Thủ tướng Chính phủ vừa ban hành Chỉ thị số 42/CT-TTg ngày 29/12/2024 về việc tạo nền tảng vững chắc để chuyển từ ứng phó thiên tai sang quản trị rủi ro thiên tai. Chỉ thị nhấn mạnh yêu cầu xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về thiên tai, nâng cao năng lực dự báo, cảnh báo và truyền thông, đồng thời tăng cường đầu tư cho công tác phòng chống thiên tai.
Mục tiêu chuyển đổi căn bản trong quản lý thiên tai
Theo chỉ thị, việc chuyển từ ứng phó thụ động sang quản trị rủi ro thiên tai chủ động là yêu cầu cấp thiết. Mục tiêu đến năm 2030, Việt Nam sẽ hoàn thiện hệ thống pháp luật, chính sách và tổ chức bộ máy về phòng chống thiên tai, đảm bảo quản lý rủi ro thiên tai được tích hợp vào quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội.
Chỉ thị nêu rõ: "Phải xác định quản trị rủi ro thiên tai là nhiệm vụ thường xuyên, liên tục của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội". Điều này đòi hỏi sự tham gia của các bộ, ngành, địa phương và người dân trong việc nhận diện, đánh giá và giảm thiểu rủi ro.
Xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về thiên tai
Một trong những nhiệm vụ trọng tâm là xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về thiên tai, tích hợp thông tin về các loại hình thiên tai, mức độ thiệt hại, khu vực có nguy cơ cao và các giải pháp ứng phó. Dữ liệu này sẽ được cập nhật thường xuyên, kết nối liên thông giữa các cơ quan, đơn vị liên quan.
Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn được giao chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành xây dựng và vận hành hệ thống cơ sở dữ liệu này. Dự kiến, hệ thống sẽ hoàn thành vào năm 2026, tạo nền tảng cho việc ra quyết định dựa trên dữ liệu khoa học.
Nâng cao năng lực dự báo và cảnh báo sớm
Chỉ thị yêu cầu tăng cường đầu tư cho hệ thống quan trắc, dự báo khí tượng thủy văn, đặc biệt là các thiên bị hiện đại như radar thời tiết, trạm đo mưa tự động và hệ thống cảnh báo sớm đa thiên tai. Mục tiêu là nâng cao độ chính xác của dự báo, đặc biệt đối với các hiện tượng cực đoan như bão, lũ, hạn hán.
Bộ Tài nguyên và Môi trường được giao nhiệm vụ hiện đại hóa công nghệ dự báo, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao. Đến năm 2025, dự báo bão sẽ có độ tin cậy cao hơn, thời gian cảnh báo được kéo dài thêm ít nhất 12 giờ so với hiện nay.
Tăng cường truyền thông và nâng cao nhận thức cộng đồng
Bên cạnh các giải pháp kỹ thuật, chỉ thị nhấn mạnh vai trò của truyền thông trong việc nâng cao nhận thức và kỹ năng ứng phó của người dân. Các cơ quan báo chí, truyền hình cần đẩy mạnh tuyên truyền về kiến thức phòng chống thiên tai, xây dựng văn hóa an toàn trước thiên tai.
Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương có trách nhiệm tổ chức diễn tập, tập huấn cho người dân, đặc biệt tại các khu vực thường xuyên chịu ảnh hưởng của thiên tai như miền Trung, Tây Nguyên và Đồng bằng sông Cửu Long.
Đầu tư và huy động nguồn lực
Chỉ thị yêu cầu bố trí ngân sách nhà nước và huy động các nguồn lực xã hội hóa cho công tác phòng chống thiên tai. Các dự án đầu tư xây dựng công trình phòng chống thiên tai, như đê điều, hồ chứa, kè chống sạt lở, cần được ưu tiên thực hiện.
Theo thống kê của Ban Chỉ đạo Quốc gia về Phòng chống thiên tai, trong 10 năm qua, thiên tai đã gây thiệt hại trung bình khoảng 1-1,5% GDP mỗi năm. Việc chuyển đổi sang quản trị rủi ro thiên tai được kỳ vọng sẽ giảm đáng kể thiệt hại về người và tài sản.
