Quốc gia Vùng Vịnh Qatar cho rằng việc áp dụng phí quá cảnh vĩnh viễn đối với hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz là không thể chấp nhận, nhưng một cơ chế thu phí tạm thời có thể được xem xét thông qua đàm phán. Động thái này được kỳ vọng sẽ giúp khôi phục lưu thông bình thường trên tuyến đường thủy chiến lược này.
Quan điểm của Qatar về phí qua eo biển Hormuz
Phó Thủ tướng Qatar, Sheikh Saoud bin Abdulrahman Al Thani, phát biểu tại hội nghị quốc phòng ở Singapore ngày 30/5 rằng việc áp dụng phí vĩnh viễn sẽ làm tăng chi phí cho người tiêu dùng, và Qatar phản đối bất kỳ động thái nào theo hướng đó. Tuy nhiên, ông cho biết các khoản phí ngắn hạn nhằm phục vụ hoạt động rà phá thủy lôi hoặc các mục đích tương tự có thể được thương lượng.
Những tuyên bố này được đưa ra khi ông được hỏi về các cuộc thảo luận giữa Iran và Oman liên quan đến việc áp dụng hệ thống thu phí lâu dài nhằm chính thức hóa quyền kiểm soát giao thông hàng hải qua eo biển Hormuz, một trong những tuyến vận tải quan trọng nhất thế giới. Iran trên thực tế đã kiểm soát tuyến đường thủy này để đáp trả các cuộc không kích của Mỹ và Israel bắt đầu từ cuối tháng 2, gây ra một cuộc khủng hoảng năng lượng.
Phản ứng của các bên liên quan
Mỹ, châu Âu và nhiều quốc gia Trung Đông như Các Tiểu vương quốc Ả rập Thống nhất (UAE) đều phản đối ý tưởng áp dụng bất kỳ loại phí nào đối với tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz. Iran đã đáp trả các cuộc tấn công của Mỹ bằng cách tiến hành các đợt tập kích bằng UAV và tên lửa nhằm vào các đồng minh quân sự của Washington trong khu vực Vùng Vịnh, trong đó có Qatar.
Theo Phó Thủ tướng Qatar, Doha đang cố gắng duy trì thế cân bằng trong quan hệ với cả Mỹ và Iran, đồng thời tìm kiếm sự đồng thuận trong Hội đồng Hợp tác Vùng Vịnh (GCC) về một chiến lược toàn diện đối với Tehran. Ông Sheikh Saoud nhấn mạnh: “Chúng tôi muốn xây dựng một chiến lược rõ ràng và một cách tiếp cận rõ ràng đối với Iran, nhằm định hình định hướng cho toàn bộ quan hệ giữa chúng tôi với Iran, bao gồm cả chiến lược thương mại và chiến lược chính trị”.
Lập trường của Mỹ
Trong khi đó, Mỹ khẳng định mọi thỏa thuận với Iran nhằm bảo đảm việc đi lại an toàn qua eo biển Hormuz, kể cả những thỏa thuận không liên quan đến việc trả phí quá cảnh, đều không được phép. Bộ Tài chính Mỹ cho biết trong tuyên bố cập nhật ngày 29/5: “Bất kể có phát sinh thanh toán hay không, các cá nhân và tổ chức của Mỹ đều bị cấm nhận dịch vụ từ chính phủ Iran, bao gồm các dịch vụ liên quan đến bảo đảm hành trình an toàn”.
Theo cáo buộc từ Bộ Tài chính Mỹ, Iran đã thành lập một tổ chức mới mang tên Cơ quan Eo biển Vịnh Ba Tư (PGSA) nhằm “thu phí các tàu thuyền quá cảnh qua eo biển Hormuz”. Văn phòng Kiểm soát Tài sản Nước ngoài (OFAC) thuộc Bộ Tài chính Mỹ đã đưa PGSA vào danh sách trừng phạt, đồng thời cảnh báo rằng bất kỳ giao dịch nào với tổ chức này đều có nguy cơ bị áp đặt các biện pháp cấm vận. Các khoản thanh toán cho chính phủ Iran hoặc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), cũng như các bảo đảm an toàn hàng hải do các bên này cung cấp để tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz, đều không được Washington cho phép.
