Tại họp báo quý 1-2026 của Bộ Nội vụ, Phó Vụ trưởng Vụ Chính quyền địa phương Nguyễn Thị Tú Thanh cho biết, việc xây dựng dự thảo nghị định về tổ chức hoạt động của thôn, tổ dân phố và chế độ chính sách cho người hoạt động không chuyên trách đang được nghiên cứu kỹ lưỡng. Bộ Nội vụ đã phối hợp với các cơ quan liên quan để báo cáo cấp có thẩm quyền về nội dung này.
Vận hành chính quyền địa phương 2 cấp
Bà Nguyễn Thị Tú Thanh cho biết, sau một năm thực hiện, dưới sự chỉ đạo của Trung ương, sự điều hành quyết liệt của Chính phủ và sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đã vận hành thông suốt, phát huy hiệu lực và hiệu quả.
Tuy nhiên, qua nắm bắt tình hình từ các địa phương, Bộ Nội vụ nhận thấy một số khó khăn tập trung vào ba nhóm vấn đề chính:
Khó khăn về công nghệ thông tin và hạ tầng số
Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính bước đầu mang lại hiệu quả tích cực, nhưng tại một số nơi còn thiếu đồng bộ, chưa đầy đủ. Một số tiện ích đặc thù của địa phương chưa vận hành trơn tru trên hệ thống mới, cần tiếp tục khắc phục.
Vấn đề nhân sự ở cơ sở
Sau khi sắp xếp, thực hiện phân cấp, phân quyền, lượng công việc dồn mạnh về cấp xã. Một số nơi nhân lực chuyên môn chưa đồng bộ, còn thiếu cán bộ chuyên sâu. Một số đơn vị phải làm việc phân tán ở nhiều trụ sở khác nhau, gây khó khăn trong điều hành, phối hợp và xử lý công việc.
Hoàn thiện thể chế về phân cấp, phân quyền
Phần lớn nhiệm vụ phân cấp, phân quyền đã được xử lý, nhưng còn một số nhiệm vụ đang được tiếp tục hướng dẫn, sửa đổi, bổ sung các văn bản quy phạm pháp luật để bảo đảm thống nhất, đồng bộ và phù hợp với thực tiễn.
Năm nhóm giải pháp lớn
Thời gian tới, Bộ Nội vụ tập trung vào 5 nhóm giải pháp lớn:
- Hoàn thiện thể chế: Đặc biệt là các quy định về phân cấp, phân quyền, tổ chức bộ máy và công tác cán bộ theo tinh thần rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước.
- Nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức: Rà soát, bố trí lại đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã phù hợp với yêu cầu nhiệm vụ. Tăng cường đào tạo, bồi dưỡng về chuyên môn, kỹ năng quản lý nhà nước, kỹ năng số và năng lực thực thi công vụ. Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 700/QĐ-TTg ngày 20/4/2026 phê duyệt Đề án tăng cường bồi dưỡng đội ngũ cán bộ, công chức ở xã, phường, đặc khu giai đoạn 2026 – 2031.
- Đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính: Hoàn thiện hạ tầng số và dữ liệu số, bảo đảm liên thông đồng bộ, thống nhất giữa Trung ương và địa phương, khắc phục lỗi kỹ thuật, tăng khả năng phục vụ người dân và doanh nghiệp.
- Xử lý tài sản công và trụ sở dôi dư: Gắn với nhu cầu sử dụng thực tế, tránh lãng phí, cải thiện điều kiện làm việc cho cấp xã.
- Tăng cường theo dõi, đôn đốc, kiểm tra: Có giải pháp kịp thời nâng cao hiệu lực, hiệu quả, khắc phục khó khăn vướng mắc.
Bộ Nội vụ sẽ tiếp tục phát huy vai trò là cơ quan thường trực của Chính phủ, thường xuyên tổng hợp tình hình, phối hợp với các bộ, ngành, địa phương tháo gỡ khó khăn, bảo đảm mô hình chính quyền địa phương 2 cấp vận hành ngày càng thông suốt, hiệu quả.
Sơ kết một năm hoạt động
Bộ Nội vụ đã tham mưu Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ ban hành kế hoạch sơ kết một năm hoạt động của chính quyền địa phương 2 cấp, xác định rõ nội dung và giao nhiệm vụ cụ thể cho các bộ, ngành, địa phương. Việc sơ kết là dấu mốc quan trọng để đánh giá toàn diện quá trình thực hiện, rút bài học kinh nghiệm, nhân rộng điển hình tiên tiến và đề xuất giải pháp cho giai đoạn tới.
Sắp xếp thôn, tổ dân phố
Về sắp xếp thôn, tổ dân phố, bà Nguyễn Thị Tú Thanh cho biết, Bộ Nội vụ được giao chủ trì xây dựng Nghị định quy định về tổ chức, hoạt động của thôn, tổ dân phố và chế độ, chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách. Nghị định này sẽ là cơ sở pháp lý quan trọng để các địa phương triển khai thực hiện.
Định hướng chung là sắp xếp theo hướng tinh gọn đầu mối, giảm số lượng thôn, tổ dân phố, phù hợp với quy mô, đặc điểm và điều kiện của từng vùng, miền. Việc này nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị ở cơ sở, tạo thuận lợi trong tổ chức thực hiện nhiệm vụ, đồng thời giảm áp lực quản lý trực tiếp đối với chính quyền cấp xã.
Tiêu chuẩn trưởng thôn, tổ trưởng tổ dân phố
Theo Thông tư 04/2012 của Bộ Nội vụ, tiêu chuẩn trưởng thôn, tổ trưởng tổ dân phố bao gồm: có hộ khẩu thường trú và cư trú thường xuyên tại thôn, tổ dân phố; đủ 21 tuổi trở lên, có sức khỏe tốt, nhiệt tình, trách nhiệm với công việc; có phẩm chất chính trị, đạo đức tốt; được nhân dân tín nhiệm; bản thân và gia đình chấp hành tốt chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; thực hiện tốt quy ước, hương ước của địa phương; có kiến thức văn hóa, năng lực, kinh nghiệm và kỹ năng vận động, tổ chức nhân dân thực hiện công việc tự quản cộng đồng và nhiệm vụ do cấp trên giao.
Trưởng thôn, tổ trưởng tổ dân phố là những người hoạt động không chuyên trách, được hưởng phụ cấp hằng tháng do HĐND cấp tỉnh quyết định theo quy định của pháp luật.
