Chiều 14/7, tại Hội nghị đánh giá tình hình kinh tế - xã hội 6 tháng đầu năm và triển khai nhiệm vụ 6 tháng cuối năm của tỉnh Gia Lai, các doanh nghiệp đã kiến nghị tỉnh đồng hành trong việc 'mở đường băng xanh' để phát triển bền vững và thích ứng với yêu cầu thị trường mới. Khác với trước đây, doanh nghiệp tập trung phản ánh điểm nghẽn về vốn, giải phóng mặt bằng, cải cách hành chính, lần này họ tập trung vào chuyển đổi xanh.
Thách thức từ quy định chống phá rừng EUDR
Ông Thái Như Hiệp, Phó Chủ tịch Hiệp hội Cà phê – Ca cao Việt Nam, Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng giám đốc Công ty TNHH Vĩnh Hiệp, cho biết quy định mới của thị trường EU, đặc biệt là Quy định chống phá rừng (EUDR), đang tác động trực tiếp đến hoạt động xuất khẩu. Đây là nguyên nhân khiến kim ngạch xuất khẩu 6 tháng đầu năm của doanh nghiệp giảm so với cùng kỳ.
Minh bạch dữ liệu vùng trồng và truy xuất nguồn gốc là thách thức lớn. Thời điểm áp dụng EUDR đầy đủ (1/1/2027) đang đến gần, nhưng việc xây dựng cơ sở dữ liệu vùng trồng vẫn khó khăn. 'Chúng tôi có tài chính nhưng thiếu nhân lực, nếu thu thập đầy đủ dữ liệu vùng trồng cà phê phải mất 2 năm. Hiện mới làm được một phần nhỏ, rất cần sự phối hợp của chính quyền địa phương trong thu thập, chuẩn hóa dữ liệu vùng trồng, xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu đồng bộ', ông Hiệp nhấn mạnh.
Lợi thế và định hướng xây dựng thương hiệu 'cà phê xanh'
Ông Hiệp cho rằng hoàn thiện dữ liệu không chỉ đáp ứng quy định EU mà còn tạo nền tảng cho chuỗi sản xuất cà phê phát thải thấp, nông nghiệp tái sinh, nâng cao thu nhập và thích ứng biến đổi khí hậu. Gia Lai hiện được đánh giá là vùng sản xuất cà phê có lợi thế: điều kiện vùng trồng tốt, độ cao lý tưởng, giống cây chất lượng, văn hóa sản xuất tốt. Đây là cơ sở xây dựng thương hiệu 'cà phê xanh' khi hoàn thành minh bạch dữ liệu và truy xuất nguồn gốc.
Vĩnh Hiệp đang xây dựng hệ sinh thái liên kết tới từng nông hộ, đồng thời triển khai dự án phát triển vùng giống sử dụng công nghệ AI và vùng sản xuất, chế biến chuyên sâu giai đoạn 2026 – 2030, nhằm tăng cạnh tranh cho doanh nghiệp.
Chuyển đổi xanh trong lĩnh vực công nghiệp
Ở lĩnh vực công nghiệp, chuyển đổi xanh bắt đầu từ hạ tầng và quy hoạch. Ông Nguyễn Văn Lăng, Tổng Giám đốc Công ty CP Becamex VSIP Bình Định, cho biết doanh nghiệp đang triển khai 7 dự án trọng điểm tại tỉnh với tổng vốn hơn 5.458 tỷ đồng. Đến nay, giải phóng mặt bằng 1.425 ha đã hoàn thành, hạ tầng kỹ thuật cho 550 ha khu công nghiệp đang được đầu tư đồng bộ. KCN đã thu hút 10 dự án từ Đức, Hà Lan, Đan Mạch, Singapore, Hàn Quốc và Trung Quốc.
'Nhà đầu tư hiện không chỉ cần quỹ đất sạch. Doanh nghiệp FDI ngày càng ưu tiên khu công nghiệp đáp ứng tiêu chuẩn phát triển bền vững, sử dụng năng lượng hiệu quả, hạ tầng xử lý môi trường hiện đại và tiêu chí ESG', ông Lăng nói. Xu hướng 'xanh' tác động rõ trong thu hút đầu tư vào Khu công nghiệp Becamex VSIP Bình Định.
Để đón làn sóng đầu tư mới, lãnh đạo Becamex VSIP Bình Định kiến nghị tỉnh thành lập tổ công tác chuyên ngành về ESG, xây dựng bộ chỉ số hướng dẫn, đo lường và công nhận ESG để hỗ trợ doanh nghiệp.
Định hướng của tỉnh Gia Lai
Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai Phạm Anh Tuấn xác định chuyển đổi xanh là định hướng xuyên suốt. Tỉnh ưu tiên phát triển các lĩnh vực kinh tế mũi nhọn gắn với phát triển xanh, bền vững, ứng dụng công nghệ. Trong thu hút đầu tư, tỉnh ưu tiên phát triển khu, cụm công nghiệp theo hướng sinh thái, lựa chọn dự án đáp ứng tiêu chuẩn ESG.
Theo UBND tỉnh Gia Lai, tại Hội nghị Xúc tiến đầu tư năm 2026, tỉnh đã trao chủ trương đầu tư và ký kết cho 273 dự án với tổng vốn gần 850 nghìn tỷ đồng; lũy kế 6 tháng thu hút 165 dự án, gấp 2,4 lần về số dự án và hơn 3,2 lần về vốn đăng ký so với cùng kỳ; số doanh nghiệp thành lập mới tăng hơn 38%. Kết quả này phản ánh niềm tin của cộng đồng doanh nghiệp, nhà đầu tư đối với tỉnh.
Lời khuyên cho doanh nghiệp nhỏ
Với đặc thù phần lớn là doanh nghiệp vừa và nhỏ, tiềm lực tài chính mỏng, các chuyên gia khuyên doanh nghiệp Gia Lai nên áp dụng ESG bắt đầu từ E – Môi trường, thay vì ôm đồm cả ba tiêu chí cùng lúc.
