Việc chuyển đổi sang mô hình chính quyền địa phương 2 cấp (tỉnh, huyện) thay vì 3 cấp như hiện nay đang được đẩy mạnh, nhưng theo các chuyên gia, nếu không thay đổi tư duy quản lý, mô hình mới sẽ khó phát huy hiệu quả.
Thách thức từ tư duy cũ
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Văn Quân, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu lập pháp, cho rằng nhiều cán bộ vẫn giữ thói quen làm việc theo lối cũ, tập trung quyền lực, thiếu phân cấp. Ông nhấn mạnh: “Nếu không thay đổi tư duy, chúng ta sẽ chỉ thay hình thức chứ không thay được chất.”
Theo số liệu từ Bộ Nội vụ, hiện cả nước có 63 tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương và hơn 700 quận, huyện. Mô hình 2 cấp dự kiến sẽ giảm bớt một cấp trung gian, giúp tinh gọn bộ máy và tiết kiệm ngân sách.
Yêu cầu đổi mới toàn diện
Để mô hình mới thành công, cần có sự đổi mới từ nhận thức đến hành động. Các địa phương phải chủ động hơn trong việc xây dựng cơ chế, chính sách phù hợp với thực tiễn. Tiến sĩ Lê Văn Hải, chuyên gia hành chính công, chỉ ra: “Sự chậm trễ trong phân cấp, phân quyền sẽ làm giảm tính tự chủ của cấp dưới, gây ách tắc trong giải quyết công việc.”
Một cuộc khảo sát của Viện Khoa học Tổ chức Nhà nước cho thấy 65% cán bộ được hỏi cho rằng việc chuyển đổi sang mô hình 2 cấp sẽ gặp khó khăn do tâm lý ngại thay đổi.
Giải pháp từ thực tiễn
Nhiều địa phương đã thí điểm mô hình 2 cấp và bước đầu đạt kết quả tích cực. Ví dụ, tỉnh Quảng Ninh đã giảm được 30% đầu mối hành chính, giúp tiết kiệm hơn 200 tỷ đồng mỗi năm. Ông Nguyễn Văn Thắng, Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ninh, khẳng định: “Chìa khóa thành công là đào tạo lại đội ngũ cán bộ, thay đổi tư duy từ ‘xin – cho’ sang phục vụ.”
Theo kế hoạch, đến năm 2025, toàn bộ hệ thống chính quyền địa phương sẽ vận hành theo mô hình 2 cấp. Điều này đòi hỏi các cấp, các ngành phải khẩn trương xây dựng lộ trình cụ thể, tránh tình trạng “bình mới rượu cũ”.
