Phát biểu khai mạc Hội thảo, Giáo sư, Tiến sĩ Lê Văn Lợi, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, đã gửi lời chúc mừng đến các lãnh đạo, đại biểu, nhà khoa học, nhà báo và cán bộ làm công tác tạp chí, truyền thông, xuất bản nhân Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam. Ông nhấn mạnh, hệ thống tạp chí khoa học, truyền thông và xuất bản không chỉ là kênh kỹ thuật phổ biến tri thức mà còn là "trái tim học thuật", bộ phận cấu thành hữu cơ, không thể tách rời trong việc thực hiện chức năng của Viện. Đây là nơi các công trình nghiên cứu được "thử lửa" qua phản biện khắt khe, nơi luận cứ khoa học được định hình thành kiến nghị chính sách, và là cầu nối để tri thức hàn lâm thẩm thấu vào đời sống, phục vụ phát triển bền vững đất nước. Một công trình dù tầm cỡ đến đâu, nếu không được công bố trên ấn phẩm uy tín và lan tỏa qua kênh truyền thông chính thống, thì giá trị chỉ dừng lại ở phạm vi hẹp.
Chuyển đổi số và nâng cao chất lượng học thuật
Giáo sư, Tiến sĩ Lê Văn Lợi đánh giá, thời gian qua, hệ thống tạp chí khoa học của Viện Hàn lâm đã có bước chuyển mình mang tính hệ thống và chất lượng. Truyền thông khoa học chuyển từ mô hình công bố đơn thuần sang quản trị khoa học; chất lượng học thuật được nâng lên qua sàng lọc bài viết, chuẩn hóa quy trình biên tập và phản biện, đặt liêm chính khoa học và tư duy phản biện lên hàng đầu. Định hướng hội nhập với chuẩn mực quốc tế như Scopus, Web of Science không chỉ minh chứng cho quyết tâm của các tạp chí mà còn khẳng định tri thức khoa học xã hội Việt Nam tự tin đối thoại trên bản đồ học thuật toàn cầu, khẳng định năng lực nội sinh của giới nghiên cứu nước nhà.
Công tác truyền thông của Viện Hàn lâm đã tạo diện mạo mới đầy sống động, đổi mới tư duy theo hướng "đa phương tiện, đa nền tảng", biến lý luận khô khan, dữ liệu phức tạp thành thông tin mang hơi thở cuộc sống. Song hành, hoạt động xuất bản khẳng định vị thế kênh lưu trữ văn hóa và tri thức lâu dài. Mỗi công trình xuất bản là sự tổng kết trí tuệ, tư liệu quý cho đào tạo, giảng dạy và hoạch định chính sách. Những bộ sách lớn, chuyên khảo chuyên sâu là viên gạch bền vững xây nên "tòa thành tri thức" của đất nước, đóng góp vào giáo dục xã hội và định hình tri thức nền tảng cho thế hệ tương lai.
Đứng trên góc độ chính trị và tư tưởng, các cơ quan tạp chí, truyền thông và xuất bản của Viện Hàn lâm đã đóng vai trò "chiến sĩ" trên mặt trận tư tưởng, làm tốt nhiệm vụ tuyên truyền chủ trương của Đảng, biến văn kiện thành những bài phân tích sâu sắc, khoa học.
Kết quả công tác báo chí, truyền thông
Tại Hội thảo, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Tài Đông, Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Đảng ủy Viện Hàn lâm, đã trình bày báo cáo kết quả công tác báo chí, truyền thông. Viện Hàn lâm có tổng số 22 tạp chí khoa học (Tạp chí Khoa học xã hội Việt Nam và 21 tạp chí chuyên ngành). Nhà xuất bản và Tạp chí Khoa học xã hội đã xuất bản các số tạp chí hằng tháng đúng quy định, bảo đảm chất lượng.
Năm 2025 và 6 tháng đầu năm 2026, Viện Hàn lâm đã tổ chức Hội thảo và tọa đàm khoa học “Tạp chí Khoa học xã hội Việt Nam với việc chuyển đổi số”, giúp các cơ quan nghiên cứu và hệ thống tạp chí hoàn thiện chiến lược chuyển đổi số, nâng cao vị thế khoa học xã hội Việt Nam trong khu vực và thế giới; tổ chức thành công Hội thảo “100 năm Báo chí Cách mạng Việt Nam”; “Nâng cao chất lượng các tạp chí đáp ứng theo chuẩn Hội đồng Giáo sư Nhà nước và hội nhập quốc tế”, xây dựng các dự thảo Đề án: “Nâng cấp các tạp chí đạt được các tiêu chí: i) có tạp chí điện tử; ii) có website riêng bằng tiếng Anh”; “Quy định Thể thức trình bày các tạp chí trong Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam theo chuẩn quốc tế”.
Chuyển đổi số trong hệ thống tạp chí
Một trong những điểm nhấn nổi bật giai đoạn 2025-2026 là quá trình chuyển đổi số trong hệ thống tạp chí khoa học. Nhiều tạp chí đã xây dựng website riêng, đi vào vận hành, được cấp chỉ số DOI và từng bước số hóa quy trình tiếp nhận, phản biện, biên tập và xuất bản trực tuyến. Các số tạp chí đã xuất bản được số hóa để phục vụ tra cứu, khai thác và phổ biến rộng rãi. Đội ngũ biên tập viên được bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng về công nghệ số, quản trị tòa soạn điện tử và an toàn thông tin. Chuyển đổi số đang từng bước thay đổi phương thức quản trị tạp chí theo hướng chuyên nghiệp, minh bạch và hiệu quả.
