Ngay sau khi nhận được chủ trương từ Trung ương, Thành phố Hồ Chí Minh đã khẩn trương xây dựng Dự thảo Luật Đô thị đặc biệt. Bà Nguyễn Thị Hồng Hạnh, Giám đốc Sở Tư pháp, khẳng định mục tiêu xuyên suốt của thành phố là tạo ra một cơ chế thật sự vượt trội, một khung pháp lý đồng bộ mang tính “đột phá của đột phá”, phản ánh đúng tầm vóc, vị thế và sứ mệnh của đô thị lớn nhất cả nước, theo đúng chỉ đạo của Trung ương.
Nội dung dự thảo Luật Đô thị đặc biệt
Dự thảo Luật Đô thị đặc biệt hiện đang được xây dựng với 9 chương, 45 điều, bao quát toàn diện các lĩnh vực: tổ chức chính quyền, quy hoạch đô thị, phát triển kinh tế - xã hội, khoa học - công nghệ, chuyển đổi số, nguồn lực phát triển, liên kết vùng, cũng như cơ chế giám sát và trách nhiệm giải trình. Dự thảo đề xuất gần 300 nội dung quy định thẩm quyền theo hướng phân quyền mạnh mẽ, triệt để ở hầu hết các lĩnh vực, nhằm tăng tính chủ động cho thành phố dựa trên nguyên tắc “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”. Trong đó, hơn 140 nội dung thuộc thẩm quyền của HĐND thành phố, hơn 130 nội dung thuộc UBND thành phố và hơn 20 nội dung thuộc Chủ tịch UBND thành phố.
Quan điểm xây dựng Luật
Ông Nguyễn Văn Được, Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ tịch UBND Thành phố Hồ Chí Minh nhấn mạnh: Thành phố xây dựng Luật Đô thị đặc biệt trên quan điểm kế thừa tối đa các cơ chế, chính sách đặc thù đã có, cùng những nội dung phù hợp, hiệu quả từ Luật Thủ đô. Đồng thời, thành phố mạnh dạn đề xuất các cơ chế, chính sách mới, thậm chí vượt ra ngoài những giới hạn hiện hành, với điều kiện có cơ sở thực tiễn, lập luận chặt chẽ, hợp lý và thuyết phục. Ông Được cho rằng thời gian qua, Trung ương đã tạo nhiều điều kiện thuận lợi, ban hành các cơ chế, chính sách đặc thù như những “bệ phóng” giúp kinh tế thành phố chuyển biến tích cực. Tuy nhiên, các cơ chế đặc thù hiện nay chủ yếu mang tính thời hạn, do đó cần một khung pháp lý hoàn thiện, ổn định, lâu dài, phù hợp với thực tế phát triển của một siêu đô thị, tạo đột phá để thành phố phát triển nhanh và bền vững hơn.
Phân quyền mạnh, triệt để
Qua các buổi tham vấn ý kiến chuyên gia, nhà khoa học, nguyên lãnh đạo Trung ương và thành phố, cùng đại diện doanh nghiệp và nhân dân, các đại biểu đều bày tỏ mong muốn thành phố sớm có một khung thể chế vượt trội, với sự phân cấp, phân quyền đủ mạnh để tăng tính tự chủ, tự chịu trách nhiệm.
Ông Phạm Chánh Trực, nguyên Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh, cho rằng dự thảo cần xác định rõ tính chất đặc biệt của thành phố làm nền tảng xây dựng cơ chế, chính sách phù hợp, bao gồm: vai trò lịch sử gắn với hành trình tìm đường cứu nước của Chủ tịch Hồ Chí Minh; vị thế trung tâm kinh tế lớn của vùng Nam Bộ và nam Tây Nguyên; đầu mối liên kết với cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài; tiềm năng khoa học - công nghệ hàng đầu; truyền thống năng động, sáng tạo của người Sài Gòn; và vai trò tiên phong trong phát triển đất nước. Ông đề xuất dự thảo cần có các điều khoản mạnh về phân quyền để phát huy vai trò hạt nhân của TP.HCM trong vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, đồng thời xác định rõ không gian phát triển đa chiều, mô hình đô thị đa trung tâm và cơ chế quản lý hiệu quả đối với đất đai, nhà ở xã hội theo hướng bền vững.
Tiến sĩ Trần Du Lịch, nguyên Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn đại biểu Quốc hội Thành phố Hồ Chí Minh, nhấn mạnh: Luật Đô thị đặc biệt cần mở rộng tối đa thẩm quyền cho thành phố, trừ các lĩnh vực quốc phòng, an ninh, đối ngoại và tôn giáo. Luật phải xử lý triệt để tình trạng thủ tục lòng vòng, chồng chéo. Thành phố cần được chủ động hơn trong quản lý thu - chi, phát hành trái phiếu, quản lý doanh nghiệp nhà nước, khai thác nguồn lực công; đồng thời được trao quyền mạnh hơn trong tổ chức bộ máy, biên chế, thu hút nhân tài, phát triển khoa học - công nghệ, huy động đầu tư tư nhân, an sinh xã hội, nhà ở, giáo dục, y tế...
Bà Nguyễn Thị Quyết Tâm, nguyên Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch HĐND thành phố, cho rằng dự thảo cần thể hiện rõ nội hàm phân cấp, phân quyền, trong đó giao trọn thẩm quyền và trách nhiệm một cách rõ ràng cho thành phố. Việc phân cấp phải đủ mạnh, phù hợp thực tiễn và bảo đảm tính khả thi. Bà nhấn mạnh: Luật Đô thị đặc biệt tạo ra khung pháp lý mới, riêng biệt cho TP.HCM, phải cao hơn, đặc biệt hơn, toàn diện, bám sát năng lực, tiềm năng và thế mạnh của thành phố. Luật ra đời phải khả thi, áp dụng được ngay, tháo gỡ các điểm nghẽn, đặc biệt là điểm nghẽn pháp lý đang vướng mắc.
Tiến độ và tính khả thi
Ông Nguyễn Văn Được cho biết: Dự thảo Luật Đô thị đặc biệt đang được xây dựng với khoảng 70% nội dung kế thừa và 30% đề xuất mới của TP.HCM. Điểm đặc biệt là Luật sẽ không có nghị định, thông tư hướng dẫn của các bộ, ngành; thay vào đó, Trung ương giao thành phố chủ động ban hành các văn bản quy phạm pháp luật để bảo đảm tính khả thi ngay khi Quốc hội thông qua. Thường trực Thành ủy đã chỉ đạo UBND thành phố chuẩn bị sẵn các văn bản này để có thể thực thi ngay sau khi Luật được thông qua. Dự kiến trong tháng 6 này, TP.HCM sẽ hoàn thành Dự thảo Luật Đô thị đặc biệt để trình Bộ Tư pháp thẩm định, sau đó trình Chính phủ và các cơ quan liên quan.
