Ngày 3/8, Bộ Tài chính đã công bố 4 nhóm giải pháp nhằm tăng cường thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) chất lượng cao, góp phần hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số. Các giải pháp tập trung vào hoàn thiện thể chế, đầu tư hạ tầng chiến lược, phát triển nguồn nhân lực và đổi mới xúc tiến đầu tư.
Chuyển dịch từ ưu đãi thuế sang hỗ trợ đầu tư thực chất
Trong nhóm giải pháp về thể chế, chính sách, Bộ Tài chính nhấn mạnh yêu cầu rà soát, sửa đổi hệ thống pháp luật về đầu tư theo hướng đồng bộ, minh bạch, ổn định và nâng cao tính dự báo. Trước bối cảnh cạnh tranh thu hút FDI trong khu vực ASEAN ngày càng gay gắt và việc áp dụng thuế tối thiểu toàn cầu làm thay đổi căn bản các công cụ ưu đãi truyền thống, Bộ Tài chính đề xuất chuyển mạnh từ ưu đãi thuế sang cơ chế hỗ trợ đầu tư dựa trên chi phí thực tế như hạ tầng, nhân lực, nghiên cứu và phát triển (R&D), đổi mới sáng tạo.
Bên cạnh đó, cơ quan này đề xuất tiếp tục cải cách thủ tục hành chính trong các lĩnh vực đầu tư, đất đai, xây dựng và môi trường theo hướng liên thông, rút ngắn thời gian xử lý, đặc biệt đối với các dự án công nghệ cao, bán dẫn, năng lượng và trung tâm dữ liệu. Đồng thời, rà soát, cắt giảm thủ tục cấp giấy phép lao động và thị thực cho chuyên gia nước ngoài để đáp ứng yêu cầu thu hút các dự án FDI quy mô lớn và công nghệ cao.
Ưu tiên đầu tư hạ tầng chiến lược
Về hạ tầng, Bộ Tài chính nhấn mạnh việc ưu tiên đầu tư hệ thống hạ tầng chiến lược, đặc biệt là giao thông, năng lượng và logistics, gắn với các hành lang kinh tế - công nghiệp trọng điểm. Trọng tâm là đẩy nhanh tiến độ các tuyến cao tốc liên vùng, cảng biển nước sâu, cảng hàng không và hệ thống logistics trung chuyển, qua đó giảm chi phí vận tải và nâng cao khả năng kết nối chuỗi cung ứng.
Bộ Tài chính cũng đề xuất hình thành các cụm công nghiệp - đô thị - dịch vụ logistics tích hợp tại các vùng kinh tế trọng điểm nhằm tạo không gian thu hút FDI quy mô lớn và tập trung. Song song đó là hạ tầng năng lượng, bảo đảm khả năng cung ứng điện ổn định và dài hạn cho các ngành công nghệ cao, trung tâm dữ liệu và công nghiệp bán dẫn. Đồng thời thúc đẩy phát triển năng lượng tái tạo gắn với yêu cầu chuyển dịch xanh của các tập đoàn đa quốc gia, phù hợp xu thế đầu tư bền vững.
Giải quyết thiếu hụt lao động kỹ thuật cao
Đối với nguồn nhân lực, Bộ Tài chính cho rằng cần tập trung giải quyết tình trạng thiếu hụt lao động kỹ thuật cao đang ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ triển khai các dự án. Trước hết là tăng cường liên kết giữa cơ sở đào tạo và doanh nghiệp FDI, triển khai cơ chế đặt hàng đào tạo theo nhu cầu của các ngành bán dẫn, công nghệ thông tin, điện tử và AI. Đồng thời đẩy mạnh đào tạo lại và nâng cao kỹ năng cho lực lượng lao động hiện có nhằm đáp ứng yêu cầu chuyển dịch sang mô hình sản xuất công nghệ cao.
Bộ Tài chính cũng đề xuất hoàn thiện cơ chế thu hút và sử dụng chuyên gia nước ngoài, trong đó đơn giản hóa thủ tục cấp phép lao động và thị thực. Cơ quan này nhấn mạnh đây là yếu tố then chốt để nâng cao năng lực hấp thụ công nghệ và quản trị của nền kinh tế.
Đổi mới xúc tiến đầu tư, tăng liên kết doanh nghiệp
Ngoài ra, Bộ Tài chính xác định cần tiếp tục đổi mới hoạt động xúc tiến đầu tư theo hướng tập trung vào các tập đoàn công nghệ lớn, dự án có giá trị gia tăng cao và có khả năng lan tỏa công nghệ. Bên cạnh đó là tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước để nâng tỷ lệ nội địa hóa và khả năng tham gia chuỗi giá trị toàn cầu của doanh nghiệp Việt Nam, qua đó nâng cao hiệu quả lan tỏa của dòng vốn FDI đối với nền kinh tế.
Bộ Tài chính đánh giá, trong bối cảnh kinh tế thế giới có nhiều biến động, Việt Nam duy trì nền tảng ổn định, tiếp tục là điểm đến được ưu tiên trong quá trình tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu. Đặc biệt, Nghị quyết số 10 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài được ban hành đã xác định định hướng phát triển khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài theo hướng chất lượng, hiệu quả, bền vững; tăng cường liên kết với khu vực doanh nghiệp trong nước, thúc đẩy chuyển giao công nghệ, phát triển nguồn nhân lực và nâng cao tỷ lệ nội địa hóa.
Theo Bộ Tài chính, đây là định hướng quan trọng để tiếp tục hoàn thiện chính sách, nâng cao chất lượng thu hút và sử dụng hiệu quả dòng vốn FDI trong giai đoạn tới. Nghị quyết 10-NQ/TW cũng khuyến khích, yêu cầu doanh nghiệp FDI cam kết về công nghệ, nghiên cứu và phát triển, chuyển giao công nghệ, phát triển, đào tạo người Việt Nam, tỷ lệ giá trị gia tăng trong nước, phát triển nhà cung ứng nội địa, chuyển đổi xanh và chuyển đổi số để được hưởng các ưu đãi đầu tư theo kết quả thực hiện.
Bộ Tài chính cho hay ngày 15/7 vừa qua đã trình Chính phủ kế hoạch hành động triển khai Nghị quyết 10, trong đó đề xuất nghiên cứu các cơ chế, chính sách đặc thù nhằm thúc đẩy chuyển giao công nghệ, tăng tính lan tỏa, liên kết với khu vực kinh tế trong nước; hỗ trợ phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao; thu hút đầu tư các trung tâm nghiên cứu và phát triển, trung tâm điều hành và đổi mới sáng tạo; cơ chế ưu đãi đối với các nhà đầu tư chiến lược và các ngành, lĩnh vực cốt lõi.
