Thủ tướng Lê Minh Hưng vừa có buổi tiếp ông Tanaka Akihiko, Chủ tịch Cơ quan Hợp tác quốc tế Nhật Bản (JICA), tại trụ sở Chính phủ. Tại đây, Thủ tướng bày tỏ lòng cảm ơn sâu sắc tới cá nhân Chủ tịch JICA cùng toàn thể cơ quan này vì sự đồng hành và hỗ trợ tích cực dành cho Việt Nam trong suốt những năm qua.
Đánh giá cao vai trò của ODA Nhật Bản
Thủ tướng khẳng định, nguồn hỗ trợ phát triển chính thức (ODA) của Chính phủ Nhật Bản thông qua JICA, với hàm lượng công nghệ cao và tính bền vững, đã đóng góp quan trọng vào quá trình phát triển kinh tế - xã hội, chuyển đổi cơ cấu kinh tế, cũng như xây dựng và hoàn thiện thể chế, pháp luật của Việt Nam. Gần đây, JICA đã phối hợp chặt chẽ để hai bên ký kết ba thỏa thuận vay với tổng trị giá gần 90 tỷ Yên trong năm 2025, nhằm hỗ trợ Việt Nam cải thiện cơ sở hạ tầng thiết yếu và nâng cao khả năng ứng phó với biến đổi khí hậu.
Quan hệ đối tác chiến lược toàn diện phát triển mạnh mẽ
Thủ tướng Lê Minh Hưng và Chủ tịch JICA vui mừng nhận thấy quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam – Nhật Bản đang phát triển mạnh mẽ, thực chất trên tất cả các lĩnh vực. Nhật Bản tiếp tục là đối tác kinh tế hàng đầu của Việt Nam, đứng số 1 về hợp tác ODA và lao động, thứ 3 về đầu tư, thứ 4 về thương mại và du lịch. Năm 2025, hợp tác ODA tăng hơn 600 triệu USD, kim ngạch thương mại hai chiều lần đầu vượt mốc 50 tỷ USD, đầu tư tăng gần 4 tỷ USD với gần 300 dự án mới. Hợp tác song phương đang mở rộng sang các lĩnh vực mới như khoa học công nghệ, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, trí tuệ nhân tạo (AI), bán dẫn, an ninh kinh tế...
Đặc biệt, trong chuyến thăm chính thức Việt Nam vừa qua của Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae, hai bên đã nhất trí làm sâu sắc hơn quan hệ để cùng thực hiện mục tiêu phát triển bền vững trong giai đoạn mới. Ngay sau chuyến thăm, Thủ tướng Lê Minh Hưng đã phê duyệt danh mục các nhiệm vụ hợp tác với Nhật Bản, giao các bộ, ngành thực hiện với thời hạn, lộ trình cụ thể, định kỳ rà soát và xử lý kịp thời các vướng mắc.
Định hướng hợp tác ODA mới
Thủ tướng đánh giá cao đề xuất của JICA về định hướng mới trong hợp tác ODA với Việt Nam giai đoạn tới, với các lĩnh vực cơ bản phù hợp với trọng tâm ưu tiên phát triển của Việt Nam cũng như định hướng hợp tác giữa hai nước đã được hai Thủ tướng thống nhất. Trên cơ sở đó, Thủ tướng đề nghị JICA trao đổi cụ thể với Bộ Tài chính và các cơ quan liên quan để lựa chọn các chương trình, dự án khả thi; rà soát để sớm ký kết Hiệp định tạo thuận lợi cho các dự án viện trợ không hoàn lại của Nhật Bản.
Chia sẻ về một số định hướng phát triển, nhiệm vụ ưu tiên và chiến lược của Việt Nam với nhiều cơ chế, chính sách mới, Thủ tướng đề nghị JICA nghiên cứu một số định hướng hợp tác ODA trong thời gian tới, bao gồm:
- Hỗ trợ Việt Nam thực hiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa, ưu tiên phát triển khoa học công nghệ, đổi mới công nghệ, tăng năng suất lao động và năng lực cạnh tranh.
- Cung cấp các khoản vay ODA thế hệ mới với điều kiện ưu đãi hơn, thủ tục linh hoạt hơn trong các lĩnh vực bán dẫn, AI, lượng tử, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, công nghệ vũ trụ, năng lượng, cơ sở hạ tầng, phòng chống thiên tai, chuỗi cung ứng.
