Iran vừa chính thức công bố thành lập Cơ quan eo biển Vùng Vịnh Persian (PGSA), một cơ chế mới nhằm quản lý và giám sát hoạt động hàng hải tại eo biển Hormuz. Thông tin được đăng tải trên tài khoản mạng xã hội X của Hội đồng An ninh quốc gia tối cao Iran, đồng thời được Lực lượng hải quân Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) chia sẻ lại. Theo đó, PGSA sẽ cung cấp các cập nhật theo thời gian thực về tình hình tại eo biển Hormuz và những diễn biến mới nhất.
Vai trò của PGSA và các biện pháp kiểm soát
Mặc dù chưa rõ chi tiết về vai trò cụ thể của cơ quan mới, nhưng kênh truyền hình Press TV của Iran trước đó cho biết PGSA là một cơ chế nhằm thực thi chủ quyền của Tehran đối với eo biển Hormuz. Các tàu đi qua eo biển đã nhận được các quy định từ địa chỉ thư điện tử info@pgsa.ir. Trước đó một ngày, ông Ebrahim Azizi, Chủ tịch Ủy ban An ninh quốc gia của Quốc hội Iran, tuyên bố nước này đã chuẩn bị một cơ chế chuyên nghiệp để quản lý lưu thông qua eo biển và sẽ sớm công bố.
Đàm phán Mỹ-Iran qua trung gian Pakistan
Trong diễn biến liên quan, Iran đã gửi đề xuất mới nhất gồm 14 điểm tới Mỹ thông qua vai trò trung gian của Pakistan. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baqaei xác nhận các cuộc đàm phán với Mỹ vẫn đang được tiếp tục qua kênh này, đồng thời khẳng định quyền làm giàu urani của Tehran là không thể thương lượng. Theo nguồn tin từ hãng Tasnim, Iran đã tiến hành một số điều chỉnh trong văn bản mới, tập trung vào nội dung đàm phán nhằm chấm dứt chiến sự và các biện pháp xây dựng lòng tin từ phía Mỹ.
Phản hồi của Mỹ và vấn đề trừng phạt
Phía Mỹ trước đó đã gửi văn bản phản hồi gồm 14 điểm cho đề xuất trước đây của Iran. Đáng chú ý, Washington trong đề xuất mới đã chấp nhận tạm miễn trừ các lệnh trừng phạt đối với lĩnh vực dầu mỏ của Iran trong thời gian diễn ra đàm phán, khác với các đề xuất trước đó. Việc miễn trừ này đồng nghĩa với việc tạm thời không áp dụng các biện pháp trừng phạt. Tuy nhiên, Iran tiếp tục khẳng định việc dỡ bỏ toàn bộ các lệnh trừng phạt nhằm vào nước này phải là một phần trong các cam kết của Mỹ. Trong khi đó, phía Mỹ đề xuất miễn áp dụng các biện pháp trừng phạt của Văn phòng Kiểm soát Tài sản nước ngoài (OFAC) cho đến khi hai bên đạt được một thỏa thuận cuối cùng.
Hợp tác với Oman và các nỗ lực ngoại giao
Liên quan đến nỗ lực hạ nhiệt căng thẳng khu vực, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran, ông Esmaeil Baghaei, cho biết Tehran đang tiến hành tham vấn thường xuyên với Oman nhằm xây dựng một cơ chế mới điều phối hoạt động quá cảnh qua eo biển Hormuz. Tại cuộc họp báo ngày 18/5, ông Baghaei thông tin các chuyên gia Iran và Oman đã tổ chức cuộc họp tại Muscat hồi tuần trước và hai bên đang tiếp tục trao đổi để hoàn thiện cơ chế mới. Ông nhấn mạnh Hormuz là tuyến hàng hải mang tính sống còn không chỉ đối với Iran và Oman mà còn với toàn thế giới, đồng thời khẳng định Tehran luôn nỗ lực bảo đảm hoạt động lưu thông an toàn và ổn định.
Ai Cập thúc đẩy giải pháp ngoại giao
Trong một nỗ lực khác, Bộ Ngoại giao Ai Cập cho biết Ngoại trưởng Badr Abdelatty đã có các cuộc điện đàm riêng rẽ với người đồng cấp Qatar và Saudi Arabia. Trong cuộc trao đổi với Ngoại trưởng Saudi Arabia Faisal bin Farhan Al Saud, hai bên đã rà soát hoạt động phối hợp giữa Cairo và Riyadh nhằm ngăn chặn những hệ lụy từ tình trạng leo thang kéo dài, vốn có nguy cơ đẩy Trung Đông vào hỗn loạn và ảnh hưởng đến ổn định, an ninh quốc tế. Trong cuộc điện đàm với Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Ngoại giao Qatar Sheikh Mohammed bin Abdulrahman Jassim Al Thani, hai bên nhất trí rằng các giải pháp ngoại giao có thể giúp chấm dứt các cuộc khủng hoảng đang đe dọa ổn định và an ninh khu vực. Ngoại trưởng Abdelatty tái khẳng định sự đoàn kết của Ai Cập với các quốc gia vùng Vịnh trước mọi hành động đe dọa an ninh và ổn định, đồng thời kêu gọi nỗ lực duy trì an ninh hàng hải quốc tế.
