hội nghị được kết nối trực tuyến từ trụ sở Chính phủ đến các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương. Tham dự có Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng, lãnh đạo các bộ ngành, cơ quan Trung ương và Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố.
Phê bình nghiêm khắc các bộ, cơ quan, địa phương giải ngân chậm
Theo báo cáo của Bộ Tài chính, tổng kế hoạch đầu tư công vốn ngân sách nhà nước năm 2026 đã được Thủ tướng giao hơn 1 triệu tỷ đồng, gồm vốn ngân sách trung ương hơn 363.000 tỷ đồng và vốn ngân sách địa phương hơn 650.000 tỷ đồng. Đến hết ngày 15/4, cả nước giải ngân hơn 127.390 tỷ đồng, đạt 12,6% kế hoạch. Trong đó, 28 bộ, cơ quan trung ương và 18 địa phương có tỷ lệ giải ngân thấp dưới mức bình quân chung.
Tại hội nghị, lãnh đạo các bộ, ngành, địa phương đã thảo luận, nêu những nỗ lực, bài học kinh nghiệm trong thúc đẩy giải ngân đầu tư công, đồng thời phản ánh khó khăn, vướng mắc cần tháo gỡ. Một số đại biểu cho rằng giải ngân chậm một phần do thiếu hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn và định mức kinh tế kỹ thuật; cơ chế điều chỉnh giá trong bối cảnh thị trường biến động; công tác giải phóng mặt bằng vướng do quy định đất đai; khó khăn về nguồn cung nguyên vật liệu; lúng túng trong việc tiết kiệm 5% chi đầu tư phát triển; một số bộ, ngành, địa phương đề nghị cấp bổ sung vốn cho các dự án.
Kết luận hội nghị, Thủ tướng biểu dương 7 bộ, cơ quan và 16 địa phương có tỷ lệ giải ngân cao hơn mức bình quân chung, đồng thời phê bình nghiêm khắc 28 bộ, cơ quan và 18 địa phương có tỷ lệ giải ngân dưới mức bình quân. Thủ tướng đặt câu hỏi: "Tại sao cùng một mặt bằng pháp lý, cùng một hệ thống, cùng quy định có bộ, cơ quan, địa phương giải ngân rất nhanh, có những địa phương giải ngân rất chậm, đặc biệt có một số bộ, ngành, địa phương chưa giải ngân?" Ông cho rằng nguyên nhân giải ngân chậm có cả chủ quan và khách quan, trong đó chủ quan là chủ yếu.
Thủ tướng lấy ví dụ về tinh thần khẩn trương, hiệu quả cao trong rà soát, trình Bộ Chính trị, Quốc hội xử lý vướng mắc của các dự án, đất đai tồn đọng; điều chỉnh ngưỡng chịu thuế đối với hộ kinh doanh; triển khai một số dự án lớn và tại Hà Nội. Ông chỉ rõ nguyên nhân giải ngân chậm là do kỷ luật, kỷ cương hành chính chưa nghiêm; công tác thanh tra, kiểm tra, đôn đốc hạn chế; xử lý các dự án chậm tiến độ chưa nghiêm; phối hợp giữa các cơ quan thiếu chặt chẽ; năng lực của một số chủ đầu tư, ban quản lý dự án, nhà thầu còn hạn chế. Công tác chuẩn bị đầu tư còn bất cập; giải phóng mặt bằng chậm, thiếu quyết liệt; nguồn cung nguyên vật liệu xây dựng thiếu; giá nguyên vật liệu, chi phí nhân công tăng; hướng dẫn điều chỉnh giá chưa kịp thời.
Giải đáp các kiến nghị, đề xuất, Thủ tướng yêu cầu các bộ, cơ quan khẩn trương xử lý theo thẩm quyền, trả lời bằng văn bản trước ngày 10/5. Thủ tướng nêu rõ Kết luận số 18-KL/TW Hội nghị Trung ương 2 nhấn mạnh yêu cầu tăng cường hiệu quả kinh tế-xã hội của các dự án đầu tư công, chỉ rõ trách nhiệm của Bộ trưởng, Bí thư, Chủ tịch UBND cấp tỉnh. Chính phủ xác định đầu tư công là nhiệm vụ chính trị quan trọng năm 2026 và cả nhiệm kỳ, là công cụ điều hành vĩ mô, động lực quan trọng để đạt mục tiêu tăng trưởng "2 con số", phát triển kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiện đại, mở ra không gian phát triển mới.
