Sau một năm cả nước triển khai mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị và mô hình chính quyền 3 cấp, với khối lượng công việc lớn, phạm vi rộng và yêu cầu cao, bước đầu đã đạt được nhiều kết quả đáng ghi nhận. Cụ thể, Quốc hội đã thông qua 90 dự luật và 104 nghị quyết; Chính phủ kịp thời ban hành các nghị định, văn bản về phân cấp, phân quyền, phân định 1.377 nhiệm vụ, trong đó 949 nhiệm vụ được phân cấp cho địa phương; Cổng dịch vụ công quốc gia công khai 1.732 thủ tục hành chính, tích hợp 4.788 dịch vụ công trực tuyến, xử lý gần 26.000 cơ sở nhà đất tại 34 địa phương.
Dù đánh giá cao những thành quả đạt được, tại cuộc làm việc với Ban Chỉ đạo Trung ương về sơ kết một năm vận hành mô hình tổ chức hệ thống chính trị và chính quyền 3 cấp, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Trưởng ban Chỉ đạo Trung ương, cho rằng thành công của sắp xếp chưa đồng nghĩa với thành công đầy đủ của các giai đoạn vận hành. Ông nhấn mạnh: Sơ kết một năm vận hành không chỉ dừng lại ở việc đánh giá giảm bao nhiêu đầu mối, sắp xếp bao nhiêu tổ chức, xử lý bao nhiêu trụ sở hay phân cấp bao nhiêu nhiệm vụ, mà phải đánh giá chất lượng vận hành của mô hình mới.
Chất lượng vận hành là thước đo thành công
Theo người đứng đầu Đảng và Nhà nước, sơ kết một năm vận hành mô hình chính quyền 3 cấp cần trả lời các câu hỏi: Bộ máy có tinh gọn hơn không, vận hành có thông suốt hơn không, quyền hạn có rõ hơn không, trách nhiệm cụ thể hơn không, phục vụ nhân dân và doanh nghiệp có tốt hơn không? Mô hình mới có tạo thêm động lực phát triển không và quan trọng nhất là có nâng cao hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả của hệ thống chính trị hay không.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước quán triệt: Từ nay, yêu cầu trọng tâm là chuyển từ sắp xếp xong bộ máy sang vận hành tốt bộ máy, từ ổn định tổ chức sang nâng cao chất lượng quản trị, từ phân cấp nhiệm vụ sang bảo đảm năng lực thực thi. Ông nhấn mạnh: Giao quyền phải đi đôi với giao trách nhiệm, giao tài chính, giao nhân lực, giao dữ liệu và công cụ thực hiện. Nếu chỉ giao việc mà không giao đủ điều kiện, cấp dưới sẽ khó thực thi. Phân cấp mạnh nhưng thiếu kiểm tra, giám sát dễ phát sinh rủi ro, thậm chí dẫn đến vi phạm hoặc tình trạng không dám làm.
Thông suốt hơn, trách nhiệm hơn, hiệu quả hơn
Thực tế, sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, nhiều nhiệm vụ trước đây thuộc cấp huyện đã chuyển xuống cấp xã. Tuy nhiên, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước chỉ ra: Năng lực cán bộ, hạ tầng số, cơ sở vật chất, nguồn lực tài chính và cơ chế hỗ trợ chuyên môn giữa các địa bàn còn chưa đồng đều. Một số địa phương kiến nghị điều chỉnh địa giới hành chính cấp xã do phát sinh bất cập, cần rà soát. Về chuyển đổi số và dữ liệu, cần chỉ rõ điểm nghẽn, cấp nào yếu, khâu nào chậm, trách nhiệm của người đứng đầu.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị tiếp tục hoàn thiện báo cáo sơ kết theo hướng nâng cao tầm khái quát, chiều sâu lý luận, tính thực tiễn và sức thuyết phục. Cách viết báo cáo phải chuyển từ liệt kê kết quả sang phân tích tác động; từ mô tả công việc sang đánh giá chất lượng vận hành; từ nêu thuận lợi, khó khăn sang nhận diện điểm nghẽn; từ kiến nghị chung sang kiến nghị rõ việc, rõ thẩm quyền, rõ trách nhiệm, rõ lộ trình, rõ địa chỉ; từ sắp xếp tổ chức bộ máy sang nâng cao năng lực lãnh đạo, quản trị và tổ chức thực hiện của toàn hệ thống chính trị.
Định hướng cho giai đoạn 2026-2031
Chỉ ra một số nội dung cần bổ sung sâu hơn, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị: Đánh giá sự đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng trong mô hình mới; đánh giá năng lực vận hành của chính quyền địa phương hai cấp, nhất là cấp xã, chú trọng chất lượng cán bộ cơ sở; đánh giá hiệu quả phân cấp, phân quyền gắn với nguồn lực và kiểm soát quyền lực; đánh giá công tác chuyển đổi số, dữ liệu và khả năng quản trị dựa trên dữ liệu.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu đề xuất bộ tiêu chí đánh giá hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả vận hành của mô hình mới; đồng thời tiếp tục rà soát chức năng, nhiệm vụ của từng cấp để điều chỉnh, bảo đảm bao quát đầy đủ mọi mặt đời sống xã hội. Tiếp tục hoàn thiện mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị và mô hình chính quyền địa phương hai cấp trong giai đoạn 2026-2031; xây dựng cấp xã thành cấp chính quyền thật sự gần dân, sát cơ sở, có đủ năng lực phục vụ nhân dân và tổ chức thực hiện nhiệm vụ phát triển ở cơ sở; xây dựng chính quyền số, chính quyền dữ liệu, bộ máy số, bộ máy dữ liệu, ứng dụng trí tuệ nhân tạo và hình thành phương thức quản trị mới trong toàn hệ thống chính trị; đổi mới công tác cán bộ, chuyển từ quản lý biên chế sang quản trị năng lực, từ đánh giá bằng quy trình sang đánh giá bằng kết quả sản phẩm, dữ liệu và mức độ hài lòng của nhân dân.
