Nghị quyết 79-NQ/TW: Đường băng mới cho kinh tế nhà nước cất cánh và định vị vai trò chủ đạo
Nghị quyết số 79-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế nhà nước được xem là một dấu mốc quan trọng trong việc tái định vị vai trò của khu vực kinh tế này trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Không chỉ xác lập rõ nội hàm và sứ mệnh của kinh tế nhà nước trong giai đoạn phát triển mới, nghị quyết còn mở ra một không gian chính sách rộng hơn để doanh nghiệp nhà nước đổi mới quản trị, nâng cao hiệu quả và dẫn dắt các ngành chiến lược.
Quan điểm mới và yêu cầu cao từ Nghị quyết 79-NQ/TW
Làm rõ những điểm mới, cốt lõi của Nghị quyết số 79-NQ/TW, Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương Nguyễn Thanh Nghị cho biết đây là bước đổi mới quan trọng trong tư duy lý luận và nhận thức của Đảng về kinh tế nhà nước. Lần đầu tiên, nội hàm kinh tế nhà nước được xác định một cách đầy đủ, có hệ thống trong một nghị quyết chuyên đề, qua đó làm rõ vị trí và mở rộng phạm vi của khu vực này.
Kinh tế nhà nước được nhìn nhận như một chỉnh thể thống nhất, bao gồm toàn bộ các nguồn lực kinhế do Nhà nước nắm giữ, quản lý và chi phối, như: đất đai, tài nguyên, vùng trời, vùng biển, không gian ngầm, hệ thống kết cấu hạ tầng, ngân sách nhà nước, dự trữ quốc gia, các quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách, doanh nghiệp nhà nước, tổ chức tín dụng nhà nước, phần vốn nhà nước tại doanh nghiệp và các đơn vị sự nghiệp công lập.
Nghị quyết khẳng định kinh tế nhà nước vừa trực tiếp sản xuất, kinh doanh, vừa là nền tảng nguồn lực vật chất quan trọng, đồng thời là công cụ chiến lược, thiết yếu để Nhà nước thực hiện vai trò định hướng, điều tiết và dẫn dắt nền kinh tế, củng cố quốc phòng, an ninh, nâng cao năng lực tự chủ, tự cường và thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội nhanh, bền vững.
Mục tiêu và tầm nhìn phát triển đến năm 2030
Về mục tiêu và tầm nhìn phát triển kinh tế nhà nước, Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương cho biết Nghị quyết số 79-NQ/TW đề ra một số chỉ tiêu định lượng cần đạt được đến năm 2030. Cụ thể, phấn đấu 50 doanh nghiệp vào nhóm 500 doanh nghiệp lớn nhất Đông Nam Á; từ 1-3 doanh nghiệp vào nhóm 500 doanh nghiệp lớn nhất thế giới; 100% doanh nghiệp quản trị hiện đại trên nền tảng số.
Về tổ chức tín dụng Nhà nước, nghị quyết đề ra mục tiêu phấn đấu có ít nhất 3 ngân hàng thuộc nhóm 100 ngân hàng lớn nhất châu Á về tổng tài sản; 4 ngân hàng tiên phong về công nghệ, quản trị, chủ đạo về quy mô, thị phần, điều tiết thị trường.
Đổi mới tư duy quản lý và thách thức thể chế hóa
Theo các chuyên gia kinh tế, điểm nổi bật của Nghị quyết 79/NQ-TW là làm rõ khái niệm vai trò chủ đạo của kinh tế nhà nước trong những ngành, lĩnh vực then chốt, thiết yếu, chiến lược và vai trò dẫn dắt, hỗ trợ các thành phần kinh tế khác cùng phát triển. Từ định hướng này, vấn đề rất quan trọng trong quá trình triển khai thực hiện là xây dựng các cơ chế, chính sách đặc biệt và chương trình hành động cụ thể.
Giáo sư, Tiến sỹ Trần Thọ Đạt, Chủ tịch Hội đồng Khoa học và Đào tạo, Đại học Kinh tế Quốc dân cho rằng có thể coi Nghị quyết 79/NQ-TW là bệ phóng thể chế mới để kinh tế nhà nước trở thành lực lượng mở đường, dẫn dắt và kiến tạo tăng trưởng trong giai đoạn phát triển mới của đất nước. Thách thức lớn nhất trong việc thể chế hóa là làm thế nào chuyển hóa được tinh thần cải cách của nghị quyết thành các quy định pháp luật đủ rõ, đủ mạnh, nhưng vẫn có sự linh hoạt cho quá trình thực thi.
Cụ thể hóa thành 5 "điểm tựa" lớn và chương trình hành động
Tại Hội nghị quán triệt, triển khai thực hiện Nghị quyết 79-NQ/TW vừa qua, Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh kinh tế nhà nước phải có những đóng góp mang tính đột phá vào năng lực tự chủ quốc gia. Vì vậy, trong giai đoạn mới, kinh tế nhà nước phải thực sự được cụ thể hóa thành 5 “điểm tựa” lớn:
- Điểm tựa về an ninh và chủ quyền kinh tế.
- Điều tiết, ổn định và sức chống chịu.
- Dẫn dắt cho khu vực tư nhân.
- Dẫn dắt đổi mới sáng tạo và công nghệ lõi.
- Chuẩn mực quản trị và liêm chính công vụ trong kinh tế.
Để hiện thực hóa tinh thần nghị quyết, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 29/NQ-CP ngày 24/02/2026 về Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết số 79-NQ/TW. Chương trình này xác định nhiệm vụ cụ thể liên quan đến các nguồn lực kinh tế nhà nước để các bộ, cơ quan, địa phương và tổ chức triển khai bảo đảm hiện thực hóa mục tiêu nâng cao hiệu quả, phát huy vai trò chủ đạo, tiên phong, định hướng chiến lược của kinh tế nhà nước.
Đề xuất từ chuyên gia và doanh nghiệp
Giáo sư, tiến sỹ Hoàng Văn Cường, Ủy viên Ủy ban Tài chính-Ngân sách của Quốc hội cho rằng không nên dàn trải nguồn lực ra quá nhiều ngành nghề mà cần tập trung vào các lĩnh vực then chốt, những nơi khu vực tư nhân chưa thể hoặc không muốn đầu tư do vốn lớn, rủi ro cao. Các cơ chế đặc biệt cần được thiết kế để hỗ trợ những “con chim đầu đàn” này thực hiện các sứ mệnh quốc gia.
Phó Giáo sư, tiến sỹ Phạm Thị Túy, Phó viện trưởng Viện Kinh tế Chính trị học, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh đề xuất: Về thể chế, điểm nghẽn lớn nhất hiện nay là tình trạng "vừa đá bóng, vừa thổi còi." Đột phá thể chế cần tách bạch triệt để chức năng quản lý nhà nước và chức năng chủ sở hữu. Hoàn thiện khung pháp lý để doanh nghiệp nhà nước vận hành theo cơ chế thị trường.
Một số doanh nghiệp cũng bày tỏ, khó khăn nhất hiện nay là việc xác định ranh giới giữa rủi ro kinh doanh, việc gây thất thoát tài sản nhà nước. Các doanh nghiệp mong muốn việc cụ thể hóa tinh thần Nghị quyết 29/NQ-CP sẽ có những quy định cụ thể về “miễn trừ trách nhiệm” đối với những trường hợp rủi ro bất khả kháng hoặc rủi ro trong quá trình thử nghiệm sáng tạo.