Kể từ khi đi vào hoạt động từ tháng 9/2025, Fanpage Cổng Thông tin điện tử đã trở thành kênh truyền thông số quan trọng, góp phần nâng cao hiệu quả thông tin, tuyên truyền và lan tỏa hoạt động của Viện Hàn lâm tới cán bộ, nhà khoa học, học viên, sinh viên và công chúng. Từ ngày 1/9/2025 đến 16/6/2026, Fanpage có hơn 5.500 lượt theo dõi; 605 bài viết được đăng tải, với 3.988.197 lượt xem, tương tác; trong đó có hơn 50 video. Tổng quan tương tác: 471.670 lượt tương tác; 125.460 cảm xúc; 12.978 bình luận; 6.951 lượt chia sẻ. Kết quả này cho thấy sự quan tâm ngày càng tăng của công chúng đối với thông tin về lãnh đạo, chỉ đạo, nghiên cứu khoa học, hợp tác quốc tế và các sự kiện nổi bật của Viện Hàn lâm.
Công tác xuất bản
Công tác xuất bản tiếp tục phát huy vai trò truyền bá tri thức. Nhà xuất bản và các đơn vị liên quan đã tổ chức biên soạn, xuất bản nhiều công trình khoa học có giá trị lý luận và thực tiễn. Công tác xuất bản sách chú trọng nâng cao chuẩn mực biên tập, bảo đảm quy trình, không để xảy ra sai sót hoặc vi phạm trong hoạt động liên kết xuất bản. Tính đến hết năm 2025 và đến 15/6/2026, Nhà xuất bản đã ký quyết định phát hành 381 đầu sách. Số lượng xuất bán sách là 7.751 cuốn, số lượng biếu tặng sách trong các sự kiện là hơn 4.977 cuốn.
Để tăng cường quảng bá, các xuất bản phẩm được giới thiệu trên sàn sách trực tuyến quốc gia (book365.vn, website, fanpage, Zalo); cung cấp ấn phẩm tiêu biểu cho Cục Xuất bản, In và Phát hành trưng bày tại triển lãm quốc gia nhân dịp Triển lãm A80; hỗ trợ Cục Xuất bản lựa chọn 5 ấn phẩm tiêu biểu của Nhà xuất bản và Tạp chí Khoa học xã hội để trưng bày tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng. Các ấn phẩm tiếp tục phục vụ hiệu quả công tác nghiên cứu, đào tạo, tư vấn chính sách và tuyên truyền, phổ biến tri thức khoa học xã hội và nhân văn. Cùng với xuất bản truyền thống, xuất bản điện tử và các hình thức xuất bản trên môi trường số từng bước được quan tâm phát triển, đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số.
Khó khăn và hạn chế
Bên cạnh những kết quả đạt được, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Tài Đông cho biết còn tồn tại một số khó khăn, hạn chế như mức độ chuyển đổi số giữa các đơn vị chưa đồng đều; hạ tầng công nghệ ở một số đơn vị còn hạn chế, nguồn lực đầu tư cho công nghệ và chuyển đổi số còn thiếu hụt, phân tán và thiếu tính chiến lược. Việc thiếu các dự án trọng điểm khiến hệ sinh thái số vận hành manh mún, chưa đạt khả năng khai thác dữ liệu thông minh, nguy cơ tụt hậu về năng lực quản trị, khả năng thích ứng với tiêu chuẩn xuất bản quốc tế và kỹ năng xử lý, truyền thông kết quả nghiên cứu trên không gian số chưa được đào tạo bài bản, dẫn đến sản phẩm khoa học chưa đạt độ lan tỏa tối ưu, khả năng quốc tế hóa của các tạp chí còn khiêm tốn với tỷ lệ bài viết tiếng Anh và mạng lưới phản biện quốc tế chưa cao.
Thảo luận và định hướng
Các tham luận và ý kiến trao đổi của chuyên gia, nhà khoa học tại Hội thảo đã tập trung làm rõ vai trò của tạp chí, truyền thông trong việc cụ thể hóa đường lối của Đảng, định hướng khát vọng phát triển đất nước, nâng cao chất lượng học thuật thực chất, chuyên nghiệp, tìm giải pháp đưa hệ thống tạp chí trở thành diễn đàn khoa học uy tín cao, đẩy mạnh chuyển đổi số toàn diện và làm chủ công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI), thúc đẩy kiện toàn hệ thống tạp chí, truyền thông, xuất bản, đổi mới truyền thông khoa học để chuyển hóa tri thức thành nguồn lực xã hội, đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng và nâng tầm vị thế học thuật quốc tế.
Phát biểu chỉ đạo tại Hội thảo, Giáo sư, Tiến sĩ Lê Văn Lợi bày tỏ tin tưởng rằng, với tinh thần trách nhiệm, tâm huyết và trí tuệ của các nhà khoa học, nhà quản lý, chuyên gia truyền thông và xuất bản, Hội thảo đã đề xuất nhiều luận cứ khoa học, giải pháp thiết thực nhằm phát huy tốt hơn vai trò của tạp chí, truyền thông và xuất bản trong việc lan tỏa tri thức, xây dựng đồng thuận xã hội, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và góp phần thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển đất nước.