Thủ tướng yêu cầu đẩy nhanh tiến độ giải ngân phải đi đôi với bảo đảm chất lượng công trình, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn; thực hiện hạch toán hiệu quả kinh tế-xã hội khi phân bổ vốn theo Kết luận 18. Tiếp tục quán triệt, thực hiện nghiêm túc, quyết liệt các nghị quyết, kết luận của Trung ương, Bộ Chính trị, Quốc hội, Chính phủ; đẩy mạnh giải ngân gắn với chống tham nhũng, tiêu cực, thất thoát, lãng phí; giữ vững kỷ luật, kỷ cương hành chính và đầu tư công; phát huy tinh thần quyết tâm, nỗ lực, hành động quyết liệt trong toàn hệ thống.
Thủ tướng chỉ rõ kết quả giải ngân là một trong các tiêu chí quan trọng để đánh giá cán bộ theo Quy định 366-QĐ/TW của Bộ Chính trị. Yêu cầu đề cao vai trò người đứng đầu các bộ, cơ quan, đơn vị, cấp ủy và chính quyền địa phương; phân công cụ thể lãnh đạo, cán bộ phụ trách từng dự án, cá thể hóa trách nhiệm. Thay thế ngay Ban Quản lý dự án, nhà tư vấn, nhà thầu, cán bộ yếu kém, không đáp ứng yêu cầu; kiên quyết xử lý các hành vi sai phạm, tiêu cực.
Tháo gỡ mọi vướng mắc, phấn đấu giải ngân đạt 100% kế hoạch
Thủ tướng chỉ đạo làm tốt hơn công tác chuẩn bị đầu tư, lựa chọn dự án thực sự cần thiết, hiệu quả, phù hợp quy hoạch, khả năng cân đối vốn. Kiên quyết loại bỏ tình trạng đăng ký dự án "giữ chỗ", "vốn chờ dự án". Lập kế hoạch giải ngân cho từng dự án; kịp thời điều chuyển vốn từ dự án không có khả năng giải ngân sang dự án có khả năng giải ngân tốt. Chủ động kiểm tra, đôn đốc, xử lý vướng mắc ngay tại đơn vị, công trường.
Giao Bộ Tài chính chủ trì, cùng các cơ quan nghiên cứu xây dựng dự án Luật hợp nhất Luật Đầu tư công và Luật Ngân sách nhà nước, sửa đổi Luật Đấu thầu, trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ 2 Quốc hội khóa XVI. Tiếp tục rà soát vướng mắc về thể chế, cơ chế, chính sách liên quan đến đầu tư công, nhất là quy định về đấu thầu, xây dựng, đất đai; trước mắt có cơ chế chỉ định thầu đối với gói thầu tư vấn, xây lắp gắn với kiểm tra, giám sát chặt chẽ. Đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính theo hướng tinh gọn, minh bạch, rút ngắn thời gian chuẩn bị và triển khai dự án.
Tập trung tháo gỡ khó khăn liên quan đến đầu tư công trong triển khai chính quyền địa phương 2 cấp, các địa phương sắp xếp cán bộ có đủ năng lực, nhất là vùng sâu, vùng xa. Phân bổ ngay kế hoạch vốn năm 2026 chưa phân bổ chi tiết; đến hết ngày 10/5, bộ, cơ quan, địa phương nào chưa phân bổ hết phải báo cáo rõ lý do, nguyên nhân, trách nhiệm tập thể, cá nhân, gửi Bộ Tài chính trước ngày 15/5. Bộ Tài chính tổng hợp, đề xuất phương án xử lý số vốn chưa phân bổ trong tháng 5/2026.
Bộ Xây dựng và các địa phương chỉ đạo tháo gỡ khó khăn, đẩy nhanh tiến độ các công trình, dự án trọng điểm quốc gia trong lĩnh vực giao thông vận tải; khẩn trương hoàn thành công tác chuẩn bị đầu tư, nhất là tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc Nam, các tuyến đường sắt kết nối với Trung Quốc. Các Bộ: Nông nghiệp và Môi trường, Dân tộc và Tôn giáo, Y tế, Giáo dục và Đào tạo, Công an, Văn hóa, Thể thao và Du lịch tập trung hoàn thiện văn bản quy phạm pháp luật hướng dẫn triển khai các chương trình mục tiêu quốc gia; khẩn trương hoàn thiện phương án phân bổ vốn năm 2026; các địa phương bố trí đủ vốn ngân sách tham gia.
