Đẩy mạnh cải cách thể chế để đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số giai đoạn 2026-2030
Tại Kết luận số 18-KL/TW ngày 2/4/2026, Hội nghị lần thứ hai Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV đã đưa ra thông điệp rõ ràng: Cần đẩy mạnh cải cách và hoàn thiện thể chế, tháo gỡ các điểm nghẽn, phát huy vai trò kiến tạo của Nhà nước, đồng thời tăng cường hiệu quả và vai trò dẫn dắt của doanh nghiệp. Mục tiêu cuối cùng là hiện thực hóa tăng trưởng hai con số trong giai đoạn từ năm 2026 đến năm 2030.
Những điểm nghẽn cản trở môi trường kinh doanh
Mặc dù môi trường kinh doanh tại Việt Nam đã có những cải thiện đáng kể trong thời gian qua, nhưng vẫn tồn tại nhiều vấn đề nghiêm trọng. Các điểm nghẽn này không chỉ làm chậm quá trình phát triển mà còn trở thành lực cản đối với mục tiêu tăng trưởng kinh tế. Theo phản ánh, tình trạng chồng chéo và mâu thuẫn giữa các luật lệ vẫn diễn ra phổ biến, cùng với cách áp dụng chưa thống nhất, khiến doanh nghiệp phải đối mặt với nhiều khó khăn.
Doanh nghiệp thường xuyên mất thời gian, chi phí và cơ hội kinh doanh do sự không đồng bộ trong quy định. Đặc biệt, trong các lĩnh vực nhạy cảm như đất đai, xây dựng và môi trường, mỗi địa phương lại có cách vận dụng khác nhau, dẫn đến gia tăng chi phí tuân thủ, tạo ra bất bình đẳng và làm giảm sức hấp dẫn đầu tư.
Chính sách thiếu ổn định và cơ chế "xin-cho"
Bên cạnh đó, các chính sách kinh tế thường xuyên thay đổi nhanh chóng và thiếu sự ổn định cần thiết. Việc thiếu thời gian chuyển tiếp hợp lý khiến doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc xây dựng kế hoạch dài hạn, từ đó làm suy giảm niềm tin và động lực đầu tư. Cơ chế "xin-cho" vẫn tồn tại dưới nhiều hình thức khác nhau, tiếp tục gây cản trở đáng kể đến hoạt động sản xuất và kinh doanh của các doanh nghiệp.
Những bất cập này được phản ánh rõ nét qua báo cáo tình hình kinh tế-xã hội quý I/2026 của Cục Thống kê thuộc Bộ Tài chính. Theo đó, cả nước có khoảng 96 nghìn doanh nghiệp thành lập mới và quay trở lại hoạt động, tăng 31,7% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, con số đáng lo ngại là có tới 91,8 nghìn doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường, tăng 16,5%, cho thấy chất lượng và sức chống chịu của doanh nghiệp hiện còn nhiều hạn chế.
Nguy cơ từ "vòng quay vào-ra thị trường"
Nếu không sớm khắc phục những vấn đề trên, "vòng quay vào-ra thị trường" của doanh nghiệp sẽ tiếp tục diễn ra mạnh mẽ. Điều này không chỉ làm suy giảm hiệu quả phục hồi kinh tế mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến mục tiêu tăng trưởng hai con số cho cả giai đoạn 2026-2030. Do đó, việc tháo gỡ triệt để các nút thắt thể chế trở thành yêu cầu cấp thiết.
Giải pháp cải cách thể chế đồng bộ
Để đạt được mục tiêu này, cần thúc đẩy cải cách thể chế một cách thực chất, đồng bộ và nhất quán, với doanh nghiệp làm trung tâm. Các biện pháp cụ thể bao gồm:
- Chuyển đổi từ rà soát pháp luật theo từng luật riêng lẻ sang toàn bộ các luật tác động đến "chuỗi" hoạt động của doanh nghiệp, nhằm nhận diện và xử lý triệt để tình trạng chồng chéo.
- Bảo đảm sự ổn định của chính sách, với lộ trình ban hành rõ ràng để doanh nghiệp có thời gian thích ứng.
- Tiếp tục cắt giảm và đơn giản hóa các điều kiện kinh doanh, nhằm tránh tăng gánh nặng tuân thủ cho doanh nghiệp.
- Xây dựng hệ thống hậu kiểm hiện đại dựa trên quản lý rủi ro và công nghệ số, giảm thiểu sự can thiệp trực tiếp, tạo dư địa cho doanh nghiệp chủ động và sáng tạo.
Thay đổi tư duy từ quản lý sang phục vụ
Quan trọng hơn, cải cách thể chế không thể tiếp tục đi theo lối mòn "vá víu từng phần" mà cần được thực hiện với tư duy hệ thống và mang tính chiến lược. Lấy doanh nghiệp làm trung tâm và động lực then chốt của nền kinh tế, đồng thời sử dụng thị trường làm thước đo hiệu quả. Nhà nước cần chuyển mạnh từ tư duy "quản lý doanh nghiệp" sang "phục vụ và kiến tạo cho doanh nghiệp" phát triển.
Khi Nhà nước thật sự trở thành "bà đỡ" cho doanh nghiệp, và khi thể chế trở thành lợi thế cạnh tranh, mục tiêu tăng trưởng hai con số của đất nước sẽ không còn là thách thức quá lớn. Thay vào đó, nó sẽ trở thành kết quả tất yếu của một quá trình đổi mới mạnh mẽ và nhất quán, đưa nền kinh tế Việt Nam tiến lên những tầm cao mới.
