Theo Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội, xã hội xã hội chủ nghĩa mà Việt Nam xây dựng có ba đặc trưng cơ bản. Đó là: dân giàu, nước mạnh; dân chủ, công bằng, văn minh; và do nhân dân làm chủ.
Dân giàu, nước mạnh
Đặc trưng đầu tiên là xã hội dân giàu, nước mạnh. Điều này thể hiện mục tiêu phát triển kinh tế, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân. Việt Nam phấn đấu xây dựng một nền kinh tế độc lập, tự chủ, hiện đại, hội nhập quốc tế sâu rộng. Sự giàu có của nhân dân gắn liền với sự hùng mạnh của quốc gia, tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển bền vững.
Dân chủ, công bằng, văn minh
Đặc trưng thứ hai là xã hội dân chủ, công bằng, văn minh. Dân chủ là bản chất của chế độ xã hội chủ nghĩa, nơi mọi quyền lực thuộc về nhân dân. Công bằng xã hội được bảo đảm thông qua chính sách phân phối hợp lý, tạo cơ hội bình đẳng cho mọi người. Văn minh thể hiện ở trình độ phát triển văn hóa, giáo dục, khoa học công nghệ và các giá trị nhân văn cao đẹp.
Do nhân dân làm chủ
Đặc trưng thứ ba là xã hội do nhân dân làm chủ. Nhân dân là chủ thể của xã hội, tham gia quản lý nhà nước, quản lý xã hội. Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của dân, do dân, vì dân đảm bảo quyền làm chủ của nhân dân trên tất cả các lĩnh vực. Sự tham gia của nhân dân là yếu tố quyết định thành công của sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội.
Ba đặc trưng này gắn bó chặt chẽ, tác động qua lại, tạo nên bản chất ưu việt của xã hội xã hội chủ nghĩa. Việc hiểu rõ và thực hiện tốt các đặc trưng này là nhiệm vụ quan trọng trong quá trình phát triển đất nước.
