Diễn đàn Tương lai ASEAN 2026, diễn ra tại Hà Nội trong hai ngày 9-10/6, là sự kiện đối thoại chính sách quan trọng đối với ASEAN và Việt Nam. Với chủ đề “Cùng định hình tương lai chung: Hòa bình, Thịnh vượng, Lấy người dân làm trung tâm”, diễn đàn đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc ASEAN cần chuẩn bị thích ứng với những biến đổi sâu sắc của môi trường khu vực và quốc tế, đồng thời duy trì ổn định, hòa bình và thịnh vượng.
Bối cảnh và thách thức mới
ASEAN từ lâu được coi là mô hình hợp tác khu vực thành công, với khả năng duy trì hòa bình, thúc đẩy liên kết kinh tế và mở rộng hợp tác. Tuy nhiên, bối cảnh hiện nay đặt ra những thách thức mới như cạnh tranh chiến lược gia tăng, chủ nghĩa bảo hộ trỗi dậy, chuỗi cung ứng toàn cầu tái cấu trúc, cùng với tác động của chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo, biến đổi khí hậu và an ninh năng lượng.
Hòa bình trong bối cảnh mới
Khái niệm hòa bình cần được mở rộng, không chỉ là không có chiến tranh mà còn bao gồm năng lực duy trì đối thoại, quản trị bất đồng và xây dựng lòng tin chiến lược. ASEAN phải đối mặt với nhiều thách thức như cạnh tranh nước lớn, tranh chấp lãnh thổ, an ninh biển, an ninh mạng và biến đổi khí hậu. Vai trò trung tâm của ASEAN cần được củng cố thông qua năng lực thể chế, điều phối chính sách và đoàn kết nội khối.
Thịnh vượng và đổi mới mô hình tăng trưởng
Thịnh vượng trong tương lai phụ thuộc vào đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cao chất lượng phát triển. ASEAN cần xây dựng năng lực cạnh tranh dựa trên đổi mới sáng tạo, kinh tế số, trí tuệ nhân tạo, năng lượng sạch và nguồn nhân lực chất lượng cao, thay vì chỉ dựa vào lợi thế chi phí thấp.
Lấy người dân làm trung tâm
Nguyên tắc lấy người dân làm trung tâm là thước đo chất lượng hội nhập. Các chính sách khu vực cần tạo ra việc làm tốt hơn, nâng cao kỹ năng, mở rộng cơ hội cho thanh niên và hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa. Người dân phải là trung tâm của tiến trình hội nhập.
Ý nghĩa đối với Việt Nam
Việc đăng cai Diễn đàn Tương lai ASEAN 2026 khẳng định vai trò chủ động, tích cực của Việt Nam trong ASEAN. Đây là cơ hội để Việt Nam gắn kết ưu tiên phát triển quốc gia với chương trình nghị sự khu vực, đặc biệt trong các lĩnh vực kinh tế số, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi xanh và phát triển nhân lực. Diễn đàn cho thấy sự chuyển dịch từ “tham gia hội nhập” sang “chủ động định hình hội nhập”, khẳng định vị thế của Việt Nam như một đối tác tin cậy và nhân tố tích cực trong khu vực.
Một ASEAN hòa bình, thịnh vượng và lấy người dân làm trung tâm không chỉ là mục tiêu chung mà còn là điều kiện cần thiết để phát triển bền vững trong một thế giới biến động.