- Thúc đẩy nghiên cứu, sớm triển khai khoản vay hỗ trợ ngân sách trong lĩnh vực AI và chuyển đổi số.
- Đào tạo nhân lực lãnh đạo, quản lý...
Xây dựng danh mục hợp tác giai đoạn 2026-2030
Thủ tướng cũng đề nghị JICA phối hợp với Bộ Tài chính và các bộ, ngành, địa phương xây dựng danh mục hợp tác giai đoạn 2026-2030. Trong đó, thúc đẩy ký thỏa thuận vay cho dự án Nhà máy Nhiệt điện Ô Môn III trong năm 2026; phối hợp thúc đẩy tiến độ dự án Đại học Việt – Nhật – một trong những dự án biểu tượng trong quan hệ hai nước – và các dự án phát triển hạ tầng thích ứng với biến đổi khí hậu tại Đồng bằng sông Cửu Long; triển khai cơ chế Tổ công tác ba bên gồm Bộ Tài chính, Đại sứ quán Nhật Bản và JICA để trao đổi về các dự án vướng mắc, đề xuất hướng xử lý, cũng như thúc đẩy hợp tác với các địa phương, đặc biệt là Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh, nhất là trong phát triển hạ tầng chiến lược.
Chủ tịch JICA cam kết đồng hành
Về phần mình, Chủ tịch JICA Tanaka Akihiko cảm ơn Thủ tướng đã đánh giá cao những đóng góp của JICA và dành thời gian tiếp đoàn; chúc mừng Thủ tướng được bầu giữ cương vị người đứng đầu Chính phủ; đồng thời đánh giá cao đường lối, định hướng và những thành tựu phát triển của Việt Nam. Ông cho biết, JICA đã đề xuất những định hướng mới trong hợp tác ODA với Việt Nam giai đoạn tới, gồm bốn trụ cột: Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao; Phát triển ngành công nghiệp và chuỗi cung ứng; Xây dựng, hoàn thiện thể chế, chính sách; và Phát triển cơ sở hạ tầng.
Bày tỏ ấn tượng và đánh giá cao những thông điệp của Thủ tướng tại Diễn đàn Tương lai ASEAN lần thứ 3, ông nhấn mạnh khoa học công nghệ là trọng tâm hợp tác giữa Nhật Bản nói chung, JICA nói riêng với Việt Nam, đặc biệt là thúc đẩy hợp tác sớm phóng vệ tinh LOTUSat-1; đào tạo nhân lực lãnh đạo, quản lý đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số, đào tạo nhân lực bán dẫn; triển khai khoản vay hỗ trợ ngân sách của Nhật Bản dành cho Việt Nam về phát triển AI và chuyển đổi số.
Cũng tại cuộc tiếp, hai bên đã trao đổi để tiếp tục thúc đẩy tiến độ một số dự án, chương trình hợp tác cụ thể như dự án đầu tư xây dựng trường Đại học Việt – Nhật, dự án đường sắt đô thị Hà Nội tuyến số 2 đoạn Nam Thăng Long – Trần Hưng Đạo.
Kỳ vọng vào tương lai hợp tác
Nhắc lại ấn tượng tốt đẹp trong thời gian học tập tại Nhật Bản, Thủ tướng Lê Minh Hưng mong muốn JICA sẽ tiếp tục đồng hành, thúc đẩy triển khai thực chất các nội dung hợp tác với phía Việt Nam với cách làm mới, đóng góp thiết thực cho quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện giữa hai nước, đồng thời góp phần hỗ trợ Việt Nam thực hiện thành công các mục tiêu phát triển. Nhất trí cao với các nội dung mà Thủ tướng đề cập, Chủ tịch JICA đề nghị Thủ tướng tiếp tục hỗ trợ, chỉ đạo để JICA góp phần thúc đẩy mạnh mẽ quan hệ song phương lên tầm cao mới, hỗ trợ Việt Nam hiện thực hóa các mục tiêu phát triển, trong đó có mục tiêu tăng trưởng cao trong giai đoạn tới và có thêm nhiều dự án mang tính biểu tượng trong quan hệ song phương.
