Phó Chủ tịch Quốc hội chỉ ra khoảng cách luật pháp và đề xuất cải cách thể chế cấp bách
Sáng ngày 10/4, trong phiên thảo luận tại tổ, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên đã có những phân tích sâu sắc về tình hình kinh tế và những thách thức pháp lý hiện nay. Ông cho biết, nền kinh tế Việt Nam hiện đứng thứ 32 trên thế giới với độ mở gấp đôi GDP, điều này đồng nghĩa với việc mọi biến động từ bên ngoài đều có tác động trực tiếp và nhanh chóng đến trong nước.
Tuy nhiên, một vấn đề lớn được ông Diên chỉ ra là hệ thống luật pháp trong nước vẫn còn tồn tại khoảng cách nhất định so với luật pháp và thông lệ quốc tế. Điều này tạo ra những rào cản không nhỏ trong quá trình hội nhập và phát triển.
Ví dụ điển hình về cơ chế đấu thầu và sự xuất hiện của đơn vị trung gian
Phó Chủ tịch Quốc hội dẫn chứng một ví dụ cụ thể: Trên thế giới, việc mua bán các mặt hàng chiến lược thường được thực hiện thông qua sàn giao dịch với khung giá sàn – giá trần rõ ràng, thay vì phải tiến hành đấu thầu phức tạp. Trong khi các quốc gia khác chủ yếu đàm phán trong biên độ giá này, thì Việt Nam vẫn yêu cầu đấu thầu.
"Cơ chế này vô tình tạo điều kiện cho sự xuất hiện của các 'đơn vị trung gian', làm phát sinh thêm chi phí về thời gian và chi phí cơ hội", ông Diên nhận định. Do đó, vấn đề cải cách thể chế có ý nghĩa then chốt trong việc tháo gỡ các vướng mắc, bảo đảm sự phù hợp với thông lệ quốc tế.
Ông nhấn mạnh đây là nhiệm vụ quan trọng nhất hiện nay, cần được xử lý một cách quyết liệt theo từng tuần, từng tháng, tập trung giải quyết các điểm nghẽn của tăng trưởng.
Củng cố niềm tin nhà đầu tư và chấn chỉnh thu hút FDI
Một nhiệm vụ trọng yếu khác được Phó Chủ tịch Quốc hội đề cập là việc củng cố niềm tin của các nhà đầu tư trong và ngoài nước. Làn sóng đầu tư hiện nay cho thấy nền kinh tế duy trì được sự ổn định, không chỉ nhờ môi trường chính trị thuận lợi mà còn do giá năng lượng đang ở mức thấp so với thế giới.
Tuy nhiên, ông Diên lưu ý rằng giá năng lượng thấp một phần là do chưa được tính toán đầy đủ các chi phí như truyền tải, điều độ và phân phối. Mặt bằng chi phí tại Việt Nam thấp hơn so với nhiều nước trong khu vực, giúp nhà đầu tư nước ngoài có thể duy trì cuộc sống thuận lợi.
Thị trường Việt Nam không chỉ gồm khoảng 105 triệu dân trong nước mà còn mở rộng tới hàng tỷ người tiêu dùng thông qua các hiệp định thương mại tự do (FTA) đã ký kết. "72 - 74% giá trị xuất khẩu hiện nay vẫn thuộc về các doanh nghiệp FDI. Đồng nghĩa là doanh nghiệp FDI hưởng lợi lớn từ giá năng lượng rẻ, giá nhân công rẻ và thị trường xuất khẩu rất lớn của Việt Nam", ông Diên nói.
Theo ông, tới đây cần chấn chỉnh công tác thu hút đầu tư, không chỉ tập trung vào vốn mà còn phải thu hút cả năng lực quản trị và công nghệ. Cần đặt ra điều kiện để các nhà đầu tư nước ngoài đến Việt Nam không chỉ khai thác lợi thế mà còn phải lan tỏa lợi ích cho cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là các doanh nghiệp nhỏ và vừa, đồng thời khai thác nguồn nguyên liệu tại chỗ.
