Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng nhận định, các nghị quyết được quyết nghị để triển khai Luật Thủ đô sẽ tạo dựng mô hình phát triển mới cho Hà Nội trong nhiều năm tới. Những cơ chế, chính sách mới không chỉ giải quyết vấn đề trước mắt, mà còn mở ra không gian phát triển chiến lược, xây dựng nền tảng cho mô hình quản trị đô thị hiện đại, chủ động và linh hoạt.
Chương trình hành động của Chính phủ
Ngày 19/6, Chính phủ đã ban hành Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết số 02-NQ/TW ngày 17/3/2026 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới. Chương trình tiếp tục khẳng định và làm rõ mô hình, cấu trúc phát triển của Hà Nội. Theo đó, Hà Nội là đô thị trung tâm hạt nhân, đóng vai trò kết nối vùng và liên vùng quốc tế, các đô thị thuộc tỉnh giáp ranh là hệ thống đô thị vệ tinh với vai trò, chức năng rõ ràng để hỗ trợ, chia sẻ áp lực và tạo động lực phát triển chung cho cả vùng.
Chuyển đổi cấu trúc không gian
Cụ thể hóa cấu trúc “đơn cực tập trung” sang “đa cực-đa trung tâm” kết hợp với các trục động lực có chức năng chuyên biệt nhưng gắn kết hữu cơ trong thể thống nhất của Thủ đô, Vùng Thủ đô và cả nước cùng hệ thống các vành đai phát triển đô thị, hành lang phát triển kinh tế nhằm thúc đẩy liên kết vùng và quốc gia. Theo định hướng Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm, định hình cấu trúc đô thị theo không gian phát triển mở: “Đa tầng, đa lớp, đa cực, đa trung tâm”; lấy sông Hồng làm trục cảnh quan sinh thái-văn hóa chủ đạo liên kết, gắn kết chặt chẽ với Vùng Thủ đô và các hành lang kinh tế quốc gia, quốc tế.
Mở rộng không gian phát triển
Mô hình tổ chức không gian phát triển của Thủ đô được mở rộng toàn diện với các không gian chính: không gian tầm cao-tầm thấp, không gian ngầm, không gian công cộng, không gian văn hóa-sáng tạo và không gian số. Ủy viên chuyên trách Ban Kinh tế-Ngân sách, Hội đồng nhân dân thành phố Nguyễn Thái Đông nhận định, các nghị quyết liên quan đến khai thác không gian tầng thấp, không gian ngầm và giá trị tăng thêm của các khu vực phát triển là nền tảng quan trọng để thành phố huy động nguồn lực cho tăng trưởng hai con số trong thời gian tới.
Quản lý nguồn thu từ khai thác không gian
Ông Nguyễn Thái Đông cũng lưu ý, thành phố cần nghiên cứu cơ chế quản lý nguồn thu phát sinh từ các khu vực khai thác, ưu tiên tái đầu tư nguồn lực này cho phát triển hạ tầng, nhất là các công trình giao thông, dân sinh tại chính địa bàn tạo nguồn thu. Nếu gọi những không gian phát triển của Hà Nội là “hạ tầng cứng” thì Luật Thủ đô và các nghị quyết triển khai thi hành luật chính là “không gian mềm”, là “hạ tầng thể chế”, đưa các ý tưởng của quy hoạch từ bản vẽ trở thành nguồn lực cho phát triển.
Đánh giá của chuyên gia
Theo đánh giá của nhiều chuyên gia và đại biểu Hội đồng nhân dân thành phố, không gian thể chế có vị trí đặc biệt, tạo nền tảng để thực hiện những đột phá trong quy hoạch. Luật Thủ đô đã tạo không gian thể chế đặc biệt cho Hà Nội, mở rộng quyền lực quản lý thông qua phân cấp, phân quyền mạnh mẽ. Thành phố được tăng tính tự chủ trong đầu tư, ngân sách và tổ chức bộ máy, chuyển từ quản lý hành chính thông thường sang thể chế kiến tạo và phục vụ.
Áp dụng mô hình TOD
Triển khai Luật Thủ đô 2026, Hội đồng nhân dân thành phố đã quyết nghị cho phép áp dụng rộng rãi mô hình phát triển đô thị định hướng giao thông công cộng chung quanh các nhà ga metro (TOD). Thành phố có quyền thu hồi, đấu giá đất vùng lõi quanh ga để tái đầu tư trực tiếp vào hạ tầng giao thông, giảm phụ thuộc ngân sách trung ương và khơi thông nguồn lực đất đai. Mô hình TOD và khai thác không gian ngầm, không gian tầm cao... sẽ tạo không gian phát triển mới với quy mô, diện tích rất lớn.
Tầm nhìn tương lai
Với những không gian tăng trưởng mới được xác định từ Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm và khung chính sách đặc thù, vượt trội của Luật Thủ đô, mức độ tăng trưởng của Hà Nội sẽ không chỉ được ghi nhận bằng số liệu GRDP, mà còn bởi chất lượng sống, mức độ hạnh phúc của người dân; thực thi việc bảo tồn di sản song hành với phát triển bền vững.
