Nhân dịp Hội nghị Ngoại giao lần thứ 33 và Hội nghị Ngoại vụ toàn quốc lần thứ 22, Ủy viên Trung ương Đảng, Thứ trưởng Thường trực Bộ Ngoại giao Nguyễn Minh Vũ đã có cuộc trao đổi với báo chí về kết quả công tác biên giới, lãnh thổ thời gian qua và các ưu tiên nhằm bảo vệ vững chắc chủ quyền, thúc đẩy lợi ích quốc gia, củng cố hòa bình, mở rộng không gian hợp tác và phát triển.
Dấu ấn nổi bật trong bảo vệ chủ quyền và quản lý biên giới
Theo Thứ trưởng Nguyễn Minh Vũ, từ sau Hội nghị Ngoại giao lần thứ 32 và Hội nghị Ngoại vụ toàn quốc lần thứ 21 (tháng 12/2023), công tác biên giới lãnh thổ đã đạt được nhiều kết quả quan trọng trên bốn phương diện: củng cố cơ sở pháp lý, quản lý bảo vệ biên giới hiệu quả, thúc đẩy đàm phán hợp tác, và gắn chặt với ngoại giao phục vụ phát triển. Biên giới trên đất liền tiếp tục duy trì hòa bình, ổn định, thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội và nâng cao đời sống người dân. Trên biển, Bộ Ngoại giao cùng các ban, ngành, địa phương đã linh hoạt triển khai các biện pháp chính trị, ngoại giao, pháp lý, thông tin, dư luận, kiên quyết bảo vệ chủ quyền, quyền chủ quyền, quyền tài phán phù hợp với Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển 1982 (UNCLOS).
Thứ trưởng nhấn mạnh những dấu ấn cụ thể: từ cuối năm 2023 đến nay, Việt Nam và các nước láng giềng đã tổ chức 16 cuộc họp của các Ủy ban liên hợp và cơ chế chuyên môn. Khu cảnh quan thác Bản Giốc (Việt Nam) - Đức Thiên (Trung Quốc) đã vận hành chính thức; mô hình cửa khẩu thông minh Hữu Nghị - Hữu Nghị Quan đang thí điểm. Từ năm 2024, Việt Nam đã phối hợp khánh thành 6 cặp cửa khẩu quốc tế và song phương, khôi phục một số lối mở truyền thống. Bộ Ngoại giao cũng hỗ trợ tháo gỡ vướng mắc trong sắp xếp đơn vị hành chính ở địa phương.
Dấu ấn pháp lý trên biển
Trên biển, hai dấu ấn pháp lý nổi bật là việc Việt Nam nộp Hồ sơ Đệ trình ranh giới thềm lục địa mở rộng ngoài 200 hải lý ở Khu vực Giữa Biển Đông ngày 17/7/2024 và Chính phủ công bố Tuyên bố về đường cơ sở dùng để tính chiều rộng lãnh hải Việt Nam trong Vịnh Bắc Bộ ngày 21/2/2025. Tháng 3/2025, Việt Nam trình bày cơ sở pháp lý, kỹ thuật của Đệ trình trước Ủy ban Ranh giới thềm lục địa của Liên hợp quốc, hoàn tất trình bày các hồ sơ đã nộp. Các bước đi này khẳng định cách tiếp cận hòa bình, có trách nhiệm của Việt Nam theo UNCLOS 1982.
Thứ trưởng cho biết các lực lượng chức năng luôn theo dõi sát tình hình, triển khai biện pháp hòa bình để bảo vệ chủ quyền, quyền chủ quyền, quyền tài phán; duy trì đối thoại, kiểm soát bất đồng, ngăn ngừa va chạm. Việt Nam tiếp tục thực hiện các hiệp định phân định, hợp tác đã ký, đàm phán với các quốc gia liên quan, đóng góp xây dựng Bộ Quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC) thực chất, hiệu lực, phù hợp luật pháp quốc tế. Hợp tác quốc tế về dầu khí, nghề cá, nghiên cứu khoa học, bảo vệ môi trường, ứng phó biến đổi khí hậu và năng lượng tái tạo được mở rộng.
Bốn ưu tiên trong bối cảnh mới
Trước bối cảnh tình hình biên giới trên đất liền dự báo ổn định nhưng còn tồn tại biến đổi địa hình, xói lở, tội phạm xuyên biên giới và yêu cầu phát triển hạ tầng; trên biển đối mặt với yêu sách trái luật quốc tế, cạnh tranh chiến lược và an ninh phi truyền thống, Thứ trưởng Nguyễn Minh Vũ nêu bốn ưu tiên:
Thứ nhất, kiên quyết, kiên trì bảo vệ vững chắc chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ; quản lý chặt chẽ biên giới và giải quyết hòa bình các vấn đề tồn đọng. Việt Nam phối hợp với Trung Quốc triển khai ba văn kiện pháp lý; cùng Lào gia cố, bảo vệ cột mốc hư hỏng; cùng Campuchia thúc đẩy giải quyết khoảng 16% đường biên giới chưa hoàn thành phân giới, cắm mốc và hoàn thiện văn kiện quản lý cửa khẩu. Trên biển, cần chủ động theo dõi, triển khai biện pháp đấu tranh, đối thoại để kiểm soát bất đồng, thúc đẩy phân định và hợp tác, đóng góp xây dựng COC thực chất.
Thứ hai, đẩy mạnh ngoại giao phục vụ phát triển: thực hiện hiệu quả các thỏa thuận với nước láng giềng, kết nối hạ tầng, mở và nâng cấp cửa khẩu, phát triển cửa khẩu thông minh, thúc đẩy thương mại, du lịch, giao lưu nhân dân. Đồng thời thúc đẩy kinh tế biển xanh, hiện đại, bền vững gắn với bảo vệ môi trường, quốc phòng - an ninh và an ninh năng lượng; mở rộng hợp tác về điện gió ngoài khơi, khoa học - công nghệ biển, bảo tồn đa dạng sinh học, ứng phó biến đổi khí hậu trên cơ sở luật pháp quốc tế.
Thứ ba, hiện đại hóa công tác quản lý, tham mưu về biên giới, lãnh thổ; xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia đồng bộ, ứng dụng công nghệ số trong quản lý, dự báo và hoạch định chính sách; đổi mới thông tin, tuyên truyền, đấu tranh bảo vệ chủ quyền lãnh thổ.
Thứ tư, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, xây dựng đội ngũ cán bộ có định hướng đúng, kỷ luật nghiêm, chuyên môn giỏi; tăng cường phối hợp giữa Trung ương và địa phương, giữa cơ quan trong nước với cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài, nhất là trong nghiên cứu, dự báo và tranh thủ nguồn lực quốc tế.
Thứ trưởng khẳng định, với nền tảng đã tạo dựng, dưới sự lãnh đạo của Đảng, Nhà nước, công tác biên giới, lãnh thổ thời gian tới sẽ tiếp tục góp phần bảo vệ vững chắc chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ, thúc đẩy lợi ích quốc gia, củng cố hòa bình, ổn định, mở rộng không gian hợp tác và phát triển, góp phần thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và các mục tiêu phát triển đất nước.