Định hướng phát triển doanh nghiệp trong nước và chính sách thuế linh hoạt
Phó Chủ tịch Quốc hội cũng bày tỏ trăn trở về việc các doanh nghiệp lớn trong nước chủ yếu tập trung vào lĩnh vực bất động sản, trong khi đầu tư vào sản xuất công nghệ cao còn rất hạn chế. "Làm thế nào để người dân, xã hội yên tâm đầu tư chứ không phải bỏ tiền vào trong đất, trong vàng, mang tiền ra nước ngoài đầu tư", ông đặt câu hỏi.
Về chính sách thuế, ông Diên đồng tình với việc siết chặt nhưng cần thực hiện một cách triệt để và có lộ trình phù hợp. Thuế phải được thiết kế để nuôi dưỡng nguồn thu, dưỡng sức dân và dưỡng sức doanh nghiệp. Việc siết ngay từ đầu là rất khó, ví dụ như với hộ kinh doanh, có thể xem xét miễn giảm trong giai đoạn đầu trước khi thực hiện kê khai đầy đủ.
Ông cũng cho rằng việc ủy quyền thẩm quyền chính sách thuế cho Chính phủ là hoàn toàn phù hợp, vì không phải lúc nào Quốc hội cũng có thể họp để điều chỉnh kịp thời. Chính sách thuế cần tạo hành lang pháp lý hai chiều, có giảm phải có tăng, đảm bảo phản ứng linh hoạt với biến động giá thế giới, tránh thất thoát nguồn thu và các hành vi trục lợi, buôn lậu.
Đại biểu Tô Huy Vũ: Lãi suất ngân hàng sẽ giảm từ 0,5 đến 1%
Trong phần góp ý về phát triển kinh tế xã hội, Đại biểu Tô Huy Vũ (Đoàn ĐBQH Hà Nội), Chủ tịch HĐQT Ngân hàng Agribank, cho biết thời gian qua các ngân hàng đã diễn ra cuộc đua lãi suất, gây áp lực về thanh khoản và sức ép lên tỷ giá ngày càng lớn.
Ông Vũ tiết lộ, Ngân hàng Nhà nước đã triệu tập tất cả các ngân hàng để đồng bộ thực hiện những giải pháp quyết liệt nhằm đảm bảo hạ mức lãi suất. Các ngân hàng đã đạt được sự đồng thuận rất cao là sẽ giảm lãi suất từ 0,5 đến 1%.
Ngân hàng Nhà nước đã đưa ra các chỉ đạo quyết liệt liên quan đến việc niêm yết lãi suất, tăng cường kỷ cương trong hoạt động điều chỉnh lãi suất. Đồng thời, cơ quan này sẽ xem xét điều chỉnh chỉ tiêu phân bổ tín dụng, bao gồm cả tăng hoặc giảm, đối với các ngân hàng tùy theo mức độ chấp hành kỷ luật về lãi suất.
Quan ngại về an ninh năng lượng và chiến lược dự trữ quốc gia
Một vấn đề khác được đại biểu Tô Huy Vũ đặc biệt quan tâm là an ninh năng lượng. Ông chia sẻ: "Ủy ban Kinh tế Tài chính đã xác định đây là một trong những nút thắt lớn nhất đối với tăng trưởng và tôi hoàn toàn đồng ý".
Theo ông Vũ, nhiều dự án năng lượng tái tạo vẫn đang vướng mắc và chưa được giải quyết dứt điểm. Đặc biệt, trong bối cảnh xung đột Trung Đông đang tác động lên giá dầu, việc xây dựng một chiến lược dự trữ năng lượng quốc gia đủ mạnh trở thành bài toán cấp thiết.
Hệ thống điện cần phải đáp ứng được nhu cầu để nền kinh tế có thể tăng trưởng ở mức 10%. "Tôi mong muốn rằng, Chính phủ có thể xác định rõ lộ trình đảm bảo điện đi trước một bước, không chỉ về công suất lắp đặt mà còn về khả năng vận hành thực tế, giá cả cạnh tranh và ổn định", ông Vũ nhấn mạnh.
Những phân tích và kiến nghị của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên cùng đại biểu Tô Huy Vũ đã làm nổi bật các vấn đề cốt lõi mà nền kinh tế Việt Nam đang phải đối mặt, từ cải cách thể chế, thu hút đầu tư chất lượng đến ổn định lãi suất và đảm bảo an ninh năng lượng.