Trong tháng 4/2026, Bộ Tài chính, Bộ Khoa học và Công nghệ hoàn thiện hướng dẫn về tiêu chí, quy trình đầu tư, chi ngân sách cho các dự án khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; trong tháng 5/2026, hoàn thành rà soát, hoàn thiện cơ chế tài chính cho phát triển công nghệ chiến lược.
Bí thư, Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố cần quyết liệt hơn trong lãnh đạo, chỉ đạo, kiểm tra, đôn đốc tháo gỡ khó khăn, huy động cả hệ thống chính trị vào cuộc để đẩy nhanh giải phóng mặt bằng, bồi thường, hỗ trợ tái định cư; tăng cường tuyên truyền, vận động, giải quyết khiếu nại, kiến nghị hợp pháp của người dân. Chủ tịch UBND cấp tỉnh khẩn trương chỉ đạo rà soát hoàn thành trong quý 2/2026 quy hoạch các mỏ nguyên vật liệu, bảo đảm đủ nguyên vật liệu cho các dự án đầu tư, nhất là đầu tư công; tháo gỡ khó khăn về cấp phép mỏ đá, cát, đất; thu hồi mỏ nếu có sai phạm. Nếu địa phương không bố trí đủ nguyên vật liệu, Bộ Tài chính báo cáo điều chuyển vốn, khi nào cam kết có đủ nguyên vật liệu thì bố trí vốn.
Bộ Xây dựng chủ động đôn đốc, phối hợp với địa phương theo dõi diễn biến thị trường vật liệu xây dựng, dự báo biến động giá để xử lý theo thẩm quyền hoặc đề xuất giải pháp; hướng dẫn cụ thể về điều chỉnh giá hợp đồng, hoàn thành trước 10/5, bảo đảm minh bạch, tuân thủ pháp luật, tháo gỡ khó khăn, hài hòa lợi ích.
Thủ tướng yêu cầu trên cơ sở Nghị quyết của Quốc hội về kế hoạch đầu tư công trung hạn 2026-2030, khẩn trương rà soát, hoàn thiện danh mục và phương án phân bổ, gửi Bộ Tài chính trong tháng 5/2026 để tổng hợp, báo cáo cấp có thẩm quyền; bảo đảm bố trí vốn tập trung, trọng điểm, chống dàn trải, manh mún; tổng số dự án giai đoạn 2026-2030 giảm ít nhất 30% so với giai đoạn 2021-2025.
Bộ Tài chính và các bộ, cơ quan, địa phương khẩn trương hoàn thành hướng dẫn phân bổ vốn theo kết quả đầu ra, gắn với hạch toán kinh tế-xã hội, đánh giá hiệu quả đầu tư, hoàn thành trong tháng 4/2026 theo Kết luận số 18-KL/TW, Nghị quyết số 109/NQ-CP và Chỉ thị 16/CT-TTg ngày 23/4. Bộ Tài chính tham mưu Chính phủ có văn bản gửi Kiểm toán Nhà nước đề nghị đánh giá hiệu quả các dự án khi kiểm toán; Bộ Xây dựng, Bộ Khoa học và Công nghệ đẩy nhanh rà soát, hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn quốc gia, quy chuẩn quốc gia, định mức kinh tế kỹ thuật, hoàn thành trong tháng 5.
Bộ Tài chính chủ trì nghiên cứu xây dựng phương án chấm điểm (KPI) thực hiện nhiệm vụ giải ngân vốn đầu tư công, báo cáo Thủ tướng trước ngày 15/5. Thủ tướng yêu cầu các bộ, cơ quan, địa phương, nhất là người đứng đầu xác định giải ngân vốn đầu tư công là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, ưu tiên hàng đầu năm 2026; tập trung lãnh đạo, chỉ đạo tổ chức thực hiện quyết liệt, đồng bộ, kịp thời, hiệu quả, phấn đấu giải ngân 100% kế hoạch vốn năm 2026, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế 2 con số./.
